Kazu Kalohan no Arguidu Nain 12, Tribunal Halo Adiamentu ba Desizaun

Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili. (Foto: Espesial)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili halo adiamentu ba leitura akordaun desizaun ba kazu abuzu poder, partisipasaun ekonomia iha negosiu no administrasaun danoza neebe envolve husi eis Ministru Komersiu Industria no Ambiente (MTCIA), Antonio da Conceição no argudu nain 12 seluk.

Razaun Tribunal halo adiamentu ba leitura akordaun, tanba Tribunal konsidera katak kazu nee komplexu no presiza haree ninian enkuadramentu sira, tanba nee Tribunal presiza tempu atu haree didiak.

Juiz prosesu Jumiati Freitas deklara iha sala julgamentu katak, tuir lo-loos iha loron Sesta ohin Tribunal le leitura akordaun ba kazu refere, maibe tanba seidauk konklui buat balun, entaun Tribunal deside halo adiamentu, nunee fo biban ba Tribunal haree didiak molok konsta iha akordaun.

Juiza deklara, prosesu ida nee komplexu, tanba koalia kona-ba enkuadramentu prosesual, tanba nee Tribunal presiza haree diak molok halo desizaun.

Juiza deklara tan, Juiz sira iha Tribunal Judisial Primeira Instansia atende prosesu barak kada loron, tanba nee Juiz Koletivu neebe kaer prosesu nee laiha tempu atu halo diskusaun klean ba kazu ida nee rasik, enkuantu iha tempu leet balun mak juiz koletivu neebe kaer prosesu nee buka malu hodi halo diskusaun ba prosesu nee.

Tanba nee, Tribunal adia ba loron 20 fulan nee mak foin tama ba iha desizaun.

Antes nee iha alegasaun, Prokurador Matias Soares solisita ba iha Tribunal atu aplika pena prizaun efetivu tinan 8 ba arguidu AC neebe altura neeba asumi kargu nuudar eis Ministru Komersiu Industria no Eis Diretor Jeral MCIA inisial AC, Diretor Korpotativu MCIA inisial FL no Diretor Finansas MCIA inisial LIHF tanba provadu komete krimi Administrasaun danoza, partisipasaun ekonomia iha negosiu no abuzu poder.

Enkuantu arguidu sira seluk neebe nudar benefisiariu ba osan subensaun publiku iha alegasaun Ministeriu Publiku husu Trubunal atu aplika pena prizaun efetivu tinan 7 fulan 6, tanba arguidu sira nee komete krimi la hanesan. No arguidu sira neebe mak nuudar dirijenti MCIA hodi atribui osan subensaun ba benefisiariu sira nee, MP imputa krimi tolu mak hanesan administrasaun danoza, partisipasaun ekonomia iha negosiu no abuzu poder, maibe benefisiariu sira nee Ministeriu Publiku alega ho krimi rua deit administrasaun danoza no krimi partisipasaun ekonomia iha negosiu, tanba nee moldura penal neebe imputa ba sira diferente.

Enkuantu, Defeza Benefisiariu Celestina Purificacao, Fernando da Costa hateten, Minsteriu Publiku alega eis Ministru Komersiu Industria Ambiente AC no Dirijenti tolu husi MCIA pena prizaun efetivu tinan 8, tanba razaun katak krimi neebe mak MP imputa ba arguidu sira nee provadu katak, arguidu sira envolve krimi referida no husu atu arguidu sira devolve fali osan neebe sira atribui ona ba benefisiariu sira, tanba ho hahalok arguidu sira nee Estadu sofre prejuizu.

Nia dehan, ba iha arguidu sira seluk Ministeriu Publiku husu para Tribunal kondena pena efetivu prizaun tinan 7 fulan 6.

Hatutan, MP husu Trubunal aplika pena sira nee, tanba krimi neebe mak imputa ba arguidu sira la hanesan, tanba sira neebe tur iha estrutura MCIA ninian nee kondena ho krimi tolu mak hanesan krimi administrasaun danoza, partisipasaun ekonomia iha negosiu no abuzu poder, tanba ida nee mak Ministeriu Publiku husu ba iha Tribunal aplika pena ida nee.

