Komunidade Sikluli la Impede Obra Estrada Faotsuba, Kompanhia Tenke Konsidera Povu

Foto: STL/Joseph Koa

AMBENO, STLTIMORLESTE.com – Komunidade Bairu Sikluli la impede projetu alargamentu estrada sae ba fatin istoriku relijiaun Faotsuba neebe lokaliza iha Bairu Sikluli neebe manan obra nee husi Kompanhia Renha Junior unip, Lda, estrada kilometru 1 resin, maibe kompanhia tenke konsidera komunidade sira nia plantasaun neebe hetan estragus ona hanesan aifarina no marungi tanba kompanhia kee foho lolon nee atu halo uma hodi tau ekipamentus halo servisu.

“Ami komunide Bairu Sikluli kestiona kompanhia neebe mai halo servisu iha fatin ida nee, la konsidera Xefe Bairu Sikluli ho komunidade sira iha bairru laran tanba kompanhia kee rai iha foho lolon Faotsuba nee, atu halo saida no ami hakarak atu kompanhia tama halo servisu iha bairru ida nee, tenke ho kontratu legal,” dehan Portavos Komunidade Bairru Sikluli, Amaro Cofan ba STL iha Faotsuba Oecusse, Kuarta (18/03/2025).

Nia dehan, daudaun nee kompanhia seluk ida mak manan tenderizasaun ba obra ida nee, deskonfia faan fali ba kompanhia Xina.

“Tuir ami nia hatene, kompanhia seluk ida mak manan tenderizasaun ba obra konstrusaun nee, deskonfia faan fali ba kompanhia Xina, tanba nee ami husi komunidade Sikluli, husu klarifikasaun no nee lori mos karta kontratu legal, tanba kompanhia kee ona fatin ida nee, estraga ona ami nia plantasaun iha nee, hanesan aifarina, marungi no seluk-seluk tan,” dehan nia.

Nia hatutan, kompanhia neebe maka tama mai iha fatin ida nee, laiha konsiderasaun, derepente deit eksa lian ona iha nee no estraga ona plantasaun lubuk ida iha nee.

Iha biban nee, Antoninho Soares dos Reis dehan, kompanhia tama iha fatin ida nee, tenke iha baze legal, lakohi atu fatin istoriku ida nee sai fali hanesan fatin istoriku iha Lifau neeba.

“Ami ezije ba kompanhia, atu halo serbisu iha fatin ida nee, tenke iha baze legal, ami lakohi atu fatin nee sai fali hanesan fatin istoriku iha Lifau neeba, kompanhia sira faan tutan obra nee, too ikus abandona projetu nee iha dalan klaran, Faotsuba mos fatin istoriku, ami lakohi atu akontese tan, ami hakarak, kompanhia halo serbisu too remata, sei kompanhia nee hetan deit ordem serbisu, serbisu too dalan klaran serbisu paradu too fatin istoriku nee sai aat, ami lakohi,” dehan Antoninho Soares.

Nia esklarese, fatin nee rai governu nian nomos parte seluk rai igreja nian, sira mos toma konta hotu iha laran, tanba iha fatin leten neeba mos iha gruta no iha mos komunidade balun ninia rai iha leten neeba.

“Hau mos la hatene, Kompanhia halo serbisu iha fatin ida nee, informa mos ba Igreja ka lae, tanba ami komunidade iha bairru Sikluli neebe hein hela rai ida nee mos la iha konhesementu. Ami halo asaun nee, laos atu impede dezenvolvimentu maibe ami hakarak projetu lao tenke tuir nia dalan, tanba kompanhia kee ona fatin ida nee, estraga ona komunidade ninia plantasaun, aifarina laiha konfirmasaun ho nain ba plantasaun,” dehan nia.

Responde ba asuntu nee, Xefe Suku Costa, Francisco Colo deklara, iha loron 15 Marsu 2026, sira nia reprezentante hasoru ona Xefe Suku Costa.

“Iha loron 15 Marsu 2026, sira nia reprezentante hasoru ona hau, koalia kona ba asuntu ida nee, maibe hau esplika ona ba sira katak, obra ida nee mai husi governu, hau hanesan Xefe Suku, kuandu iha karta konhesimentu, submete ba iha Sede Suku, hau tenke koopera tanba programa nee mai husi governu sentral mai iha Autoridade RAEOA, ita labele halo impedimentu ba programa neebe governu halo,” dehan nia.

Nia haktuir tan katak, governu Autoridade Rejional hakarak halo obra nee, tanba liga ho area turistiku, tanba nee maka tenke ultapasa hodi halo dezenvolvimentu ba Estrada nee. Karik kompanhia halo servisu mak estraga komunidade sira nia plantasaun, bele ba hatoo iha Agrikultura no Diresaun Rejional Infraestrutura hodi haree kestaun nee, karik rai nee liga ho povu nian, ida nee Diresaun Rejional Teras no Proriedade nia serbisu, tanba obra Estrada nee halo ba espasu publiku.

“Obra nee kuandu lao, ita sei halo mos serimonia kultural, hau sei liga direitamente ho Xefe bairru, para habelar ba komunidade, tanba nee esparansa ba futuru, kompanhia neebe maka halo obra nee, tenke garante ninia kualidade ba futuru, atu ema bele uza obra nee ho longu prazu, labele ohin halo, bainrua estraga fali no kompanhia tenke iha responsabilidade serbisu, iha terenu no kompanhia tenke identifika komunidade iha bairru ida nee atu bele serbisu iha obra nee, labele lori fali ema husi fatin seluk mai serbisu iha nee, kuandu ema ruma iha bairru nee la iha skill,” dehan nia.

Iha biban nee, liu husi audiensia neebe organiza husi Suku Costa ho Komunidade Bairru Sikluli no Kompanhia, Portavos kompanhia Renha Junior unip, Lda. esklarese katak, sira mai halo serbisu iha fatin nee, laos dehan la konsidera, karik Xefe Suku organiza, bele tuur hamutuk ho komunidade iha fatin nee, tanba bazeia ba ordem trabalhu neebe governu fo, kompanhia tenke halo serbisu.

“Hau atu esklarese katak, sei Xefe Suku Organiza atu tuur hamutuk ho povu ba obra nee, ami bele tuur hodi nahe biti boot tuir ita nia kultura Timor, atu buka solusaun, tanba povu iha nee dehan, la impede dezenvolvimentu maibe tenke konsidera sira para oinsa serbisu nee bele lao. Kona ba legalidade, ami provizoriu lao ho ordem trabalhu husi Autoridade RAEOA, fo ona lisensa ba ami atu tama mai iha fatin ida nee. Ami nia obra nee la faan ba kompanhia Xina, ida nee ami nia obra rasik mak sei halo serbisu ba obra nee no serbisu tenke lao tanba iha semana oin, sei iha mos programa balun husi governu sentral mai iha Faotsuba fatin ida nee,” dehan, Portavos Kompanhia Renha Junior Unip, Lda, Ronald Pires.

Iha audiensia nee akompanha husi Komandante PNTL Rejional Oecusse, Superintendente Asistente Polisia, Angelo Quelo ho Komandante Eskuadra Pante Makassar, Xefe Suku Costa no komunidade Bairru Sikluli.

(jos)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *