DILI, STLTIMORLESTE.com – Ministru Interiór (MI), Francisco da Costa Guterres hateten, nia parte fo konfiansa absoluta ba Komisáriu Asisténte Afonso no Natercia bele lidera Polisia Nasional Timor Leste (PNTL).
“Ohin deside tiha ona, katak Komisáriu Asisténte Afonso dos Santos hanesan Komandante Jerál, nomea Komisária Asisténte Natercia Eufrasia Martins hanesan Segundu Komandante Jerál PNTL”, Ministru Interiór (MI), Francisco da Costa Guterres ba jornalista sira iha Palásiu Governu, Kuarta (25/03/2026).
Nia dehan, la kestiona lideransa Afonso no Natercia nia lidersnsa tanba hatudu ona iha lideransa Komando PNTL.
“Sira hanesan nee depois de hau servisu ho PNTL tinan rua ho balun haree sira nia avaliasaun tomak, haree buat barak ke ita haree katak sira nain rua kompleta malu, ida orsida haree liu ba kestaun operasionál, ida mai para atu reforma institusionál,” nia deklara.
Nia esplika, Komandante Afonso iha esperiénsia iha Komando kleur, nia sei haree liu ba kestaun operasionál, kestaun operasaun espesial kestaun polisiamentu komunitaria no Komisária Asisténte Natercia haree liu ba reforma institusionál, kestaun halo reforma, diagnóstika neebe mak forti ba iha polísia para atu hadia hodi hatene loos problema polísia ninian para ita atu kurize loloos, ita atu hadia buat hotu, ida nee mak ita foti nain rua neebe diak para ita atu reforma total polísia, ita atu hadia diak liu tan polísia para nune’e halo servisu diak liu tán”, nia hatutan.
Tanba nee mak komandante jerál nee fokus liu ona ba kestaun operasional, enkuantu segundu komandante jeral fo kedan servisu ba kestaun Lojistika Administrativu, planiamentu, kestaun diagnóstiku, kestaun disipliña, halo inspesaun uzu administrativu polísia nia sasán inspesaun jeral hodi hareee mos inspesaun polísia lao loos ga lae, halo tuir disipliña ga lae.
“Ida nee mak ita fo servisu ba segundu komandante jerál PNTL, nain rua nee ho Komisáriu Asisténte sei laiha promosaun ba Komisáriu Jerál, tanba sira foin mak sae, prosesu nee ita la neineik”, nia informa.
Nia hatutan, nomeasaun nee polítiku husi Governu. Tanba nee Komisáriu Asisténte Afonso no Natercia sei la promove ba komosariu Asisténte tanba sira ne’e foin mak halo promosaun.
Nia esplika, tuir artigu 47 o 48 husi Estatutu Pesoál PNTL nomeasaun ba Komisáriu PNTL nee ho deviza Komisáriu Asisténte no Segundu Komandante Jerál bele olupa husi postu Superintendente Xefe Polísia neebe bele promove ba Komisáriu Asisténte, maibe Governu nomea kedan Komisariu Asisténte entaun la nesesariu atu halo promosaun.
“Sira nain rua nee ho nomeasaun mandatu ba tinan tolu husi 2026 too 2030”, nia koalia.
Iha fatin ketak, Diretor Ezekutivu Fundasaun Mahein, Nelson Belo hatoo parabens ba nomeadu komandante jeral no segundo komandante neebe hetan nomeasaun husi governu atu lidera PNTL.
“Espera komandante sira neebe ke foin nomeia nee bele aposta ba reforma setor seguransa, nunee mos halo instituisaun polisia nee bele instituisionalmente dezenvolve no alinamentu ho ASEAN Pool, tanba ita sai ona membru ASEAN nian,” nia deklara.
Nia mos rekomenda ba komandante nain rua, iha sira nia mandatu prioridade dahuluk durante loron 120 sai urjente mak krime sira.
“Prioridade urjenti mak krime transnasional. Ita boot sira hatene iha fulan hirak liu ba krime jogu scame online iha oe-kusse no Dili neebe mak ONU kestiona no rai boot sira kestiona, ida nee importante,” koalia.
Nia mos husu atu komandante nain rua fo mos prioridadade urjenti ba iha krime sibernetika, persiza dezenvolve kapasidade polisia ba kombate krime refere.
“Komandante sira neebe mak iha esperensia ba ida nee tenki aposta ba ida nee”, nia hatoo.
Ho nomeasaun segundo komandante jeral PNTL Natersia, nia konsidera, nomeasaun ida nee primeira vez iha istoria PNTL feto dahuluk asume posizaun nee, ida nee bele iha balansu diak ba dezenvolvimentu feto feminina PNTL nian.
“Ida nee nia bele dezenvolve femenina PNTL nian bele sai lisaun ba ASEAN sira, tanba membru ASEAN sira presentagem feto menus, tanba nee ida nee ita bele kontribui lisaun diak ho ita nia segundo komando jeral feto”, nia sublina.
Tuir nia, kapasidade lideransa PNTL nain rua nee laiha duvidas, tanba segundo komandante jeral Natersia antes mos asume posizaun hanesan Komandante Munisipiu Dili nomos Komandante Administrasaun PNTL no atual diretora jeral servisu Migrasaun.
Nia hatutan Neebe hau hanoin nia mos iha kapasidade naton atu bele beking komando jeral.
Nunee mos, Komandante Jeral PNTL, Afonso mos antes nee hanesan komandante UEP no atual komandante operasaun, maibe nia iha kapasidade bele lidera PNTL diak.
(jen)







