NITIBE, STLTIMORLESTE.com – Ministeriu Administrasaun Estatal (MAE) liu husi Programa Nasional Dezenvolvimentu Suku (PNDS) ho Autoridade Rejiaun Administrativa Espesial Oecusse-Ambeno (RAEOA), ofisialmente inaugura projetu Konstrusaun Eskola Bazika Central, 1, 2, 3 Bitila, Suku Beneufe, Postu Administrativu Nitibe Oecusse.
Serimonia inaugurasaun projeitu eskola Bazika Central 1,2,3 iha suku Bibila nee hahu ho bidu husi labarik estudante eskola refere, tara tais no kontinua kedan ho koa vita husi Koordenador Zona Ekonomika ba Dezenvolvimentu Oecusse-Ambeno (ZEEDOA), Hercolano de Sousa reprezenta Prezidente Autoridade Rejiaun Administrativa Espesial Oecusse-Ambeno, akompanha husi Diretora Finansas PNDS Reprezentante Sekretariu Executivu PNDS nasional Aplonia L.L. de Araujo, Diretor Jeral Rejional Oecusse, Domingos Punef, Diretor PNDS Oecusse, Joao Bobo ho Diretor rejional sira seluk, partisipa husi Jestor Postu Administrativu Nitibe, Agustinho Afulit, Xefe Suku Bene Ufe, Marcos Coel Meni Sila, Xefe Suku Lelaufe, Jose Neno Sila hamutuk ho komunidade Suku Beneufe, Aldeia Manan, Bairru Bitila.
Tuir Koordenador Zona Ekonomika Espesial ba Dezenvolvimentu Oecusse-Ambeno (ZEEDOA), Hercolanu de Sousa reprezenta PA-RAEOA hatoo Parabens ba parte hotu-hotu, neebe fo sira nia kontribuisaun maka konsege ejiste edifisiu Eskola nee maka ohin konsege inaugura Eskola nee, tanba nee rekomenda atu konserva Meu Ambiente iha areador Eskola nee, sai furak liu tan Liu husi ho kuda Aifunan no ai oan.
“Hau rona mos informasaun katak, numeru Estudante iha area Nitibe nee, asesu ba eskola, kada tinan kontinua menus ba bebeik, tanba nee fo hanoin ba Inan-aman sira hotu iha Suku Beneufe katak, atu Dezenvolve rai ida nee, liu husi Eskola, tanba nee hau enkoraza Inan aman sira atu apoiu oan sira ba eskola,” dehan nia liu husi ninia deskursu iha serimonia inaugurasaun EBC 1,2,3 Bitila Suku Beneufe, Tersa (09/12/2025).
Nia haktuir tan katak, ohin hanesan Reprezentante Autoridade RAEOA, fo hanoin ba Ema hotu katak, oras nee tempu udan, Ponte mai iha area nee mos sedauk iha, tanba nee tenke kuidadu aan, komunidade sira neebe hela besik mota ninin atu kuidadu Aan.
“Fo hanoin katak, foin lalais nee Ita nia Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmao mai iha Fronteira Naktuka, Suku Beneufe, Postu Administrativu Nitibe, husu atu promove dame, labele kria problema no tenke vizita ba malu no agora PM Xanana mos iha ona Indonezia, tanba nee aviza atu kontinua hametin dame, nunee mos Planu atu nahe biti boot entre maun alin sira iha linha Fronteira Naktuka-Oepoli, espera tempu badak sei realiza, tanba ita neebe hela besik malu iha linha fronteira mesak maun alin deit, tanba nee dala ruma iha buat ruma neebe naksala, tenke tuur hamutuk nahe biti boot hodi hakuak malu, promove makios ou vizita ba malu, maske nasaun ketak-ketak, maibe maun alin iha fronteira tenke kontinua promove dame ba malu, kona ba deside fronteira ida nee nasaun rua ninia desizaun, nuudar povu nafatin hakuak malu nafatin.
Iha biban nee, Xefe Suku Bene Ufe, Marcos Coel Meni Sila, reprezenta povu iha Suku Beneufe, hatoo agradesimentu ba Governu sentral MAE liu husi PNDS, simu sira nia pedidu no konsege harii ona eskola foun ida iha nee.
“Hau nuudar Xefe Suku Beneufe, hatoo agradesimentu ba MAE liu husi PNDS no agradese mos ba Koordenador ZEEDOA ho Diretor Rejional sira hotu nia apoiu, liu-liu Diretor PNDS Oecusse, Joao Bobo ho ekipa tekniku sira konsege harii ona EBC 1,2,3 Bairru Bitila Aldeia Manan, Suku Beneufe no ohin inaugura ona,” dehan nia.
Eskola nee ho medida 28,6 x 7,8 konstrui husi Kompanhia Tasae Suni ho montante osan hamutuk USS 27.175 ba fabrikado no osan lokal ho montante US$ 4.831, Governu aloka Osan husi PNDS Mai Suku Beneufe hamutuk US$48.750.
Iha biban nee, Diretora Finansas PNDS Nasional Reprezentante Sekretariu Executivu PNDS Nasional, Aplonia L.L. de Araujo, hatoo parabens ba Xefe Suku nomos Xefe Aldeia, Xefe Eskola no alunus ho inan aman sira hotu, parabens ba serimonia inagurasaun nee.
“Hau hatoo parabens ba imi hotu nia kolaborasaun no serbisu hamutuk ba susesu konstrusaun edifisiu ida nee, apresia ba PNDS Rejional Oecusse nian, liu husi ekipa suku too trabalhador no fornesedor material ba iha projeitu ida nee, maske durante nee hasoru dezafiu oi-oin maibe ho vontade serbisu diak entre ita boot sira iha suku, ohin loron ita bele konklui tanba tempu neebe fo ba obra nee ho durasaun fulan 4, maibe konsege konklui iha fulan 3 obra nee,” dehan Aplonia.
Nunee mos Jestor Postu Administrativu Nitibe, Agustinho Afulit agradese ba PNDS Nasional ho Autoridade RAEOA tomak neebe marka prezensa iha serimonia inaugurasaun EBC 1,2,3 Bitila.
“Hau agradese ba PNDS liu husi MAE, neebe fo kompetensia ba suku sira hodi bele serbisu hamutuk ho departementu relevante sira, liu-liu edukasaun atu tulun ita nia oan sira neebe durante nee lao ho distansia dook ba eskola iha suku vila laran, maibe ohin eskola nee hamrik ona iha nee, atu ba oin fasilita ita nia oan sira neebe eskola iha area remotas ida nee,” dehan nia.
Tuir observasaun STL iha terenu, hafoin koa vita no koa kee, toos sampanha, kontinua han meudia hamutuk no konvivio iha oras balun nia laran, nunee ekipa Autoridade ho Ekipa PNDS kontinua inaugural projeitu konstrusan Kapela iha Suku Suni Ufe, Postu Administrativu Nitibe, RAEOA.
Jornalista: Joseph Koa
Editor: Joseph Koa