Esplika tan, parte Defeza husu para Tribunal atu absolve arguidu sira husi krimi neebe Ministeriu Publiku imputa ba arguidu sira, tanba osan subensaun publiku neebe Governu liu husi MCIA atribui ba arguidu momentu neeba laiha lei ministeriu nian neebe dehan katak, uza osan subensaun publiku kuandu la utiliza hotu tenke devolve, tanba nee mak defeza husu atu absolve arguidu sira.

Tuir akuzasaun katak, prosesu nee lori ba iha Tribunal, ligasaun iha tinan 2014 tinan 2015 no tinan 2016, Ministeriu Komersiu Industria Ambiente preve orsamentu Estadu ho naran fundu Suvensaun Publika hodi fo apoiu ba grupu benefisiariu 8 neebe halo sira nia atividade iha varias ekonomia neebe namkari iha munisipiu haat hanesan, Aileu, Ainaro, Manufahi no mos Kovalima.

Maibe iha parte implementasaun ka ezekusaun fundu subensaun publiku grupu benefisiariu sira la kumpri regra no prosedimentu neebe define ona iha dekretu Governu numeru 01/2009 loron 18 fulan Fevereru no manual fundu suvensaun publika versaun tetun nian neebe estabelese iha tinan 2015 ho nia kontratu sira husi parte neebe envolve iha atividade nee.

Bazeia ba dokumentus no depoimentus testemunha katak, grupu hirak nee seidauk relata relatoriu gastu orsamentu ba MCIA no la iha fiskalizasaun, Monitorizasaun no kontrolu husi MCIA ba atividade grupu nian, ida nee kontra regra iha kontratu no Dekretu Governu Numeru 1/2009 hamosu prejuizu ba orsamentu Estadu.

Atu responsabiliza atu responsabel Grupu sira, Dirijente Diresaun Geral Industria no Coperativa, Dirijente Diresaun Komersiu, Dirijente Diresaun Geral Administrasaun Finansas.
Tanba nee, arguidu AC, AC FL, LIHF, ho forma livre deliberada, konsientemente hodi sertifika aprova no asina orsamentu Estadu nian liu husi programa Subensaun Publika hodi fo benefisiu ba arguidu CFS, LLRM, AB, GMR, AB, DCS, JB, MP, maibe viola no la kumpri prosedementu neebe regula iha kalsula 5 numerun1 no artigu 10 no klasula 5 alinea B artigu 6 numeru 31 dekretu Governu No.1/2009 hodi fo prezuizu ba Estadu.

No arguidu sira hatene katak hahalok nee proebidu no hetan punisaun tuir lei penal, maibe nia kontinua pratika asaun nee.

Tanba nee konstitui arguidu AC, AC, FL, LIHF nuudar ko autor material ho forma konsumadu ba krime abuzu poder, partesipasaun ekonomia em negosiu, administrasuan danoza iha artigu 297, artigu 299, no artigu 274.

Arguida CPS, LLRM, AB, GMR, AB, DCA, JB, MP asina konratu ho arguidu AC, AC, FL, LIHF hodi simu osan husi Estadu hodi halao atividade Negosiu sira nian, maibe sira la jere ho diak no sira viola no la kumpri prosedementu neebe regula iha kalsula 5 numerun1 no artigu 10 no klasula 5 alinea B artigu 6 numeru 31 dekretu Governu No.1/2009 hodi fo prejuizu ba Estadu.

Tanba nee arguida CPS, LLRM, AB, GMR, AB, DCA, JB, MP ho forma livre deliberada konsientemente la administra didiak, osan Estadu nian neebe sira simu husi arguidu AC, AC, FL. LIHF, nunee fo prejuizu ba Estadu RDTL.

Tanba nee konstitui arguida CPS, LLRM, AB, GMR, AB, DCA, JB, MP nudar ko autores material ho forma konsumada ba krimi administrasaun danoza, partisipasaun ekonomia no negosiu tuir artigu 274 no artigu 299 husi Kodigu Penal.

Audensia julgamentu nee prezide husi Juiz Koletivu, Joao Ribeiro, Jose Gonsalves, Jumiati Freitas, Ministeriu Publiku reprezenta husi Prokurador Matias Soares, arguidu hetan asistensia legal husi Defensor Publiku no Advogadu Privadu.

(ter)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *