BAUKAU, STLTIMORLESTE.com – Moras Human Immunodeficiency Virus/Síndrome da Imunodeficiência Adquirida (HIV/SIDA) afeta ona ba ema nain 66 iha Munisipiu Baukau, no afetadu nain 36 resin mate, tanba ses aan husi tratamentu.
Konselor HIVSIDA iha Hospital Rejional Eduardo Ximenes (HoREX) Baukau, enfermeiru Sabino de Carvalho informa, husi tinan 2025 ba kotuk, kazu HIV/SIDA neebe rejistu iha HoREX hamutuk nain 50 resin, no inisiu tinan nee HoREX rejistu tan nain 10 kompostu nain 7 tranferensia husi Dili no Lautem, inklui nain 3 detekta liu husi konsulta iha HoREX.
“Agora daudaun halo tratamentu iha hau nia liman nee hamutuk nain 66, husi sira nee nain 1 baixa hela iha Hospital,” hateten Sabino de Carvalho ba jornalista sira iha nia knaar fatin HoREX Baukau, Segunda (23/03/2026).
Nia konfirma, husi afetadu HIV/SIDA nain 66 refere, nain 1 tenke halao tratamentu liu husi baixa iha HoREX Baukau, tanba afeta mos husi moras seluk, maibe daudaun kondisaun hahu rekupera hein atu alta fila uma, enkuantu nain 65 kontinua konsumu aimoruk prevensaun HIV/SIDA nian iha ida idak nia rezidensia.
Husi afetadu nain 66 nee idade husi 20-45 kompostu husi feto mane, neebe kauza moras refere afeta ba pasiente hirak nee, tanba halo relasaun livre nomos kauza seluk tan.
“Iha Baukau kazu nee kontinua aumenta, atu reduz kazu nee Ministeriu mak iha hanoin habelar informasaun too iha Suku no Aldeia para komunidade sira iha hanoin asegura aan,” Sabino informa.
Konselor nee rekonhese aan, pasiente afetadu HIV/SIDA neebe halao tratamentu liu husi simu aimoruk prevensaun HIV/SIDA nian iha HoREX, hanesan konselor sempre fo motivasaun hodi halao relasaun seksual tenke antisipa ou prevensaun ho komdom, maibe informasaun hirak nee sei too deit iha sidadaun afetadu sira neebe mak halao tratamentu, enkuantu sidadaun neebe la afetadu balu iha ona konhesimentu no balu seidauk iha konhesimentu atu prevene moras refere.
Nunee atu prevene moras refere labele alastra tan, Ministeriu Saude tenke lori informasaun too iha nivel Aldeia kada Suku iha territoriu nasional fanu komunidade hodi prevene aan husi moras refere.
“Sira iha baze nee la hatene, ezemplu sira halo movimentu ba mai nee mak sira hetan malu iha dalan mak sira hakarak halao relasaun ruma bele afeta, tanba balu ita suporta ho komdom sira lakohi, neebe tergantung ba ema ida idak nia kuidadu aan evita buat sira nee,” katak Sabino.
Konselor nee enkoraja sidadaun sira evita halao relasaun seksual livre, tanba kazu iha Baukau kontinua aumenta no bainhira sidadaun neebe afeta ona moras HIV/SIDA laiha aimoruk atu kura maibe bele halo prevensaun.
Nunee prevensaun neebe mak iha kada fulan tenke simu aimoruk propriu ba moras refere hodi konsumu, tanba bainhira la konsumu aimoruk bele lakon vida ba moras refere.
“Moras nee labele kura duni maibe halo tratamentu para bele asegura nia saude, kecuali nia la halo tratamentu tenke ba dala mate, husi 2006 too mai ohin loron afetadu mate ba HIV mate hamutuk 36,” dehan nia.
Nia fo razaun, afetadu nain 36 husi tinan 2006 too 2026 lakon vida, tanba hases aan husi tratamentu rutina no konsumu aimoruk, maibe fiar liu ba aimoruk tradisional.
Entretantu aimoruk ba afetadu HIV/SIDA iha HoREX Baukau sifusiente atu atende pasiente afetadu sira.
(tom)







