BAUKAU, STLTIMORLESTE.com – Marie Stopes Timor Leste realiza programa saude reprodutiva integradu ba ajente pastorais no relijiozu sira, iha Parokia Santo Antonio Vila Antiga Baukau.
Diretora Ezekutiva MSITL, Maria Amélia Noronha Barreto esplika, programa refere realiza, tanba Marie Stopes Timor-Leste servisu hamutuk ho Ministeriu Saude neebe objetivu atu intruduz atividade advokasia no hasae konsensia saude reprodutiva ba parte relijiozu no organizasaun naun governamentais sira hodi habelar ba grupu komunidade sira iha baze.
“Advokasia nee haree kona-ba programa infantil saude materna oan sira nian, signifika bainhira ema komprende ona kona-ba espasu oan preve isin rua bele foti desizaun ba sira nia aan rasik antes iha oan, laos atu tulun inan nia saude maibe ba familia nee rasik kontribui ba nasaun,” hateten Maria ba jornalista sira, iha salaun Parokia Santo Antonio, Vila Antiga, Buakau, Kuarta (17/09/2025).
Programa advokasia nee tuir nia liga ba infantil saude materna nian kona-ba dezisaun fo espasu ba oan sira iha kada familia no laos atu salva inan sira nia saude, maibe fo hanoin ba familia sira nunee hanesan Aman iha kbiit tau matan ba oan sira iha nivel familia no sosiedade hodi kontribui ba nasaun.
Maibe MSITL agradese ba oportunidade kolaborasaun entre parte Igreja no Relijiosu inklui parte Governu no parte Organizasaun sira, tanba hanesan espasu diak liu tan hodi kontribui ba redusaun mortalidade no morbidade maternal no infantil.
Aleinde mos ba grupu jovem no adolescentes sira sai parte importante hodi bele mos hetan informasaun neebe komprensivu no lo-loos bazeia ba evidensia, tanba nee MSITL sei kontinua luta kobre Parokia sira pertense ba Diozese Baukau hodi intruduz programa refere ba entidades sira.
“Hanoin atu halao hotu iha Parokia Diozese Baukau, ita komesa uluk iha Baukau depois mak ita abrajen ba Munisipiu seluk haklaken saude nee ba komunidade sira iha baze area remotas, tanba pesoal saude limitadu entuan atu fo informasaun loos ba komunidade ita prezisa halo atividade hanesan agora,” Maria katak.
Iha fatin hanesan Diretora Jeral Kuidadus Saúde Primaria, Elisabeth Leto Mau konsidera advokasia refere importante, tanba saude reprodutiva konjunta fatores lubuk ida ba planeiamentu familia nian, nunee Ministeriu Saude kontinua esforsu ba asuntu refere liu husi reduz taxa mortalidade inan no neonatal.
“Timor Leste halo progresu boot ida hamenus mortalidade inan no neonatal hahu husi indepedensia too agora, maibe atu alkansa objetivu sustentavel hodi hamenus mortalidade inan no bebe ita presiza esforsu atu salva vida gravidez no partus,” katak Elisabeth
Diretora nee argumenta, komprimisiu boot husi MS atu reduz taxa mortalidade inan no oan neebe MS determina liu husi programa Saude Reprodutiva Integradu hanesan prioridade Nasional neebe alinha ho Politika Nasional Saude Estratejia Saude inan no Oan nomos Politika Planeiamentu Familia.
Enkuantu Diretor Caritas Diozese Baukau, Padre Justino Afonso de Aquino Pinto konsidera programa refere importante no kompromete sei intruduz ba sarani sira, tanba tempu ohin loron uma kain balun impaktu makaas husi ekonomia familia ikus mai inpaktu mos ba taxa mortalidade inan mate.
“Impaktu ohin loron ita haree kolega jovem sira forma familia sedu impaktu ba ekonomia makaas ikus mai mortalidade inan sira nomos afeta saude ba oan sira nian, entaun ita sei servisu hamutuk atu fo solusaun ba asuntu ida nee,” katak Pe Justino.
Entretantu programa nee realiza, tanba MSITL hetan suporta fundus husi Governu Australia hamutuk rihun US$ 8.
Jornalista: Tomas Reis
Editora: Carme Ximenes







