DILI, STLTIMORLESTE.com – Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili (TJPID) liu husi leitura akordaun ba kazu Alcino de Olivera Guterres nia mate iha Likisa, kondena arguidu LdOG tinan 18 no absolve arguidu DdO.
Hafoin desizaun Tribunal Primeira Instansia nian sai, husi parte Advogadu Privadu arguidu nian, Marinho da Cruz la aseita, hodi hatama rekursu kontra desizaun Tribunal Primera Instansia nian.
“Ami hatama ona rekursu ho faktus foun neebe iha,” dehan Advogadu arguidu nian.
Tuir nia, rekursu neebe sira hatama iha Tribunal Primeira Instansia, depois mak sei haruka ba iha Tribunal Rekursu. No Ministeriu Publiku mos hatama rekursu, tanba la aseita desizaun Tribunal Primera Instansia absolve arguidu DdO.
Antes nee, iha desizaun Tribunal Primeira Instansia Juiz deklara katak, bazeia ba deklarasaun husi arguidu, sasin sira no mos inspesaun ba iha lokal do krime, Tribunal hare katak, iha duni krime neebe MP akuza mai iha Tribunal.
Juiz prosesu deklara, ba arguidu DdO Tribunal entende la iha faktus sufisiente atu kondena arguidu, tanba nee deside absolve arguidu husi krime neebe MP akuza mai.
Ba arguidu LdOG Tribunal hare katak, provadu ba iha krime neebe MP akuza mai, tanba nee Tribunal deside hodi kondena arguidu pena prizaun tinan sanulu resin walu (18).
Antes nee iha alegasaun Ministeriu Publiku iha alegasaun ba krime Homesidu Agravadu, solisita ba iha Tribunal Kolektivu atu kondena arguidu nain rua ho inisial LdOG hanesan oan no DdO hanesan aman, tanba konsidera provadu ba iha krime hasoru matebian Alcino de Oliveira Guterres.
Iha alegasaun nee Prokurador deklara katak, mantein ho akuzasaun neebe iha, tanba nee solisita ba iha Tribunal Kolektivu atu kondena arguidu nain rua ho pena prizaun.
MP solisita ba Tribunal, atu kondena arguidu nain rua, ba arguidu LdOG ho pena prizaun tinan 25, no arguidu DdO ho pena prizaun tinan 25.
Aleinde nee, defeza husi arguidu sira nian solisita ba iha Tribunal kolektivu, atu tetu sirkunstansia hotu, hodi aplika justisa neebe justu ba arguidu nain rua.
Antes nee iha sala julgamentu laran arguidu LdOG deklara katak, konaba faktus neebe konsta iha akuzasaun balu loos no balu lalos.
Arguidu deklara katak, matebian hanesan arguidu nia subrinu, hela hamutuk ho sira inklui matebian nia inan no nia oan hamutuk nain neen.
Arguidu deklara, momentu neeba sira tein ba han hotu tiha, arguidu la toba iha uma no ba toba tiha iha nia aman kiik sira nia uma, no iha dader arguidu fila ba sira nia uma arguidu hare ema barak ona iha sira nia uma, no hare nia subrinu mate tara aan iha apokati ida.
Arguidu nega, kona-ba akuzasaun dehan arguidu mak lori fatuk tuda matebian.no arguidu DdO mak lori tali kesi matebian nia kakorok ida nee lalos.
Arguidu deklara tan, durante sira hela hamutuk matebian la iha problema ho arguidu, inklui arguidu DdO no mos sira nia familia.
“Hau deklara katak hau la baku matebian ida, se hau halo ida nee tuir ami nia kultura ran sei selu ran,” dehan arguidu iha dala julgamentu.
Aleinde nee arguidu DdO deklara katak, matebian hanesan nia beioan, no durante nee arguidu maka sustenta matebian ho nia maun alin no nia inan, no sira hela hamutuk iha uma ida.
Arguidu deklara, momentu neeba matebian ho nia inan ba asistema ema dahur, no arguidu sira han hotu arguidu mos dukur no toba ona.
Arguidu deklara, banhira dader hader mai arguidu hare ema barak ona iha sira nia uma, inklui mos nia oan mane arguidu LdOG, no sira hare matebian tara an iha apokati ida.
