Kazu Naimori, Tribunal Aplika Pena Multa

Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili. (Foto: Espesial)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili (TJPID) liu husi leitura akordaun, deside aplika pena multa ba arguidu nain tolu (3) ho inisial ABdS, JdSNB no MdRMV.

Tribunal liu husi desizaun ikus, deside aplika pena multa ba arguidu nain tolu, tanba nee defeza aseita no la halo rekursu hasoru desizaun nee.

“Tribunal liu husi desizaun ikus aplika pena multa ba arguidu nain tolu, kada ema ida US$ 1500 ho koima US$ 50,” dehan Defeza Ismael Asunsao Lopes ba jornalista sira iha Kaikoli, Segunda nee (17/11/2025).

Tuir defeza, sira nia parte konkorda ho desizaun Tribunal nian, tanba nee sei la halo rekursu hasoru desizaun nee.

Antes nee iha alegasaun, Ministeriu Publiku neebe hanesan Prokurador ba iha prosesu, Rafael Gusmao deklara katak, maske arguidu nain rua hili direitu nonok, maibe arguidu nain ida konfesa ba faktus.

Tanba nee, bazeia ba deklarasaun husi arguidu nain ida, no mos sasin sira neebe arola, komprova mos ho dokumentus neebe iha, Ministeriu Publiku husu Tribunal atu aplika pena multa ba arguidu nain tolu, ba arguida ABdS pena multa rihun US$ 5, arguidu JdSNB pena multa rihun US$ 5 no arguidu MdRMV pena multa rihun US$ 5, husi sira nain tolu hamutuk rihun US$ 15.

Enkuantu defeza husi arguidu sira nian, Advogadu Privadu Ismael Asunsao Lopez deklara katak, antes nee iha julgamentu arguidu nain rua hili direitu silensiu, iha arguidu MdMRV mak hili direitu koalia. No arguidu deklara, momentu neeba arguidu halo duni relatoriu, maibe rekonhese iha erru balu, tanba foin primera vez halo relatoriu.

No prazu neebe CNE fo, arguidu konsege justifika relatoriu neebe iha maibe la klaru, mak ikus mai akontese nunee.

Defeza deklara, arguidu sira devolve ona osan rihun US$ 7, tanba nee husu Tribunal Tetu sirkunstansia hotu atu aplika pena neebe justu.

Defeza mos husu Tribunal atu notifika ba iha CNE, hodi devolve hikas osan subvensaun partidu KHUNTO nian, nebee suspende iha tinan 2022 too iha tinan 2023.

Tuir faktus katak, arguida ABdS hanesan lider maksimu iha Konselhu Lideransa Nasional P. KHUNTO.

Arguidu JdSNB hanesan Konselheiru no peritus ba iha P-KHUNTO.

Arguidu MdRMV nuudar Diretor Ezekutivu iha Partidu KHUNTO, responsavel ba iha prepara dokumentu sira akumula ho ezekusaun fundus iha P-KHUNTO ba iha Komisaun Nasional ba Eleisaun.

Iha tinan 2021, Parlamentu Nasional aprova orsamentu subvensaun publiku ho montante Global US$ 6,000,000.00, no trasfere ba Partidu KHUNTO no montante IS$ 461,538.46, ho baze reprezentasaun iha Parlamentu Nasional.

Iha tinan 2022, MS asumi knaar hanesan tezoreira Partidu KHUNTO, maibe hahu iha loron 28 fulan Abril tinan 2023 too ba loron 21 fulan Abril tinan 2024, tezoreira Partidu KHUNTO mak MdA, truka MS.

Tezoreira sira iha poder halo movimentu ba konta hamutuk, no arguida ABdS hanesan Prezidente Partidu KHUNTO.

Maibe MS ho MdA depois asina cek no efetua levantamentu osan subvensaun publiku bazeia ba ordem neebe hatun husi responsavel Partidu KHUNTO hodi imediatu entrega ba arguidu JdSNS, nuudar Konselheiru masimu ho arguidu MdRMV hanesan Diretor Executivo iha Partidu KHUNTO.

MS ho MdA, sira rasik la hatene no laiha konhesimentu, nem iha dokumentu komprovativu kona-ba ezekusaun osan subvensaun publiku neebe PN aprova no transfere ba konta Partidu KHUNTO.

Responsavel partidu KHUNTO aprezenta relatoriu ezekusaun fundus subvensaun publiku tinan 2021 no tinan 2022 ba CNE, la aprezenta ho dokumentus komprovativu konaba utilizasaun fundus refere.

Fundus subvensaun publiku no montante US$ 62,000.00 (rihun nenulu resinrua dolar amerika) laiha dokumentus komprovativu konaba utizasaun.

Arguidu sira efetua pagamentu sira uza fundus subvensaun publiku, maibe sira rasik la aprezenta dokumentus komprovativu konaba montante US$ 62,000.00 entrega entidade ida neebe.

Hahalok refere arguidu sıra komete hanesan reprezentante legal iha Partidu KHUNTO, sira rasik viola artigu 12° husi Lei n.º 6/2008 de 16 d abril, Regime Juridico do Finaciamento das partidos Politicos.

Arguidu sira mezmu CNE fo ona prazu atu justifka maibe sira nafatin lakohi kolabora hodi rezulta osan ho montante 62,000.00 (rihun nennulu resinrua dolar amerika) laiha justifikasaun ba utilizasaun.

Arguidu sira atua ho forma livre, deliberada no konsiente, hatene diak katak hahalok refere proibi tuir lei maibe sira la hapara hodi rezulta prestasaun konta la ho justifikasaun.

Ho nunee arguidu hanesan JdSNB, ABdS ho MdRMV, nuudar autor material ho forma ba pratika krimi ida Inkumprimentu ba regras kontabilitas organizasaun neebe previstu no punidu iha artigu 21° numeru 1 Lei n.º 6/2008 de 16 d abril, Regime Juridico do Finaciamento das partidos Politikus.

Audensia julgamentu nee prezide husi Juiz Singular Jumiati Freitas, Minieteriu Publiku reprezenta husi Prokurador nain ida, arguidu nain tolu hetan asistensia legal husi Advogadu Privadu, Ismael Asunsão Lopez no Agustinho de Jesus.

Jornalista: Terezinha De Deus
Editor: Xisto Mendonça

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *