Indonezia Aprosima Seguransa ho Povu RI-TL Hatun Tendensia Insidente Faotbasin

Reprezentante Embaixada Republika Indonezia (RI) iha Timor Leste Dili iha Oekusi, Bonifasius Agung Nugroho. (Foto: STL/Joseph Koa)

AMBENO, STLTIMORLESTE.com – Governu Indonezia liu husi Reprezentante Embaixada Republika Indonezia (RI) iha Timor Leste Dili iha Oekusi, Bonifasius Agung Nugroho halao vizita ba Seguransa Tentara Nasional Indonezia (TNI) ho Komunidade Inbate no ohin halao vizita ba Postu Unidade Polisia Fronteira (UPF) ho Povu iha Suku Bobometo, Aldeia Kiubiselo hodi hatun tendensia insidente neebe akontese iha Faotbasin Kiubola.

Tuir Reprezentante KBRI Dili iha Oecusse, Bonifasius Agung Nugroho ba STL iha Konsulat Extension KBRI Oecusse Bairru Santa Rosa sidade Oecusse, Tersa (26/08/2025) katak, iha loron horseik hafoin akontese nia ba vizita komunidade Inbate ho parte seguransa Indonezia no ohin ba vizita tan parte seguransa husi UPF ho Povu iha Fronteira Faotbasin, atu nunee hatun tendensia insidente neebe hakanek Komunidade nomos parte seguransa TL iha fronteira Indonezia-TL.

“Ami laos koalia dehan fatin konflitu nee hahu diak ona, maibe dadaun nee tendensia komesa hatun neneik-neneik ona, tanba nee entidades seguransa rai rua nee, bele kontribui hodi hatun tendensia nervozu husi komunidade rai rua ba insidente neebe akontese no iha akordu husi parte seguransa rai rua ho lider komunitariu rai rua atu kontribui hodi kria estabilidade iha area linha fronteira.

Nia dehan, kronolojia insidente neebe akontese iha fronteira Faotbasin TL ho Inbate-Indonezia, iha loron horseik, dala ruma husi parte rua ida-idak iha nia pontu de vista rasik, haree ba esperiensia lahanesan, iha neeba, Parte TL halo tau estakamentu ba linha zona livre iha fronteira Faotbasin area Kiubola neebe komunidade Indonezia haree ida nee, sira nafatin la satisfas tanba karik sira nia direitu no aspirasaun neebe durante nee iha, seidauk kumpri husi ekipa fronteira, nunee wainhira sira hare ekipa husi TL nee iha area refere, parese komunidade Indonezia iha Inbate rejeita prezensa UPF ho ekipa Ministeriu Negosiu Estranjeiru, tanba mosu insidente uitoan iha neeba too balun kanek, maibe ho grasa Maromak nia tulun, ekipa seguransa Indonezia ho TL hakalma nunee ekipa Seguransa ho ninia povu husi Indonezia retira husi sira nia fatin no UPF ho MNEK mos retira husi fatin nee ba postu UPF.

“Ho problema neebe akontese ona iha fronteira Faotbasin, husu ba ita hotu-hotu atu halo revlesaun no evaluasaun atu nunee parte rua iha fronteira bele reduz densaun iha idak-idak ninia komunidade. Ami durante nee halao ami nia knaar hodi mantein relasaun diak liu-liu relasaun bilateral iha fronteira, hodi hametin komunikasaun, problema neebe akontese ita tenki rezolve ho ulun malirin no insidente neebe akontese ona nee, labele akontese tan iha futuru,” dehan nia.

Iha sikun seluk Autoridade lokal Suku Bobometo, Jose Labi Caet dehan, Insidente neebe akontese iha area zona livre Kiubola, fronteira Faotbasin Aldeia Kiubiselo, Suku Bobometo Postu Administrativu Oesilo, Rejiaun Administrativa espesial Oecusse Ambeno (RAEOA) ho Distritu Timor Tengah Utara (TTU) Suku Inbate, Postu Administrativu Bikomi Nilulat, Nusa Tenggara Timur (NTT) Indonezia, ida nee kompetensia nivel Altu nasaun Republika Demokratika Timor Leste (RDTL) ho Nasaun Indonezia maka sei rezolve tanba problema neebe akontese nee, haree direitamente husi ekipa konjuntu Ministeriu Negosiu no Estranjeiru TL ho RI, sira maka hasoru insidente nee iha linha fronteira bainhira tau estakamentu linha livre husi nasaun rua iha fronteira.

“Problema neebe akontese iha fronteira Kiubola neeba, autoridade husi MNEK Indonezia no TL mak hatene, tanba sira maka ohin iha linha fronteira, motivu husi akontesementu nee mos lahatene, provokasaun nee mai husi neebe, husik seguransa nasaun rua TNI, UPF no Ekipa MNEK nasaun RI ho TL maka rezolve tanba sira mak ohin iha terenu hodi harii estakementu zona livre iha fronteira, hau nia komunidade ohin la iha neeba, so ekipa neebe cor estakamentu fronteira ba zona livre akompanha husi seguransa rai rua no MNEK mak iha neeba, sira maka hatene,” dehan rezeita fo informasaun husi Xefe Suku Bobometo tanba kestaun nee laos ninia kompetensia maibe nasaun ninia kompetensia.

Nia rekonhese katak loos duni, mosu insidente entre komunidade Inbate ho parte MNEK ho Seguransa TL-Indonezia, iha area Frontera Faotbasin TL ho Inbate-Indonezia, maibe situasaun normaliza fali ona tanba serbisu masimu husi Seguransa TNI ho UPF iha area fronteira.

“Loos duni, akontese insidente iha area fronteira nasaun rua iha Suku Bobometo ho Inbate, maibe hau lahatene kronolojia akontesimentu nee tanba hau iha komunidade nia leet, neebe buat nee akontese ona, husik autoridade seguransa rai rua maka sei rezolve hamutuk ho Ekipa MNEK nasaun RI-TL, ida nee sira nia kompetensia, hau hanesan Xefe Suku apela ba hau nia komunidade atu hadook aan husi provokasaun nee, karik iha investigasaun maka hau nia komunidade involve, ida nee nia maka sei assume ninia aktu inmoral nee hasoru ekipa MNEK ho Seguransa nasaun rua nian, maibe atu dehan deit, katak insidente nee laos mai husi hau nia komunidade,” dehan nia.

Xefe Suku Usi Taqueno, Francisco Elu mos rezeita atu komentariu tanba iha linha fronteira Faotbasin ho Suku Usi Takeno no Bobomato, mesak familia deit, nunka kria problema tanba komunidade rua iha fronteira sempre vizita ba malu, susar ruma kona familia iha fronteira sempre bolu malu nuudar maun alin maske diferente nasaun hodi rezolve, hanesan lia mate, lia moris, sempre vizita ba malu nuudar maun alin iha fronteira.

(jos)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *