Julião Hamonu Mata Been, Tanba Sira Maun Alin la Eskola Hotu

Julião da Costa konta nia istoria moris ba jornalista sira iha Suku Laisorulai de Cima, Postu Administrativu Matebian Munisipiu Baukau. (Foto: STL/Tomas Reis)

MATEBIAN, STLTIMORLESTE.com – Julião da Costa idade 13 ho nia familia hela iha Suku Laisorulai de Cima, Postu Administrativu Matebian, Munisipiu Baukau, hamonu matan been, tanba sira maun alin uma laran nain 4 sai husi eskola no nain 4 seluk balu idade too ona atu eskola, maibe labele eskola tanba nesesidade ekonomia familia neebe la sufsiente.

Julião nia Aman, Agostinho Fraga Fernandes konta, harii uma kain rejistu membru familia atual nain 8 kompostu feto 2 mane 6 neebe oan mane dahuluk daudaun idade 22 no oan ikun idade 02, maibe oan mane dahuluk no segundu eskola too deit eskola ensinu baziku terseiru siklu klase 2 para no oan terseiru eskola too deit banku eskola ensinu baziku primeiru siklu klase 3 para, enkuantu nain 5 seluk balun idade seidauk too no balun idade too ona atu eskola, maibe labele eskola tanba nesesidade ekonomia familia.

“Hau nia oan sira la eskola, hau nia forsa mak la too haruka sira ba eskola depois hanesan sira nia farda sosa la too,” hateten Julião nia Aman Agostinho ba jornalista sira, iha Postu Administrativu Matebian, Munisipiu Baukau, Segunda (08/09/2025).

Hanesan Aman sente triste tanba halakon oan sira nia direitu asesu eskola, maibe nee mak realidade moris, tanba nesesidade ekonomia familia obrigadu tenke hapara oan sira nia eskola no oan neebe idade too ona atu eskola mos labele eskola, tanba moris nuudar agrikultores laiha rendimentu atu sustenta oan sira nia nesesidade eskola nian.

“Hau sente triste tanba hau haruka sira ba eskola problema nesesidade atu haruka sira ba eskola nee mak laiha, hau triste hau nia oan nain hira la eskola hotu, hau la servisu buat ida hanesan halo toos halo natar deit ba faan laiha hanesan han hemu nian deit,” Agostinho katak.

Iha fatin hanesan Ona Julião da Costa neebe ho idade 13 hateten, antes nee eskola iha eskola ensinu baziku terseiru siklu EBF Maluru tuur ona iha banku klase desimu anu, maibe tenke sai husi eskola tanba familia laiha finanseiru hodi responde ba nesesidade eskola nian.

“Hau la eskola tanba ama apa nia nesesidade la too. Eskola tiha ona SMP klase 2 mak sai, sai husi tiha eskola nee sente triste la eskola tiha ajuda ama apa buka osan mehi atu eskola fali,” Julião konta ho matan been.

Nia espresa, hanesan jerasaun foinsae iha mehi atu eskola hanesan maluk sira seluk prepara aan ba prosesu sira tuir mai iha faze ukun aan nee, maibe mehi hela ho mehi, tanba kestaun ekonomia familia la sufisiente hodi responde nesesidade eskola nian.

Maibe daudaun nee nia halimar deit iha uma hodi servisu ajuda inan aman, objetivu atu buka osan hodi kontinua fali eskola hanesan maluk sira seluk.

Enkuantu Xefe Suku Laisorulai de Cima Cipriano Belo rekonhese, familia refere moris ho kondisaun vuneravel tebes, tanba nee oan sira balun para eskola no balun neebe idade too la eskola, maibe Autoridade Suku sei esforsu hodi enkamina ba Autoridade Munisipiu hodi fo solusaun, tanba familia refere uma hela fatin kondisaun aat.

“Loos duni nia vuneravel nesesidade ekonomia tanba nee la kontinua eskola nuudar Autoridade lokal sente triste sira nia lista ami lori ona ba Munisipal, sira nia uma mos kondisaun la diak tuir lo-loos atu halo uma kbiit laek ba sira maibe hapara tiha neebe hau husu ba Nonu Governu tenke halo planu apoiu uma ba kbiit laek,”dehan Cipriano

Hanesan Autoridade Suku triste haree kondisaun moris familia nee, tanba oan sira la eskola no uma hela fatin la seguru, nunee dadus husi familia refere parte Suku hatoo ona ba Autoridade Munisipiu Baukau, maibe seidauk iha resposta.

Tanba nee husu Governu atu kontinua programa Uma Naroman ba Povu hodi fo apoiu ba familia vuneravel sira, tanba familia Agostinho Fraga Fernandes naran tama ona iha lista Programa Nasional Dezenvolvimentu Suku atu hetan Uma Naroman ba Povu, maibe programa refere kanseladu.

Nunee mos husu ba Servisu Munisipal Edukasaun Baukau atu haree asuntu labarik sira husi familia Agostinho Fraga Fernandes neebe dadaun la eskola no balun para eskola, tanba kestaun nesesidade ekonomia familia.

Asuntu nee Diretor Servisu Munisipal Edukasaun Baukau, Afonso dos Santos da Costa hatan, Servisu Munisipal Edukasaun Baukau sei halo identifikasaun hatene kondisaun reel hafoin apoiu hodi labarik sira kontinua eskola.

“Husi parte ami nian ita sei identifika ida nee se tebes estudante sira falta finanseiru sira la eskola ga oinsa, tanba tuir ita nia lei ensinu baziku nian nee obrigatoriu gratuitu, mais kona-ba finanseiru oinsa depois ami identifika haree took ba kestaun nee,” Afonso hateten

Nia sublina, bainhira identifika mak nota labarik nain 4 sai husi eskola kestaun uniforme eskola nian no seluk tan, nunee bele ajuda tuir kapasidade Edukasaun nian, maibe bainhira haree ba nesesidade todan sei servisu ho linhas ministerial seluk hodi apoiu labarik sira asesu eskola.

Jornalista: Tomas Reis
Editora: Carme Ximenes

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *