FRETILIN Preokupa Governu Seidauk Interven Manipulasaun Presu Kombustivel iha Rai Laran

Foto: Espesial

DILI, STLTIMORLESTE.com – Bankada Partidu FRETILIN iha Parlamentu Nasional preokupa ho IX Governu Konstitusional neebe seidauk halo intervensaun ba manipulasaun presu kombustivel iha merkadu.

Deputadu Jose da Cruz hatete, iha semana kotuk liu ba, Bankada FRETILIN ezije responsabilidade husi IX Governu kona ba oinsa bele asegura seguransa enerjetika no mos mantein presu kombustivel sira iha rai laran hodi labele sae durante periodu funu iha mediu oriente entre iraun ho estadus unidus no Israel.

Tuir nia, FRETILIN preokupa ho folin kombustivel neebe sae nee, tanba sei fo implikasaun boot ba presu komoditi seluk neebe povu ida nee konsumu. Karik sira neebe iha rendimentu aas sei ladun hetan ka sente efeitu negativu husi presu aas ba komoditi sira, maibe ba povu sira neebe moris ho rendimentu kiik, inflasaun ba sasan nesesidade baziku sira nee sei fo sira naha todan ida tan ba sira nia ekonomia uma kain nian.

Nia dehan, preokupasaun nee mosu tanba FRETILIN hare katak povu barak mak sei moris ho nivel rendimentu kiik, neebe vulneravel tebes ba todan sira neebe mai husi fluktuasaun presu sira bainhira Governu la halo intervensaun politika neebe lalais no sedu liu iha merkadu.

“Infelizmente, too ohin loron IX Governu seidauk ka la interese atu foti medidas politika ida neebe propriu atu asegura seguransa enerjetika iha ita nia rai, inkluindu ajuda povu Timor, liu-liu sira neebe sei kiak hodi resiliente ba krize global ida nee,” hatete nia liu husi deklarasaun politika iha PN, Segunda (16/03/2026).

Nia hatutan, se akompanha notisia sira husi rai balu, Governu sira hahu ona kontrola no regula sira nia rezerva obrigatoriu ba kombustivel no nia presu sira atu evita kompanhia distributor sira halo manipulasaun ba presu no hetan lukru hodi hanehan ekonomia povu kiik sira durante periodu krize ida nee.

Maibe pelu kontrariu, iha Timor Leste, IX Governu la haree manipulasaun presu unilateral ida nee hanesan asuntu ida neebe seriu, maibe IX Governu ida nee husik tiha kompanhia distributor sira hanesan ETO atu hasae presu kombustivel tuir sira nia espekulasaun merkadu nian rasik duke sura povu nia ekonomia.

“FRETILIN haree katak ida nee akontese, tanba dala ruma buat ida nee iha relasaun ho favoritizmu iha seitor enerjetika iha Timor Leste durante nee, satan ETO nia nain nee Primeiru Ministru atual nia familia rasik, no Ministru neebe responsavel ba seitor enerjetika nee uluk mos servisu ba patraun ETO durante tinan balu nia laran, antes hetan nomeasaun sai membru Governu. Favoritizmu ida nee halo patraun balu halibur osan, enkuantu povu kiik sira tenke selu karun ba elites sira nia interese,” dehan nia.

Fatin hanesan, Deputada Bankada Partidu CNRT, Angela Maria Corvelo katak presu kombustivel oras nee sae iha merkadu tanba kauza hus funu neebe akontese iha mediu oriente.

Maibe nia husu ba instituisaun estadu hanesan Autoridade Nasional Petroleu (ANP) atu halo fiskalizasaun ba merkadu nunee sentru abastesimentu labele hasae presu tuir sira nia hakarak.

“Hau hanoin presu kombustivel sae nee ita labeke evita tanba nee mai husi kauza boot ida husi funu nasaun seluk nian, no hau so husu deit atu instiuisaun hanesan ANP atu halo fiskalizasaun ba presu kombustivel iha merkadu,” rekomenda deputada Angela Marian Corvelo.

(alb)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *