Matan Been iha Uma Fukun, Sinal ba Sistema Saude neebe “Moras”

Deputada husi Bankada CNRT, Virgina Ana Belo. (Foto: Espesial)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Iha sala plenaria Parlamentu Nasional (PN) neebe baibain nakonu ho diskusaun naruk kona-ba dekretu lei no kodigu penal ho asuntu seluk tan, derepente ambiente nakfila ba silensiu neebe todan. Laos tanba debate politiku mak manas, maibe tanba tanis husi feto ida ho naran Deputada Virginia Ana Belo. Iha fatin neebe desizaun boot nasaun nian foti, matan been neebe suli hatudu realidade ida neebe nakloke, bainhira sistema saude “Moras,” poder politiku mos kbiit laek hasoru mate.

Kazu nee hahu lutu pesoal lakon subrinhu doben ida ida iha Hospital Nasional Guido Valadares (HNGV). Maibe bainhira Deputada Virginia hatoo ninia sentimentu iha Uma Fukun Parlamentu Nasional, kazu nee laos ona kestaun privadu. Nia nakfilak ona ba kestaun nasional.

“Se membru Parlamentu Nasional ida mak tanis kbiit laek hanesan nee, sa tan povu neebe laiha kbiit, nee laiha ema ida mak atu rona,” dehan Observador Politika, Marcelo Belo ba STL, iha nia hela fatin, Kolmera, Dili, Tersa (17/03/2026).

Nia mos sente katak tanis nee senariu, tanba reprezenta mos povu sira nia tanis neebe dala ruma nonook deit iha koridor hospital nian, tanba falta aimoruk ka atendimentu neebe tarde.

Hanesan Observador Politika, Marcelo haree mate been nee laos deit nuudar lutu, maibe nuudar diagnostiku ba krizi saude nian. Ba espesialista saude sira, moras neebe duni Timor Leste (TL) laos deit moras fiziku, maibe moras jestaun.

“Ita iha orsamentu, ita iha edifisiu, maibe ita falta umanizmu no profisionalizmu iha kaulidade servisu,” hatete Observador Politika nee.

Marcelo sublina katak kazu mate neebe bele evita (preventable deaths) mak sinal katak, estadu falha ona iha ninia dever baziku. Matan-been iha Parlamentu Nasional nee hanesan espelu ida neebe hatudu oinsa elite politika sira mos bele sai vitima ba sistema neebe sira rasik kria no superviza.

Iha sorin seluk, Akademista Universidade da Paz (UNPAZ), Tomas Soares husu atu mata been nee labele maran deit iha lenusu leten. Maibe nia hakarak haree reforma total iha HNGV husi dispnibilidade aimoruk too oinsa madiku sira simu pasiente ho fuan, laos haree deit ba kargu osan.

Tomas dehan, mata been Deputada Virginia Ana Belo nian sulin tiha ona iha rai Parlamentu Nasional. Nia husik hela mensajen neebe forte, atu kazu nee sai hanesan lisaun ikus, ”Se Uma Fukun Parlamentu Nasional mak fatin atu foti desizaun ba povu, desizaun neebe urjente liu agora mak oinsa kura sistema saude neebe moras hela, atu labele iha tan inan-aman ka tian sira seluk neebe tenke tanis kbiit laek haosru mate neebe tuir loloos bele salva,” dehan Tomas.

(car)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *