Filmmaker 3 iha TL, Vensedor ba Kompetisaun Dokumentariu Kultura Imaternal

Grupu filmmaker 3 neebe sai vensedor iha kompetisaun dokumentariu patrimoniu kultural imaternal tinan 2025 foto hamutuk ho parte UNESCO no Autoridade sivil no polisia iha Munisipiu Baukau, Tersa. (Foto:STL/Tomas Reis)

BAUKAU, STLTIMORLESTE.com – Grupu filmmaker tolu (3) iha Timor Leste (TL) sai vensedor ba kompetisaun dokumentariu patrimoniu kultural imaternal, tinan 2025 neebe lansa husi UNESCO.

Adjuntu Sekretariu Ezekutivu CS UNESCO, Clementino Amaral esplika, kompetisaun dokumentariu patrimoniu kultural imaternal realiza nuudar programa kontinuasaun husi tinan 2024 implementa husi International Information and Networking Center for Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region Under the Auspices of UNESCO Korea, liu husi UNESCO Rejional Jakarta mai Timor-Leste hamutuk ho Komisaun Nasional Timor-Leste ba UNESCO, neebe loke ona kompetisaun kona-ba filmajen ba area kultura Timor nian iha tinan 2025.

Hafoin realiza kompetisaun kona-ba filmajen ba area kultura Timor nian hetan kompetetor grupu filmaker sira iha territoriu nasional besik 20, maibe liu husi prosesu selesaun dokumentariu patrimoniu kultural imaternal iha grupu filmmaker 3 mak sai vensedor ba kompetisaun refere.

“Ita hetan manan nain grupu 3, primeiru husi grupu Dili, segundu husi Baukau no ida tan mak UNTL rasik, grupu 3 nee manan ba atividade hanesan foka ba filmajen kultura Timor,” Clementino Amaral hateten ba jornalista sira, hafoin remata publika filmajen kultural husi grupu 3 manan nain, iha salaun Filteda Uatulete Vila Nova, Baukau, Tersa (04/11/2025).

Nia sublina, grupu kompetetor neebe sai primeiru lugar ba kompetisaun refere mak grupu Sangar husi Santu António Kampu Alor, Dili, neebe foka liu kona-ba instrumentu muzika kore metan Timor nian neebe mistura ho instrumentu kultura Timor nian produz sai filmajen, grupu segundu lugar mak grupu Teatru Filteda neebe foka kona-ba filmajen produz babadok nian no manan nain grupu terseiru Graziela husi Universidade Nasional Timor-Lorosa’e (UNTL), foka liu filmajen kona-ba konstrusaun Uma Lulik sira.

Nia fundamenta, hanesan grupu primeiru lugar neebe produz filmajen instrumentu kultural ho mistura ho muzika kore metan nee iha vantajem, tanba bele hatudu ba mundu katak Timor iha instrumentu kultural oin oin no grupu segundu lugar kona-ba produz babadok, atu fo hanoin hikas ba foinsae sira atu produz nafatin babadok nunee futuru material hanesan babadok labele lakon iha futuru, enkuantu grupu terseiru lugar filmajen kona-ba konstrusaun uma lulik importante ba jerasaun foun sira, atu hatene hikas prosesu sira ba konstrusaun uma lulik ida.

“Sira la manan premiu neebe boot maibe sira manan esperensia husi filmmaker Jogjakarta, oinsa produz video ida diak kapas iha interese ema atu haree nomos manan osan oituan,” Clementino Amaral akresenta.

Adjuntu Sekretariu Ezekutivu CS UNESCO nee komenta, kompetisaun refere grupu manan nain sira la manan premiu no orsamentu boot husi kompetisaun refere, maibe grupu manan nain sira manan mak esperensia kona-ba produz filmajen ida diak no interesante ba publiku atu haree, tanba objetivu husi kompetisaun nee atu hafanu filmaker sira iha Timor-Leste atu prepara aan atu kompete iha kompetisaun sira tuir mai.

Iha fatin hanesan, Koordendora grupu terseiru lugar, Graziela Maria Albino konsidera, kompetisaun refere importante tebes, tanba liu husi kompetisaun refere kria mos dokumentariu patrimoniu kultural neebe sei prezerva vale ba jerasaun tuir mai.

“Ida nee hanesan meiu ida atu suporta ita nia dokumentasaun, tanba bainhira ita halo filmajen dijital ita bele rai iha arkivu online, tanba UNESCO halo dokumentasaun ba patrimoniu kultural nasaun barak inklui Timor nian, ami nain 3 orgulhu, tanba ami nain 3 nia video sei tama iha arkivu Online UNESCO nian neebe sei asesu ba tinan barak,” dehan Graziela.

Nunee mos Koordenador Teatru Filteda, Silvano Rodrigues sente orgulhu iha kompetisaun refere, tanba sai segundu lugar husi grupu filmmaker sira neebe kompete iha kompetisaun refere.

“Apresia no kontente tebes sai segundu lugar nee signifika ita Baukau iha ona valor, iha kredibilidade iha kapasidade atu kompete film iha Dili,” Silvano espresa.

Nia salienta, razaun foka filmajen ba material kultural imaternal hanesan babadok, tanba babadok nuudar instrumentu kultural neebe importante, maibe durante nee seidauk hatene prosesu halo babadok, tanba nee Teatru Filteda insiativa foka prosesu halo babadok hodi kompete iha kompetisaun refere no konsege sai segundu lugar, nunee hanesan kompetetor sente orgulhu, tanba sai segundu lugar nuudar hatudu Buakau oan iha kapasidade kompete filmajen kultural nian iha nivel nasional.

Enkuantu reprezentante Prezidente Autoridade Munisipiu Baukau atual Sekretaria Munisipal Asuntu Sosial, Maria Celestina Viegas apresia ba grupu filmmaker 3 neebe sai vensedor iha kompetisaun refere.

“Hakarak enkoraza nafatin grupu sira liu liu grupu Filteda neebe durante nee iha esperensia bele halo atividade barak, tanba nee Governu Timor-Leste liu husi Sosiedade Sivil iha hela apoiu oituan ba Filteda, atu bele tau matan no haluhan liu tan ita nia kultura sira iha filmajen no tebedai sira neebe eziste iha Baukau,” Maria Celestina Viegas enkoraza.

Sekretaria Munisipal nee husu grupu Teatru Filteda atu promove nafatin kultura Baukau nian liu husi filmajen hodi intrudus kultural Baukau nian ba Nasional no Internasional, tanba grupu Teatru Filteda iha kreatividade kultural nian neebe durante nee aprezenta ona iha eventu Munisipal no Nasional, tanba hetan apoiu fundus husi Governu Timor-Leste aloka liu husi Gabinete Apoiu Sosiedade Sivil.

Entretantu eventu publikasaun rezultadu kompetisaun ezibisaun dokumentariu patrimoniu kultural imaternal tinan 2025, iha Munisipiu Baukau nee hetan partisipasaun husi Komadante Komando Polisia Munisipiu Baukau, reprezentante Prezidente Autoridade Munisipiu Baukau, Adjuntu Sekretariu Ezekutivu CS UNESCO, UNESCO Rejional Office Jakarta no seluk tan neebe.

Jornalista: Tomas Reis
Editora: Carme Ximenes

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *