Horta: Governu Presiza Halo Lei Rigor, Estudante Halo Violensia Hasai Husi Eskola

Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta. (Foto: STL/Emerenciana Pinto)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta hatete, Governu taka Arte Marsiais tenke identifika didiak, ida neebe baibain halo Violensia mak taka, labele taka tomak, no husu Governu halo Lei Rigor nunee estudante balun halo violensia iha eskola hasai.

Prezidente Republika Jose Ramos Horta hatoo kestaun nee ba jornalista iha Palasiu Prezidensial Nicolau Lobato, Bairo Pite, Sesta (30/01/2026) hatete, liga ho deklarasaun Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão katak iha ona planu halo Lei hodi taka total grupu arte-marsial (GAM) no grupu arte-ritual (GAR) iha Timor Leste ho ida nee Prezidente Republika husu atu identifika ida neebe babain halo violensia mak taka seluk labele.

“Taka Arte Marsiais hau nia Akonselamentu mak nee taka deit Grupu sira neebe ita haree sira nia istoria sempre halo violensia sira nee mak taka, tanba laos hotu hotu halo violensia, I laos lider sira mak halo,” dehan PR Horta.

Prezidente Republika hatete kuandu iha membru rihun ba rihun entau lider sira susar atu kontrola tanba nee lalika halo funisaun ba lider sira.

Lider sira halo esforsu para halo kontrola maibe difisil los maibe sira neebe ita haree sistematikamente halo violensia mak taka, ho polisia nia intervensaun forte liu, tribunal mos tenke haree no parlamentu mos haree lei ida konaba halo violensia nee.

Xefe Estadu hatete dala barak joven sira halo krime ruma polisia ba kaptura tiha maibe tribunal ba husik ou fo todan kamaan liu, maibe ema neebe halo korupsaun kamaan pena todan los, maibe ema neebe oho ema sunu uma tribunal husik sai fali liur la autoriza detensaun.

“Governu tenke haree lei nee para muda nunee punisaun nee makaas liu, I eskola sira mos tenke haree, joven sira neebe halo violensia duni sai husi eskola, ita nia eskola labele iha violensia, hakarak iha violensia sai husi eskola.

Aleinde nee IX Governu Konstitusional neebe lidera husi Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, iha ona planu halo Lei hodi taka total grupu arte-marsial (GAM) no grupu arte-ritual (GAR) iha Timor Leste.

Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão hateten, sei hare hodi hasai Lei ruma halakon tiha arte-marsial tanba iha problema ruma sempre temi mak sira nia naran.
“Nee mak ami hare hela nafatin, atu hasai lei ruma para hakotu tiha arte-marsial,” Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão hateten.

Nunee mos Governu liu husi reuniaun Konsellu Ministru, iha loron 10 fulan-Dezembru tinan 2025 aprova projetu rezolusaun Governu nian, kona-ba períodu vijensia suspensaun ba ensinu, aprendizajen no pratika arte-marsial no taka temporariu ba fatin no instalasaun hotu-hotu neebe destinadu ba ensinu, aprendizajen no pratika arte-marsial nian.

Desizaun nee fo kontinuasaun ba Rezolusaun Governu nu. 45/2023, loron 10 fulan-Novembru, neebe mak extende ona tutuir malu hosi Rezolusaun Governu n. 17/2024, loron 24 fulan-Abril, n. 60/2024, loron 7 fulan-Novembru, no nu. 22/2025, loron 7 fulan-Abríl.

(eme)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *