DILI, STLTIMORLESTE.com – Diretor Servisu Apoiu Diagnostiku no Terapeutiku, Vidal de Jesus Lopes hateten, labarik idade tinan 7 neebe infetadu raiva daudaun nee mate ona iha Hospital Nasional Guido Valadares (HNGV).
“Pasiente Emilia Visente Bosco, idade tinan 7, neebe transferensia husi Hopsital Referal Maliana pozitivu raiva, hodikalan tuku 11:50 mate ona iha sala pediatria sala Picu 3 HNGV,” hatete Diretor Servisu Apoiu Diagnostiku no Terapeutiku, Vidal de Jesus Lopes ba jornalista sira iha nia knaar fatin HNGV, Kuarta nee (18/06/2025).
Nia dehan, kazu neebe mak relata dahuluk iha 2023 too ohin loron nain 6 mak mate ona ba infetadu ba raives.
Nia esplika, banhira pasiente nee transfere husi Maliana mai haree nia kondisaun nee grave ona, tanba infetadu ba sistema too ona iha kakutak, entaun mediku sira halo tratamentu maibe moras nee mak domina ona.
“Bainhira virus raiva nee invade ona ba ita nia sistema nervozu sentral no kakutak, entaun 100% nia tenke mate, tanba nee medidas sira neebe mak diak liu mak prevensaun liu husi simu vasinasaun raiva bainhira asu tata,” nia informa.
Nia haktuir, pasiente sira neebe mak mate ona ba raiva mai husi RAEOA nain 3, Bobonaru nain 2 no Ermera nain 1.
Antes nee Diretór Jerál INSPTL, Nevio Sarmento informa, Ministeriu Saude (MS) liu husi Institutu Nasional Saude Publika Timor Leste(INSP-TL) no Diresaun Nasionál Veterinaria iha Ministeriu Agrikultura Pekuaria fo sai katak, too oras nee ema nain 6 infetadu ba raiva iha Munisipiu tolu hanesan Ermera, Bobonaro no Rejiaun Administrativu Espesial Oekusi-Ambeno (RAEOA).
“Timor Leste oras nee daudaun hasoru hela surtu moras raiva, neebe halakon ona popualsaun nain 5 nia vida no ida iha hela tratamentu iha HNGV. Eventu traziku lakon vida nee hatudu momos katak raiva, laos ona problema saude animal nia, maibe mos emerjensia ba saude publika nian,” nia deklara.
Nia deklara, husi tinan 2024 too agora sistema vijilansia saude nasional rejistu ona 1.445 kazu asu tata, husi nee asu hamutuk 96 mak konfirmadu ona pozitivu ba raiva, no fatalidade hamutuk nain 6 mak konfirmadu pozitivu ba raiva.
“Ida nee indika ona katak iha transmisaun alta ba raiva entre animal no ema, entaun ami hakarak sublina katak husi kazu asu tata 1.445 nee iha 41% kazu tata mak idenfikadu ba kategoria tolu, husi nee klasifikadu hanesan kazu asu tata mais perigu no presiza simu tratamentu ka sona anti korpu hanesan prevensaun urjente, maibe too agora ita iha 18% deit,” nia hatutan.
Nia koalia, too agora ita iha 18% deit mak hetan vasina, kona-ba vasina anti raiva ka var husi kazu 1,445 nee hamutuk 66% pesoas asu tata mak simu ona vasina nee mak maioria seidauk kompleta doze lima (5), tanba nee rekomenda ida nee importante tebes atu fó protesaun kompleta, se la kompleta protesaun la efetivu no raiva sei fatal bainhira sintomas mosu. Bazeia ba dadus Diresaun Nasionál INSP-TL nia no haree ba kazu fatalidade iha ema barak mak la simu kompletu no ema barak mak la too keixa ba iha parte komponente bainhira asu tata.
“Ami iha projesaun kazu fatalidade ba raiva entre 80 pesoas too 120 pesoas iha tempu oin mai,” nia afirma.
(jen)







