DILI, STLTIMORLESTE.com – IX Governu Konstitusional durante nee fo apoiu ba media sira liu husi sosa jornal ba munisípiu nomos programa Governu rona, maibe Sekretariu Estadu la hatene jornalista sira hetan bem star ka lae.
Kestaun nee hatoo husi Sekretariu Estadu Komunikasaun Sosial (SEKomS), Expedito Dias Ximenes ba jornalista sira iha Palasiu Prezidensiál Nicolau Lobato, Bairo Pite, Kinta (23/10/2025).
Nia esplika, durante iha mandatu IX Governu fo apoiu ba jornalista liu husi instituisaun media sira, maibe la hatene jornalista sira hetan bem star ka lae.
Apoiu nee atu bele fortifika katak, Governu sempre fo hanoin ba iha media nain sira, apoiu Governu nian nee aleinde dezenvolve media, orgaun komunikasaun ho meius komunikasaun sosial neebe iha, se bele fo atensaun mos ba iha bem star jornalista sira nian.
“Hau la hatene bem star durante nee kolega jornalista sira hetan ka lae, hau fiar katak media nain sira atensaun ba bem star jornslista sira nian,” dehan nia.
Nia haktuir tan katak, ohin hatudu dadus nee ba Prezidente Republika, Governu apoiu media mak nee, maibe media sira dehan la apoiu fali.
“Ohin hau mai hasoru Prezidente Republika atu esplika kona-ba oinsa apoiu IX Governu nian ba iha orgaun komunikasaun sosial sira durante governasaun IX Governu nian. Ohin hau esplika ba Prezidente Republika liu-liu kona-ba media imprime haat, Jornal STL, Jornal Timor Post, Jornal Dili Post,” hatete nia.
Nia argumenta, durante nee iha IX Governu Konstitusional nia mandatu, iha programa haat neebe Governu apoiu ba media, ida mak sosa jornal husi media lima mak, Diariu Nasional, STL, Timor Post, Dili Post ho Jornal INDEPEDENTE. Loron-loron media lima nee halo jestaun haruka jornal ezemplar media ida ezemplar rua, ezemplar rua nee hamutuk ba munisípiu ida, durante nee 184 ezemplares loron-loron.
Mezmu nunee, ho orsamentu neebe Governu aloka ba iha distribuisaun jornal nee rihun US$190 ba tinan ida. Osan ida nee depois distribuisaun jornal lima nee hatoo envoice mai iha SEKOMS prosesa, depois halo pagamentu direita ba iha konta bankaria jornal lima nee ninian. Maibe apoiu seluk mak Governu rona nee ba iha media Audiu Vizual sira, konvensional no mos plataforma, ida fali mak programa haree rasik nee nia formatu dokumentariu, depois Governu produz, Governu fahe ba media hotu-hotu nunee halo publikasaun one air, depois fulan-fulan mak media idak-idak hatoo envoice mai Governu selu.
“Iha programa haat nee, Governu aloka duni osan atu apoiu, purtantu nee ami bolu apoiu indireitu, nee liu tuir regras aprovizionamentu, regras finanseiru nian tenke bolu prestasaun servisu,” katak nia.
Nia hatutan, SEKomS halo kontratu servisu hamutuk ho media plataforma ho konvensional sira, asina kontratu, bazeia ba kontratu neebe halo atividade nee prestasaun servisu, depois prestasaun servisu hotu halo envoice mai mak Governu selu, prosesu lao hanesan nee.
Entretantu, dadus iha tinan 2023 nee apoiu ba iha media privadu no publikasaun distribuisaun jornal ba munisípiu sira Governu aloka US$ 93,365.00, tinan 2024 Governu aloka US$ 280, 553.00, tinan 2025 agora lao hela, nee Governu aloka US$ 182,700.00. Planu ba iha orsamentu 2026 prepara US$ 150,838.00, nee apoiu ba media privadu halo publikasaun no distruisaun jornal.
Ba radio komunidade mos Governu tau, radio komunidade sira neebe mai husi komunidade rasik iha tinan 2023 Governu aloka US$ 146,293.00, tinan 2024 Governu aloka US$ 108,000.00, tinan 2025 Governu aloka agora lao hela US$150,000.00 propoin ba tinan 2026 US$ 233,180 00.
Apoiu formasaun ba media officer, protokolu no jornalista direita nee iha tinan 2023 US$42,155. 00, iha tinan 2024 US$47,461.00 sa’e oituan, tinan 2025 US$ 57,490.00, iha tinan 2026 programa planeia hela ba US$ 257,318.00. Ida ne’e mak apoiu IX Governu nian ba iha dezenvolvimentu media en-jerál.
Nia dehan, maske apoiu nee bazeia mos ba iha kondisaun, situasaun orsamentu Governu nian. Mezmu Governu apoiu direita ba media sira liu husi faze oin-oin, membru Governu la interven ba sala redasaun, Governu sei la interven ba polítika editorial media idak-idak.
Jornalista: Emerenciana Pinto
Editor: Xisto Mendonça







