DILI, STLTIMORLESTE.com – Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili halao julgamentu ba arguidu ho inisial JFA, tanba komete krimi hasoru lezada ho inisial BIRHH.
Faktus sufisiente katak, lezada BIRHH ho arguidu JFA moris hamutuk hanesan feen ho laen iha tinan 2022, iha oan nain 1 (ida), ekonomikamente dependensia ba malu.
Durante moris hamutuk hanesan feen ho laen, arguidu JFA halo beibeik agresaun fizika hasoru lezada BIRHH.
Akontesimentu dahuluk iha loron lezada haluha, maibe fulan Marsu tinan 2020, haleu oras tuku 19:00 kalan, iha Bebonuk Dili, arguidu JFA lori liman karuk buti metin iha lezada BIRHH nia liman, hafoin arguidu lori liman los buti iha lezada nia kakorok.
Konsekuensia husi agresaun fizika nee, lezada BIRHH hetan moras makaas iha liman no moras makaas iha kakorok, dada iis mos araska, maibe lezada la ba halo tratamentu iha hospital.
Kauza husi problema nee tanba atu koalia kona-ba barlake, nunee mak arguidu nervozu hodi halo agresaun fizika hasoru lezada.
Akontesimentu daruak iha loron 28 fulan Maiu tinan 2022, haleu oras tuku 21:00 kalan, iha Bebonuk, Dili, arguidu JFA kaer no buti metin lezada, arguidu JFA nia liman hodi rasta lezada riba tun ba rai no lori liman buti iha lezada nia kakorok.
Konsekuensia husi agresaun fizika nee, lezada BIRHH hetan moras makaas, bubu no mean iha liman, moras iha knosen hodi afeta ba lezada nia rins nebe mak sei moras too ohin loron, no moras iha kakorok.
Lezada ba halo tratamentu iha Hospital Nasional Guido Valadares hodi simu aimoruk, maibe lezada la aneksa relatoriu mediku.
Kauza husi problema nee tanba arguidu ba foti nia roupa iha lezada nia uma, nunee mak lezada hase arguidu hodi hamosu agresaun fizika nee.
Akontesimentu datoluk iha loron 10 fulan Junhu tinan 2022, haleu oras tuku 21:30, iha Bebonuk, Dili, arguidu JFA lori liman buti metin lezada BIRHH nia liman sorin karuk, hafoin arguidu kaer no buti metin lezada nia kakorok.
Konsekuensia husi agresaun fizika nee lezada BIRHH hetan moras makaas, bubu no metan. Lezada ba halo tratamentu iha HNGV, maibe la aneksa relatoriu mediku.
Kauza husi problema nee tanba arguidu atu ba haree no rei nia oan, maibe lezada lakohi.
Arguidu JFA halo ho forma livre deliberada no konsientemente, hatene katak halo beibeik agresaun fizika hasoru lezada hanesan konsta iha akuzasaun, nuudar tratamentu fizika no la diak hasoru nia konjuje, tanba lezada hanesan arguidu nia ferik oan rasik, maske nunee, arguidu pratika nafatin hodi konkretiza dunik ninia hakarak.
Arguidu hatene katak nia hahalok nee proibidu no punidu tuir lei penal.
Konstitui arguidu JFA nuudar autor material ho forma konsumadu ba pratika krimi Maus Tratus ba konjuje ho forma violensia domestika, previstu no punidu tuir artigu 154º husi Kodigu Penal hosi Lei Kontra Violensia Domestika n.º07/2010, loron 07 fulan Julhu.
Hatan ba akuzasaun neebe iha, arguidu deklara katak, arguidu la halo agresaun ba lezada, iha duni diskuti malu maibe nia motivu tanba osan.
Arguidu deklara, momentu neeba arguidu ba primeiru iha Australia arguidu sei haruka osan mai lezada, maibe depois arguidu simu informasaun balu kona-ba lezada mak ikus mai arguidu la haruka osan mai lezada.
Arguidu deklara katak, la hadomi ona lezada, maibe kona-ba sira nia oan arguidu deside kontinua haree labarik.
Iha sala julgamentu laran lezada deklara katak, arguidu halo duni agresaun hasoru lezada.
Rona tiha deklarasaun sira nee, iha alegasaun Prokurador Napoliao da Silva husu Tribunal atu halo alterasaun kualifikasaun juridika husi krimi Maus Tratus ba krimi Ofensa Integridade Simples ho Forma Violensia Domestika. Hodi husu Tribunal atu aplika pena multa ba arguidu.
Enkuantu husi Defeza Fransisco Martins deklara katak, arguidu konfesa katak, arguidu la halo agresaun ba lezada, tanba nee defeza husu atu absolve arguidu.
Rona tiha alegasaun, Tribunal adia ba loron seluk hodi rona desizaun.
Audensia julgamentu nee prezide husi Juiz Koletivu, Jose Maria, Ana Paula, Ersilia de Jesus, Ministeriu Publiku reprezenta husi Prokurador Napoliao da Silva, arguidu hetan asistensia legal husi Defensor Publiku, Fransisco Martins.
(ter)
