Folin Kombustível Sae Hanehan Industria, Virgílio Hornai Apela Atu Labele Oportunista

Antigu Deputadu husi Bankada Partidu Demokratika (PD) no Eis Membru Konselhu Estadu, Virgílio Hornai. (Foto: STL/Carme Ximenes)

DILI, STLTIMORLESTE.com — Antigu Deputadu husi Bankada Partidu Demokratiku (PD) no Eis Membru Konselhu Estadu, Virgílio Hornai apela ba autoridade no ukun nain sira atu labele sai oportunista iha poder, hodi responde ba folin kombustivel neebe sae ho meius boot iha merkadu domestiku no komesa hanehan setor industria nasional.

Virgílio Hornai kritika makaas silensiu husi media, ekonomista no sosiedade sivil kona-ba kestaun nee, no husu ba kompanhia estatal TIMOR GAP atu foti responsabilidade nuudar ba garantia fornesimentu kombustivel nasional.

Nia afirma katak, nuudar kompanhia Estatal neebe kaer operasaun no esplorasaun mina ho gas, TIMOR GAP tenke kaer papel real atu nunee bele asegura asesibilidade presu neebe normal no estandar.

“TIMOR GAP nia papel laos deit ba halo estudu viabilidade iha poşu ka mina-matan potensial hodi halo esplorasaun, maibe tenke fo garantia polítika stok nasional enerjia neebe asesível liu,” dehan Virgílio Hornai ba STL, bainhira dada lia ho STL iha Díli, Sesta nee (24/07/2026).

Nia haktuir tan katak, garantia presu neebe normal no estavel importante tebes hodi sustenta estabilidade polítika no garante sustentabilidade enerjía nasional ba país no Estadu, liu-liu iha situasaun neebe ameasa husi blokeiu naruk iha Estreitu de Hormuz neebe implika ba suplai mundial.

Tuir dadus no observasaun neebe nia aprezenta, folin mina iha merkadu nasionál sae entre 30% to’o 40%. Maske impaktu nee kunsidera seidauk hanehan liu ba uma-kain sira, maibe ba merkadu industria nasional komesa “kesi ona kakorok” setor produtivu sira nian.

Nia sublina katak, polítika intervensaun subsídiu ba presu mina iha merkadu sei la iha efetu real, tanba Estadu no Governu la iha mekanizmu fiksasaun presu inisial neebe estandár.

“La iha mekanizmu husi Governu ka Estadu hodi kontrola estandar presu. Jogu livre iha merkadu neebe depende deit ba demanda nee perigu boot ba estabilidade nasional. Kuandu ekonomia kian ka naksobu, estabilidade mos sei hetan ameasa boot,” nia hateten.

Iha nia komentariu ikus, Virgílio Hornai apela ba nai ba kbiit sira no ukun nain sira atu labele aproveita situasaun no sai oportunista iha poder, maibe tenke foti aksaun real hodi proteje estabilidade ekonomia nasional.

Iha fatin ketak, Observador Ekonomia, Manuel de Oliveira hatoo mos nia analiza katak presu kombustível neebe sae beibeik hamosu presaun boot ba kustu produsaun no folin sasan iha raí laran.

Nia husu ba Governu atu kria mekanizmu kontrolu no estandar presu neebe klaru, hodi nunee intervensaun subsidiu hotu-hotu bele atinji duni nia objetivu real, no labele husik merkadu la’o ho jogu livre neebe hodi ameasa ba ekonomia populasaun nian.

Nunee mos Akademista husi Universidade de Paz (UNPAZ), Roberto da Silva hatoo mos nia analiza katak, situasaun nee presiza atensaun urjente husi setor edukasaun no peskiza nian. Nia haktuir katak Governu ho Estadu laos deit fo subsídiu, maibe tenke kria regulasaun neebe forte no mekanizmu kontrolu neebe klaru hodi hamriik no proteje konsumidor sira husi spekulasaun presu iha merkadu, hodi nunee bele husik estabilidade ekonomika nasional metin nafatin.

Entretantu, too notísia nee publika husi Media Suara Timor Lorosa’e (STL), ekipa redasaun seidauk hetan konfirmasaun ka sklaresimentu ofisial husi parte Governu liu husi kompahia Estatal TIMOR GAP kona-ba preokupasaun no balansu polítika fornesimentu kombustível neebe hatoo husi eis Deputadu no Observador sira nee.

(car)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *