DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Partidu FRETILIN, Francisco Guterres “Lú Olo” no Sekretariu Jeral Partidu FRETILIN, Mari Alkatiri husu Afonso Carmona atu rezigna aan husi Prezidente Tribunal Rekursu (PTR), tanba Tribunal Rekursu deside ona lei organizasaun judisiaria inkonstitusional.
Liu husi konferensia imprensa Francisco Guterres” Lú Olo” hatete, Tribunal Rekursu foti ona desizaun katak, lei neebe Autoriza Prezidente Republika atu nomeia ba Afonso Carmona, nuudar Prezidente Tribunal Rekursu nee kontra konstituisaun ka viola konstituisaun.
Nia dehan, bainhira desizaun Tribunal nian fo sai katak lei organizasaun Judisiaria nee inkonstitusional, iha ninia implikasaun tomak ba aktu sira neebe Prezidente Republika pratika liu-liu halo, nomeiasaun ba Afonsoa Carmona nuudar Prezidente Tribunal Rekursu.
“Ami laos mai iha nee konvoka konferensia impprensa ida nee tanba ami iha buat ruma ho ita boot nain rua lae, ami respeita tebetebes ida hanesan Juiz ida fali hanesan Prezidente Republika, Prezidente ba povu tomak, ami so hakarak deit ezije no hatutan maluk Timoroan sira seluk nia lian, sosiedade sivil ka sidadaun baibain nia lian atu Senhor Juis Doutor Afonso Carmona atu halo reflesaun hodi husik ninia posizaun hanesan Prezidente Tribunal Rekursu,” hatete Lú-Olo liu husi konferensia imprensa, neebe halao iha edifisiu eis Titulares, Farol, Dili, Segunda (11/08/2025).
Eis Prezidente Republika nee sublina, aktu Prezidente Republika nian hodi halo nomeiasaun nee efeitu juridiku nulu tanba la iha validade ida. Bainhira norma husi lei nee inkonstitusional efeitu juridiku neebe fo sai mak nulidade mak ida nee sei arasta hotu dekretu Prezidente Republika nian hodi halo nomeiasaun ba Senhor Doutor Afonso Carmona sai hanesan Prezidente Tribunal Rekursu.
Tuir nia, lei organizasaun Judisiaria nee la iha validade no ninia efeitu nee nulidade ba iha kotuk aktu neebe Presidente Republika halo tia ona no ba oin lei nee tenki soe tia tanba la serve ona atu vigora iha orden juridika interna nian, Timor Leste nian.
Tanba Prezidente Republika la sita iha dekretu Prezidente nia kona ba lei ida neebe iha maibe refere duni ba lei ida neebe mak tama envigor hahu momentu neebe PR promulga, signifika katak dekretu ida nee bazeia ba ida neeba, dekretu ida nee imediatamente la iha valor hotu, aktu sira tanba la iha valor entaun ho razaun tomak atu povu Timor-Leste hotu-hotu bele hatene katak ninia Konsekuensia mak ida nee duni.
No ba oin sei mosu efeitu neebe la diak iha komunidade internasional nia matan se karik Prezidente Republika kontinua nafatin hodi defende nia posizaun kona ba nomeisaun nee hodi ignora tia desizaun husi Tribunal Rekuersu neebe dezide ona lei organizasaun judisiaria nee inkonstituisional.
“Nia Konsekuensia Primeiru ita nia estadu direitu Demokratiku ida nee perante komunidade internasional nia matan ema sei kestiona nafatin atuasaun Prezidente Republika nian liuliu imajen Timor Leste nian iha komunidade internasional nia matan, no ita hotu hatene katak Timor Leste iha intensaun diak tebes para atu bele sai membru ASEAN iha fulan rua ba oin, saida mak akontese se karik ita iha rai laran la kumpri ita nia Konstitusaun no la kumpri ita nia lei no la kumpri ita nia desizaun ita nia Tribunais nian,” dehan nia.
(jen)
