DILI, STLTIMORLESTE.com – Formadus husi Juiz nain 13 neebe tuir faze pratika iha Sentru Estudu Portugal, husi rezultadu ikus faze pratika hatudu katak formadus nain ida la pasa ba iha faze estajiu final.
Tuir Diretora Sentru Formasaun Juridiku no Judisiariu, Marcelina Tilman da Silva katak, sira hamutuk 24 neebe maka tuir formasaun faze pratika iha Portugal husi Janeiru to iha Junu, sira remata ona formasaun pratika nian, sira iha ona Timor hein hela sira nia nomeasaun ba sai Juiz estajiadu, Prokurador estajiadu no mos Defensor Publiku estajiadu, no sira remata faze pratika iha loron 30 fulan Junu.
“Agora sira nia rezultadu husi Sentru Estudu Portugal haruka ona mai, ami simu iha loron 30 fulan Julhu, konvoka enkontru pedagojiku hodi aprova sira nia rezultadu final neebe iha neeba haruka mai, rezultadu neebe sira 24 nee Juiz 13, Prokurador nain 7 no Defensor nain 4, sira hamutuk 24 nee husi Juiz nain ida maka la liu hodi pasa ba iha faze estajiu,” dehan Marcelina ba STL iha Kaikoli, Dili, Kinta (21/08/2025).
Marcelina hatutan, Juiz nian iha nain ida la liu tanba, hetan klasifikasaun negativa husi formasaun faze pratika iha Portugal, tanba tuir ita nia dekretu lei numeru 8/2024 dehan avaliasaun faze pratika nee Portugal maka halo tanba sira ba halao faze pratika iha neeba. No dekretu lei nee mos hateten katak, faze pratika nia valor nee 40 porsentu, ho faze teoria iha sentru formasaun neebe fo ba sira 60 porsentu hamutuk ho valor faze estajiu nian hamutuk 100 porsentu.
Nia dehan, ida nee mak avaliasaun neebe halo ba sira, no husi Portugal sira fo avaliasaun tuir lei no regulamentu sentru estudu Portugal nian, tanba nee avaliasaun neebe sira fo mai ho sira nia sistema ida naran kualitativu, sira la fo valor nominal sira fo deit sufisiente insufisiente munito bom no mos bom.
Tanba sufisiente valor husi 10 too iha 12, sufisiente mais husi 12 to iha 14, no bom husi 14 to iha 16, maibe formados sira la hetan bom, sira hetan deit maka sufisiente no mos sufisiente mais, no bom. No valor neebe fo husi Portugal mai, husi Sentru Formasaun Juridiku konverte fali avaliasaun kualitativa ba fali kuantitativa ho numerasaun, bazeia ba relatoriu neebe sentru estudu Portugal haruka mai individual iha sentru, depois fomador sira iha sentru halo fali avaliasaun kuantivativa hodi atribui sira nia valor, no ida hetan insufisiente nia labele liu ba faze estajiu nian.
Maibe iha Prokurador nain hitu liu hotu, inklui mos Defensor Publiku nain haat, iha deit Juiz nian maka nain ida la liu, tanba nee sei iha hela nain 12 maka sei tama ba iha faze estajiu nian. No estajiu neebe sei halao durante tinan ida nia laran, no ida nee kompetensia iha ona Tribunal, maka sei akompana no avalia sira durante estajiu.
No faze estajiu tuir programa neebe iha hahu iha fulan Julhu, maibe rezultadu mai demora konsellu pedagojika foin halo reuniaun aprova no rezultadu publika ona iha Jornal da Republika iha loron 11 fulan Agostu, no rezultadu nee fo ona ba iha Tribunal, Prokurador Jeral Republika no Defensor Jeral, depois husi Instituisaun mak sei haree ba ida nee.
Iha fatin ketak, Akademiku Sebastião dos Santos dehan, ohin loron ema balu kestiona kona-ba kapasidade autor judisiariu balu, ho nunee selesaun sira hanesan nee importante se mak hatene maka bele pasa.
“Hanoin selesaun sira hanesan nee mak diak, atu hatudu katak se mak iha kapasidade mak bele passa, atu bele halao servisu iha Instituisaun sira ho kapasidade neebe diak,” dehan nia.
(ter)