Arguidu deklara, kona-ba dehan arguidu maka foti tali hodi kesi ba matebian nia kakorok ida nee lalos, tanba arguidu momentu neeba toba hela. No mos konaba dehan arguidu DdO nia oan mane arguidu LdGO maka lori fatuk tuda, ida nee arguidu DdO la iha konesementu, tanba momentu neeba toba hela.
Nunee sasin Atanazio Guterres nudar matebian nia maun deklara katak, matebian hanesan sasin nia alin rasik, no arguidu nain rua nee sira nia relasaun ida hanesan tiun rasik, no ida hanesan avo rasik.
Sasin deklara, antes nee seidauk akontese problema sasin nia inan inklui nia alin matebian, sira hela hamutuk ho arguidu nain rua.
Sasin deklara, momentu neeba sasin ho arguidu nain rua maka iha uma, no matebian ho nia inan sai hela ba iha vizinu sira, no arguidu LdGO haruka sasin ba sosa mina, fila mai tein ba sira han tiha, sasin mos ba toba ona, no sasin hare arguidu LdGO ba tiha nia aman kiik sira.
Sasin deklara, iha oras tuku 9 sasin hader mai, sasin subar hela no sasin hare arguidu LdGO maka lori fatuk tuda matebian, no arguidu DdO maka foti tali tau ba iha matebian nia kakorok, no ikus mai arguidu nain rua hamutuk hodi tau matebian ba iha tali no tara hela ba iha apokati nee.
Sasin deklara tan, momentu neeba depois de tara tiha matebian, arguidu DdO ba toba, no arguidu LdGO ba tiha nia aman kiik sira nia uma, no sasin mos tauk hodi lao ba mai deit.
Sasin deklara, hahu husi problema nee, oras nee dadaun sasin ho nia inan no alin sira, la hela hamutuk ona iha uma neebe arguidu nain rua nian.
Tuir faktus katak, matebian Alcino de Oliveira Guterres ho arguidu LdOG no arguidu DdO, hanesan avo no tiun hela hamutuk iha uma ida sira hela iha aldeia Ergoa, suku Loerema, Posto Administrativo Bazartete, Municipiu Liquisa.
Iha loron 2 fulan Novembro tinan 2024, haleu oras tuku 18h00 otl, arguidu LdOG bolu matebian Alcino de O. Guterres, atu haruka ba sosa mina Bimoli iha kiosque, maibe matebian rezeita, nune arguidu LdOG foti fatuk ida hodi tuda matebian dala ida atinji iha ulun, halo matebian hakilar dala ida no monu tun kedas ba rai no mate iha fatin.
Haree matebian latan hela no mate ona arguidu LdOG halai ba bolu nia aman arguidu DdO, too mai sira nain rua foti matebian hodi ba hatoba hela iha kama neebe halo hodi au.
Tuir mai arguidu DdO foti tali ida iha dapur laran hodi kesi iha matebian nia kakorok, tuir mai arguidu nain rua foti matebian hodi ba tara iha ai apokat hun ida neebe besik iha uma sorin.
Arguidus sira halo ho livre, deliberada, konsientemente, sira hatene katak tuda hodi fatuk kesi hodi tali tara iha ai ho nia karakteristikas, hanesan instrumento neebe apto hodi provoka hamate lesadu hahalok nee halo vontade rasik.
Konforme relatoriu autopsia katak causas de muerte (Asfia mecanica debido a Ahorcamento con soga) maneira mate tan Homicidio ou hetan oho husi arguidus sira depois de tuda hodi fatuk halo nia monu kedas iha fatin, ho tuir mai kesi iha kakorok hodi tara ba apokat hun hodi hatuda katak, ninia mate kausa husi nia rasik mak oho ho maneira taraan.
Nunee Konstitui arguidus sira LdOG, no DdO, hanesan autoria material ho forma konsumada ba krime Homisidio Agravadu.
Audensia julgamentu nee, prezide husi Juiz Kolektivu, Jose Escurial, Jumiati Freitas, Fransisca Cabral, Ministeriu Publiku reprezenta husi Prokurador nain ida, arguidu hetan asistensia legal husi Advogadu Privadu Marinho da Cruz.
(ter)
