FRETILIN Sadik Xanana fo Governu Lokal ba Baukau, Tomas Interven

BAUKAU, STLTIMORLESTE.com – Estrutura Partidu FRETILIN Munisipiu Baukau sadik Primeiru Ministru (MP) Kay Rala Xanana Gusmão atu fo Governu Lokal ba Baukau, labele fo ba Munisipiu Manatuto, maibe interven husi Ministru Administrasaun Estatal (MAE), Tomas do Rosário Cabral iha ambitu sesaun husu no hatan.

Koordenador FRETILIN Munisipiu Baukau, Abrão Oliveira hateten, mezmu mosu polemika husi publiku ba Munisipiu Baukau katak iha partidus politikus barak, maibe reafirma Baukau iha partidu ida mak Baukau ida ba Baukau oan tomak, tanba nee haree husi rezultadu avaliasaun kondisaun manimu, Baukau mak Munisipiu dahuluk simu Governu Lokal, tanba hetan valor diak liu husi Munisipiu sira neebe hetan valor muito bom.

“Iha nee hau koalia ba Sr. Primeiru Ministru, se avaliasaun ida nee iha surat leten rekomendasaun, maibe realidade laiha Munisipiu ida iha Timor diak liu Baukau, tanba nee momentu diak hau husu Primeiru Ministru fo prioridade ba Baukau para bele sai Munisipiu, se Manatuto mak uluk fali ami fuan moras,” Abrão hateten iha sesaun husu no hatan ba iha ambitu vizita ofisial Primeiru Ministru nian ho komitiva iha Munisipiu Baukau, neebe realiza iha salaun sentru Konvensoens Vila Antiga Baukau, Tersa (17/03/2026).

Abrão fo razaun, bainhira Governu Sentral atribui uluk Governu Lokal ba Munisipiu Manatuto, nee sei halo Baukau oan fuan moras, tanba rezultadu avaliasaun hatudu Baukau mak diak liu.

No razaun seluk, Munisipiu Baukau diak liu tanba tuir geografikamente bele sustenta ba Munisipiu 3 no iha pontesialidade rasik bele hamriik mesak la depende ba nasional no Munisipiu seluk, tanba iha portu Kairavela neebe bele halakon invazaun ekonomia iha Baukau. Tanba nee husu Ministeriu relevante atu halo reabilitasaun ba portu Kairavela nunee sai garantia ida ba Munisipiu Baukau bainhira simu Governu Lokal.

Maibe iha ambitu nee, Ministru Administrasaun Estatal, Tomas do Rosário Cabral interven, tanba Koordenador Partidu FRETILIN Munisipiu Baukau ezije la bazeia ba aprezentasuan neebe MAE aprezenta.

Nunee Abrão ho emosional preokupa aprezentasuan rezultadu avaliasaun kondisaun manimu ba Munisipiu Baukau neebe aprezenta husi Ministru Administrasaun Estatal (MAE), Tomas do Rosário Cabral, tanba aprezentasuan husi MAE la bazeia ba implementasaun Governu Lokal nian, maibe aprezenta fali relatoriu servisu Autoridade Munisipal nian neebe la reflete ba implementasaun Governu Lokal.

“Hau preokupa tanba nia aprezentasaun nee relatoriu atividade nian, maibe saida loos mak sai Munisipiu tenke esplika mai hau, se Baukau sai Munisipiu hodi saida mak sustenta, tanba nee hau husu ba Ministru Estatal neebe mai aprezenta deit relatoriu buat kiik oan, se bele komesa ona inisia investimentu estratejiku saida mak tau iha Baukau nunee bele sustenta la depende ba Munisipiu seluk,” Abrão espresa.

Iha ambitu hanesan, Prezidente Kamara Komersiu Industria Timor Leste (ICCTL-sigla português) Munisipiu Baukau, José Reis hateten, Baukau oan nia prespektiva hasoru implementasaun Governu Lokal, Baukau oan rasik dezenha ona nia vizaun estratejika atu atinji metas, tanba nee konkorda ho Koordenador Partidu FRETILIN Munisipiu Baukau nia ideia.

“Ho haraik aan deklara katak hau konkorda ho hau nia maun Abrão, katak ami preparadu liu laos ho teoria, maibe ami nia provas hatudu atinjimentu lubuk ida mak ami sempre la hamriik iha numeru dois, maibe ami iha numeru oin,” José Reis komenta.

Tuir Prezidente ICCTL Baukau nee katak, Baukau sempre hamriik iha linha frente ba atividade setor komersiu, mezmu la suplay direita, maibe iha dadus komprova kada fulan setor privadu ba halo kompras iha Dili liu kamioneta rihun 7 ho rihun 200 resin transaksoens kada loron no absolve ba ekonomia, konsidera Baukau sai autor prinsipal setor komersiu.

Tanba nee konkorda ho ideias Koordenador Partidu FRETILIN nian presiza halo reabilitasaun ba portu Kairavela hodi setor privadu sira labele ba tula sasan iha Dili, maibe tula deit iha portu Kairavela hodi reseita monu iha Baukau.

“Ami unika Baukau ke 99.9% autor ekonomiku nee kartaun eleitoral Baukau sidade Antiga, Vila Nova ho sidade Planaltu absolutamente maluk Firaku harii sidade, ami laiha estranjeiru domina setor estratejiku, setor estratejiku nee dominante husi Timorense,” José Reis aprezenta.

Enkuantu hafoin remata sesaun nee, Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão hatan direita ho kontente ba partisipasaun husi Oartidu FRETILIN, setor privadu no entidades seluk tan neebe bele aprezenta nia preokupasaun, maibe prezensa Governu nian iha nivel munisipiu ida atu enkoraja entidades hotu atu prepara aan simu Governu Lokal.

“Atu forma Governu Lokal laos harii deit estrutura, tenke kapasita fo hanoin saida mak nia atu halo too Suku sira, tanba importante mak povu hetan konfiansa, nee duni mai nee atu koalia ho ita boot sira prepara aan diak liu, tanba Governu Lokal sei iha eleisaun Munisipal, neebe husi partidu sira neebe interese liu povu nia interese sei partisipa, Baukau sei hetan 17 deputadus,” Xanana katak.

Xanana rekonhese Baukau oan iha kbiit atu ba Governu Lokal, maibe husu halakon sistema partidarizmu, sukuizmu no familiarizmu, maibe servi deit povu no rai Baukau, tanba sei iha Kamara Munisipal ida atu kontrola servisu sira iha Governu Lokal.

(tom)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *