Governu Haree Ona EP-IP, Promete Hamenus la Realiza

Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão. (Foto: Media PR)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão hatete, oras nee Governu haree ona Instituisaun Publika (IP) no Empreza Publika (EP) neebe mak mantein no ida neebe mak presiza hasai.

Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmao hatoo kestaun nee ba jornalista bainhira remata halo enkontru semanal ho Prezidente Republika Jose Ramos Horta, iha Palasiu Prezidensial Nocolau Lobato, Bairo Pite, Kinta (16/10/2025).

Nia dehan, oras nee Governu haree hela IP-EP balun, ida neebe koa no ida neebe mak mantein.

“Prosesu haree servius IP-EP nee sei lao hela. Ami haree ona ida neebe mak sei kontinua no ida neebe mak koa, tanba instituisaun publiku balun mos lagasta osan arbiru. IP no EP balun gasta osan ita labele kontrola, ida nee ami sei haree hela mais buat labarak ida,” dehan Primeiru Ministru.

Alende nee Prezidente Republika, Jose Ramos Horta hatete, Primeiru Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão promete atu hamenus tiha numeru IP no EP maibe too agora seidauk bele iha desizaun loloos.

Xefe Estadu espera antes fim mandatu problema nee rezolve, se lae problema boot. Tanba sa mak iha institutu publiku sira barak loos nee, iha rai seluk hanesan iha Portugal ka iha neebe. Ezemplu iha Portugal, eletrisidade Portugal susesu boot, hanesan CEO eletrisidade Portugal nian uluk manan 4 miloens euro pur anu nee nia vensimentu tanbasa susesu boot.

Nia hatete, eletrisidade Portugal sai mos investidor boot iha Amerika, sira domina solar enerjia iha Amerika. Entaun ema nee matenek boot, tanba osan boot entaun nia ezije.

“Ita iha Timor inventa IP barak loos so pra justifika deit vensimentu, maibe fallansu oi-oin. Maun Xanana, Primeiru Ministru promete atu hamenus tiha numeru maibe too agora, hau hanoin seidauk bele iha desizaun loloos. Hau espera antes fim mandatu problema nee rezolve, se lae problema boot, abuzu,” dehan PR Horta iha Matadoru, Kuarta (15/10/2025).

Nunee mos iha loron 09 Jullu 2025, reuniaun Konsellu Ministru Kuarta, Governu delibera atu halo reestruturasaun ida ba administrasaun direta Estadu nian hanesan IP no EP, ho objetivu atu hasae efisiensia no transparansia jestaun publiku nian, hamenus redundansia institusional no hadia artikulasaun entre polítika publika sira no nia ezekusaun.

Visi Ministru ba Asuntu Parlamentar, Aderito Hugo da Costa hatete, reestruturasaun ba IP ho EP nee hotu kedas, tanba kompromisu husi Governu Konstitusional da-9 nian liu husi Primeiru Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, sei kontinua halo diskusaun too produsaun efeitu ba dekretu lei ida, nunee bele ajusta hotu.

“Dadus sira rekolla hotu ona ho total 40 neebe harii iha governasaun anterior tinan haat liuba, no aprezentasaun ona iha ezbosu no hein tempu badak sei halo desizaun,” dehan nia.

Deliberasaun nee prinsípiu orientador estabelese sira ba reorganizasaun ida-neebe abranjente husi entidade publika sira ho autonomia administrativa no finanseira, ho objetivu atu garante espesializasaun teknika neebe boot liu, rasionalizasaun rekursu no hadia kualidade servisu neebe presta ba sidadaun sira.

Jornalista: Emerenciana Pinto
Editora: Domingas Gomes

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *