DILI, STLTIMORLESTE.com – Iha tinan hirak nia laran, iha Kampung Baru Komoro, estrada husi Bundaran Lafatik ba Klinika Kampung Baru, iha ‘Merkadu Lokraik’. Kada oras lokraik, tuku 15.00 too tuku 19.00, negosiante modo, negosiante ikan matak, naan, negosiante faan modo no oin-oin nakonu iha neeba.
Negosiante barak tebes faan sira nia modo iha dalan ibun, dala ruma lekar sira nia modo too dalan klaran. Faan iha loja Xineza nia oin. Mesmu nunee, nain ba loja Xineza sira iha neeba, lahirus tanba lori benefisiu mos ba sira nia loja.
Ema ba sosa sira nia modo, sekaligus tama ba sira nia loja sosa sasan. Kada lokraik, sira kebanjiran pembeli. Negosiante modo sira nee, haklot dalan (kada lokraik), hamosu engrafamentu transporte publiku no privadu.
Membru seguransa sivil no membru PNTL kada lokraik ba halo operasaun iha neeba. Duni negosiante modo sira iha neeba. Maske duni bebeik, desde tinan hirak liuba, negosiante sira larezigna-aan husi fatin neeba. Sira latauk, bainhira seguransa sivil no membru PNTL ba duni sira.
Negosiante sira iha neeba, maioria feto. Sira hotu hatudu aten brani, brani diskute malu ho seguransa sivil no polisia, bainhira atu ba raut sira nia modo tulu ba kareta. Sira diskute ho razaun oioin, dala ruma negosiante feto balu halai ba hadau fali sira nia modo husi seguransa sivil.
Diskute ‘mate fatin’ ho seguransa sivil sira, bainhira seguransa sivil ba rasta sira nia modo tula ba kareta, sira halai tuir hadau fali sira modo. Balu ba hadau fali sira nia modo ho tanis, sira nia ibun komat-kamit ho liafuan kasar oioin, dala ruma tolok trata.
Seguransa sivil sira hatan deit, “lei bandu labele faan iha estrada ibun too haklot estrada. Ami mai lulun imi nia modo, ne’e orde. Labele kontra”. Negosiante modo sira hatan, “ami hatene, ami komprende, maibe ami mai buka osan, hodi haree oan sira eskola. Imi mos tenki respeita ami, labele mai lulun hotu ami nia modo hanesan nee,” hatete negosiante modo Paulina ho lian makaas.
Nia dehan tan, “Imi lulun hotu ami nia modo nee, atu lori ba neebe!. Bosok, modo sira nee, imi lori ba soe deit. Pasti lori ba sira nia uma hodi fo han ba fen no oan”.
Merkadu Lokraik Kampung Baru memang estrategia. Negosiante modo husi Gleno no Liquica babain lori sira nia modo hatun iha Merkadu Dalan Ibun Tasi Tolu, maibe barak liu lori sira nia modo ba merkadu ida nee. Kareta kijang fuin para, sira halai ba hatun kedas husi kareta, depois mak sira selu.
Prezensa negosiante modo iha Merkadu Lokraik Kampung Baru, lori mos benefisiu boot ba loja sira iha neeba. Kada lokraik ema barak tama sai loja Xineza sira iha neeba, sosa sasan oioin. Tanba nee, loja nain sira haree negosiante modo sira diak tebes. Balu faan iha sira nia branda loja mos, sira lahirus. Sira hare deit, husik deit tanba lori benefisiu ba sira nia loja.
Los deit negosiante modo sira, iha tempu lokraik, sura loron, negosiante OB uza gerobak roda hat, barak mak ba parkir iha neeba. Ema barak hobur, sira nia roupa OB, hili no sosa sira nia roupa OB tanba folin baratu. Dala ruma negosiante OB sira haksesuk malu ho negosiante modo tanba hadau malu fatin, haklot dalan ba negosiante modo sira.
Maske nunee, area Kampung Baru-Comoro, inkluidu fatin metropolitano iha kapital Dili. Ba futuru, performancia Merkadu Lokraik Kampung Baru, labele kontinua eksis. Se kontinua nafatin, bele estraga panorama dalan protokolu sira iha neeba, i liliu bainhira bainaka railiur mai Dili.
Sira aranka husi Aeroportu Nicolau Lobato Comoro too Bundaran Lafatik sempre hateke ba dalan Kampung Baru. Iha tempu lokraik dala ruma, sira labele hare too Klinika Kampung Baru tanba dalan ninin nakonu ho negosiante modo no negosiante roupa OB.
(gau)
