FATUMETA, STLTIMORLESTE.com – Kompanhia Bandido Qualidade hahu ona halo limpeza ba fatin kontrusaun irigasaun Fatumeta Fatukomu iha Suku Vemasi, Postu Administrativu Vemasi, Munisipiu Baukau.
Xefe Suku Vemasi, Carlos Freitas deklara, relasiona natar barak iha Postu Administrativu Vemasi neebe abandona tinan barak ona, Lideransa Komunitariu sira hamutuk ho Autoridade Postu Vemasi submete proposta ba Governu liu husi Ministeriu Agrikultura Pekuaria Peskas no Floresta (MAPPF) konsege hetan aseitasaun no orienta ona kompanhia manan nain daudaun iha ona terrenu halo servisu limpeza molok halo lansamentu fatuk dahuluk ba konstrusaun irigasaun Fatumeta Fatukomu Vemasi.
“Proposta nee ami submete iha 2024 la kleur Ministeriu haruka tim ida mai ami ba survey agora Kompanhia manan nain bandidu qualidade ho nia ekipamentus mai hotu ona agora halo limpeza preparasaun hotu tiha foin halo lansamentu,” informa Carlos ba jornalista sira, iha mota Fatumeta Fatukomu, Kinta (25/09/2025).
Projetu konstrusaun irigasaun Fatumeta Fatukomu tuir nia sei akontese iha tinan nee ho durasaun servisu tinan ida resin neebe tuir planu sei termina iha tinan 2026.
Tanba projetu nee sei gasta orsamentu milhaun US$ 4 ba distansia kilometru 7 kompostu bokadura 2 parte, mak hanesan Leste kilometru 4 no Oeste kilometru 3.
“Projetu nee nia intik rua, intik ida ba mota sorin kobre natar sira iha bandaria no rai foun intik ida mota sorin kobre ba fatumeta ho mos tuluwake too faan katupa nian neeba,” Carlos informa,
Lideransa Komunitariu nee komenta, bainhira konstrusaun irigasaun refere hahu no remata sei fo benefisiu ba komunidade agrikultores sira iha Postu Vemasi parte tasi nain neebe durante nee abandona natar, tanba laiha bee.
Iha fatin ketak, Administradora Postu Vemasi, Elda Maria Viegas de Sousa Freitas informa, irigasaun nee sei fo asesu bee ba natar iha parte Vemasi hamutuk hektare 875.
“Hau hanoin nee ajuda tebes hau nia komunidade sira, tanba ita hatene katak komunidade Vemasi maioria agrikultura entaun ida nee fo benefisiu makaas tebes ba komunidade sira ita espera katak natar sira neebe durante abandona tinan oin sira bele produs fali,” katak Elda.
Maibe Administradora nee preokupa, tanba iha area Vemasi rai tetuk neebe antes nee eziste hanesan fatin produsaun agrikola daudaun komunidade barak mak faan ba Emprezariu sira halo negosiu iha laran no balun halo konstrusaun uma permanente nian.
Nia argumenta, husi asaun hirak nee fo impaktu ba numeru produsaun hare kulit nian, tanba Governu gasta orsamentu boot investe iha setor agrikultura, maibe laiha vantajem diak, tanba natar barak neebe iha potensialidade ba produsaun hare kulit iha Vemasi utiliza ba fatin konstrusaun.
“Ita hanoin katak irigasaun sira nee laiha benefisiariu, Estadu soe osan boot atu komunidade utiliza se komunidade la utiliza halo fali ba uma nee fakar osan deit, tanba nee hanesan Autoridade Postu hakarak fo hanoin natar nee halo ba natar,” Elda komenta.
Autoridade Postu nee husu parte kompetente sira atu regulariza sidadaun sira neebe halo konstrusaun iha natar laran, tanba bainhira la fo atensaun ba asuntu refere mezmu Governu esforsu investe iha setor agrikultura ho valor orsamentu boot liu husi konstrusaun irigasaun sira, maibe sei la responde ba hapara foos importadu, tanba natar fatin produsaun nakfila ba fatin kontrusaun.
Mezmu nunee epoka nee natar neebe eziste iha Postu Vemasi tuir dadus neebe STL asesu, natar kultiva hamutuk hektare 1.694 no natar abandona hamutuk hektare 432.
Jornalista: Tomas Reis
Editora: Carme Ximenes







