Juiz Estajiadu Kaer Prosesu Singular no Sai Adjuntu

Juiza Administradora Tribunal Dili, Edite Palmira. (Foto: STL/Terezinha De Deus)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Juiz estajiadu sira neebe halao hela estajiu iha Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili (TJPID) bele kaer prosesu singular no sai Juiz Adjuntu ba iha prosesu koletivu.

“Sira nia estatutu hanesan Juiz estajiadu, tanba nee hau koalia ona ho sira, no Juiz orientadores sira no mos inspetor kona-ba porsentu hira maka sira bele kaer, maibe hanesan krime sira bele kaer singular, kolektivu sira labele prezinde sira bele sai adjuntu deit, nunee mos iha sivil sira bele sai Adjuntu,” dehan Juiza Administradora Tribunal Dili, Edite Palmira ba jornalista sira, iha Tribunal Dili, Tersa (07/10/2025).

Tuir nia, sei iha orientasaun hanesan despaisu ida hodi orienta Juiz estajiadu sira atu simu prosesu singular, no Juiz orientador neebe iha kada ida kaer prosesu vinte porsentu, maibe sei haree tanba sira fulan tolu deit, tanba nee sei haree prosesu sira neebe labele naruk, se prosesu sira neebe naruk sei muda fali ba segundu trimestre area penal, sira labele kontinua sei ba fali Tribunal iha Munisipiu sira, ho nune sei halo fali selesaun hamutuk ho Juiz orientador sira hodi haree ba kestaun nee.

No Juiz estajiadu sira nee simu tomada pose sai hanesan Juiz estajiadu sira hamutuk nain sanulu resin rua (12), depois sira ba halao estajiu fulan neen (6) iha Portugal, no simu pose.
Nunee Konselhu Superior Majistradu Judisial (KSMJ), delibera ona hodi halo kolokasaun ba Juiz estajiadu nain sanulu resin rua, husi numeru neebe iha Juiz estajiadu nain neen (6) maka kolokadu iha Tribunal Primera Instansia Dili.
Juiz estajiadu nain rua koloka iha Tribunal Suai, nain rua iha Baucau, no nain rua iha Oecuse, no sira neebe koloka iha Tribunal Dili primeiru trimester fahe ba iha Juiz orientador sira, ba iha prosesu krime KSMJ nomeia Juiz orientador nain tolu, no ba prosesu sivil mos KSMJ nomeia Juiz orientador nain tolu, hodi akompana Juiz estajiadu sira.

Nia hatutan, iha segundu trimester sira sei muda fali husi prosesu krime ba iha sivil, no sira neebe iha sivil ba fali iha prosesu krime, depois remata fulan neen sira sei muda fali ba iha Tribunal sira iha Baucau, Suai no Oecuse atu sira nain neen seluk bele mai fali iha Tribunal Dili.

Tribunal Oecusse antes nee iha Juiz nain rua deit, atu halao julgamentu kolektivu Juiz ida husi Tribunal Dili sei ba hodi apoiu hanesan Juiz Adjuntu, maibe ho Juiz estajiadu nain rua bele apoiu ona servisu Tribunal kuandu iha julgamentu kolektivu.

Iha fatin ketak, Prezidente Tribunal Rekursu, Afonso Carmona hatete, Juiz estajiadu nain 12 neebe sei halo estajiu durante tinan ida, koloka ona ba iha Tribunal Primera Instansia sira.

“Foun kolokasaun hotu ona, iha nain neen koloka iha Tribubal Judisial Primera Instansia Dili, nain rua iha Suai, nain rua iha Baucau, no nain rua iha Oecuse,” dehan Carmona.

Tuir nia, iha fulan neen nia laran sei halo rotasaun, sira nain neen iha Dili bele ba fali iha Munisipiu, no sira nain neen iha Munisipiu bele mai fali iha Dili.
Hatan kona-ba instalasaun ba Tribunal Supremu Justisa (TSJ) nia parte dehan, agora planu hela atu hari komisaun atu hare kona-ba lei neebe iha ona se la fo fatin, halo alterasaun atu fasilita prosesu sira bele lao.

Juiz nee dehan, planu neebe iha to iha fulan Maiu tinan 2026, maka foin haree kona-ba instalasaun. Maibe sei hari temporariu iha prediu tuan ka Tribunal Primera Instansia tuan neebe iha Mandarin, bele ajuda komisaun sira hodi halao servisu.

Aleinde nee, Jurista Sergio Dias Quintas dehan, ho Juiz estajiadu nain 12 neebe halao hela estajiu, bele aumenta ona numeru autor judisiariu.

“Hanoin ho Juiz nain 12 neebe halao hela estajiu, bele passa iha estajiu neebe iha hodi aumenta numeru rekursu umanu autor judisiariu sira nian,” dehan nia.

Jornalista: Terezinha De Deus
Editiora: Carme Ximenes

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *