DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Konselhu Imprensa, Cesar Moniz Mali dehan, instituisaun media iha Timor Leste (TL) laos observador ba lia los, maibe sai hanesan defensor ativu ba lia los, nunee media tenke hamriik iha oin hodi kombate lia falsu no defende lialos.
Liafuan nee hatoo husi Prezidente Konselhu Imprensa, Cesar Moniz Mali ba jornalista sira wainhira partisipa iha konfensia nasional estabelesimentu estrutura aliansa verifikador faktu iha salaun KI Kintal boot, Dili, Kuarta (09/07/2025).
Objetivu husi konferensia nasional estabelesimentu estrutura aliansa verifikador nee atu estabelese estrutura aliansa hodi kombate dezinformasaun ka Hoax iha media sosial sira.
“Hau hakarak hahu hodi sublina katak instituisaun media sira iha Timor Leste laos observador ba lia los, maibe mos defensor ativu ba lia los, iha era plataforma dijital neebe dezinformasaun aumenta buras, tanba motivu politika ka buat seluk neebe la bele kontrola, nunee media tenke hamriik iha filheira oin kedas hodi kombate lia falsu no defende lia los,” dehan Cesar Mali.
Nia dehan, harii kultura verifikasaun nia konselhu imprensa haree instituisionalizasaun ba previsaun faktus sira iha ekosistema media nian hanesan fatuk inan ida hodi kombate dezinformasaun.
“Konferensia ida nee dedika ba formalizasaun aliansa estrutura verifika faktus nian nuudar pasu signifikativu boot ida ba oin, instituisaun media nian tenke integra prosesu verifikasaun iha nivel hotu-hotu iha reportajen sira nian, instituisaun media nuudar giaun ba lialos, media nia papel nuudar fundamental atu informa ba publiku ho lo-loos, justu no indepedente.
Ho faktus sira neebe verifikadu no tane aas etika jornalista nian mak sei tulun hodi kria ambiente ba sosiedade ida neebe mak bem informadu no bele rejistu hasoru informasaun falsu sira.
Nunee demokrasia joven TL papel ida nee sai kritiku liu tan, dezinformasaun hafraku publiku nian ba instituisaun sira dezvaloriza demokrasia haketak, harahun no hafahe sosiedade, maibe instituisaun sira media nian iha nafatin kompromisu ba lia los.
Iha fatin hanesan, Sekretariu Estadu Komunikasaun Sosial (SECOMS), Expedito Loro Dias Ximenes afirma, konselhu Imprensa mak orgaun regulador indepedente estadu nian no ba ema hotu neebe mak durante nee luta hela ba dezinformasaun sira.
“Ohin loron IX Governu Konstitusional iha kompromisu boot atu luta hasoru prepagasaun ho informasaun falsu ka Hoax fo atensaun tebes, neebe konvida ita hotu atu esforsu hamutuk hodi hadia literasia dijital no literasia medikal,” nia dehan.
Nunee IX Governu Konstitusional iha kompromisu katak ekipa neebe ohin halo konferensia nasional ida nee bele forma ekipa neebe forte, hanesan redi ida neebe mak forti luta hamutuk hodi proteje pratika neebe mak diak hodi bele kombate dezinformasaun.
Entretantu Adelina Lourdes hanesan koordenadora ba programa UNESCO hatutan, media laos hein deit ba kampnaha ka iha eleisaun tuir mai mak hamanas atu kontra dezinformasaun, maibe iha mos prosesu dezenvolvimentu iha rai laran molok eleisaun, media nafatin hatoo informasaun neebe mak los ba publiku mos bele fiar, katak informasaun neebe mak espalha nee la los,” nia hakotu.
(EST 1)
