DILI, STLTIMORLESTE.com – Ministeriu Publiku (MP) iha alegasaun ba krime omisidiu simples neebe rezulta vitima Armandino Lemos Soares lakon vida, husu ba iha Tribunal atu kondena arguidu sira.
Iha alegasaun nee Prokurador ba Prosesu, Renato Bere Nahac deklara katak, maski arguidu nain lima hili direitu silensiu, no arguidu nain ida nega ba faktus, maibe bazeia ba deklarasaun husi sasin sira, inklui mos CCTV neebe iha, MP la iha duvidas.
Tanba nee MP konsidera katak, arguidu nain neen (6) komete duni krime neebe MP akuza, tanba nee MP solisita ba iha Tribunal Kolektivu atu kondena arguidu nain 6 MX, BdRG , CdCSG, LVS, MAS no HdJF ho pena Prizaun Tinan sanulu resin lima (15).
Enkuantu Defeza husi arguidu sira nian, Advogadu Privadu Pedro Aparicio deklara katak, arguidu sira la envolve, tanba nee defeza husu Tribunal atu absolve arguidu nain neen.
Rona tiha alegasaun, Tribunal adia ba loron seluk hodi rona desizaun.
Antes nee sasin Carolino Soares deklara katak, konhese arguidu nain neen.
Sasin deklara, momentu neeba sasin iha hela uma, sasin nia alin ida mai bolu sasin dehan katak, Armandino hetan baku, tanba nee sasin nia apa no nia alin ida neebe mai bolu lao uluk, no sasin mos lao tuir sira nain rua ba. Too iha fatin akontesimentu nia alin matebian iis la iha ona, no haree matebian hetan kanek makas iha nia oin, no sira to iha fatin akontesementu ema barak ona iha neeba.
Maibe kona-ba kanek neebe iha sasin rona dehan ema tuda, maibe sasin la hatene se maka tuda, tanba sasin la iha fatin akontesementu.
Kona-ba arguidu nain neen, sasin deklara konese sira, tanba sei vizinu. Sasin mos sujere atu Tribunal bele rona sasin sira seluk, neebe momentu neeba iha fatin akontesimentu iha konesementu konaba Bernadino nia mate.
Aleinde nee, sasin Kefin Mateus Soares, iha sala julgamentu laran deklara katak, momentu neeba sasin hamutuk ho nia kolega ida foin sai husi sira nia bairo mai, atu lao halimar. To iha rotunda halihun boot nee, sasin ho nia kolega hasoru matebian ho nia kolega Becior Len Mendes da Silva, no sira nain rua lori hela animal ida tula iha motor hanesan bibi, no bolu tan sasin ho nia kolega ida hodi tuir sira nain rua, no ikus mai sasin ho kolega mos tuir matebian ho nia kolega Becior ba.
Sasin deklara, motor rua neebe halai distansia la dook malu, maibe besik malu, banhira sira to iha ponte nian sasin hare arguidu MAS baka basa liman uluk, depois motor foin halai tama iha klaran, arguidu nain lima neebe subar hela halai sai mai foti fatuk tuda liu matebian ho nia kolega Becior neebe uluk ho motor, inklui sasin ho nia kolega.
Momentu neeba sasin hare arguidu nain neen maka lori fatuk tuda hotu vitima, no lori mos fatuk tuda kona sasin nia kotuk laran, no sasin nia kolega neebe tur iha motor kotuk mos hetan tuda husi fatuk iha ulun to ran.
Bainhira sasin haree arguidu sira barak no lori fatuk tuda sira, halo sasin mos tauk hodi la para motor iha fatin, maibe konduz motor hodi halai ses husi fatin neeba.
Tribunal loke CCTV hodi halo konfirmasaun, sasin konsege indentifika arguidu nain haat hanesan, MAC maka momentu neeba hamrik iha oin kedan hodi basa liman, arguidu CdCSG maka isin molok no hasai faru hodi taka tiha oin metin, arguidu HdJF maka duku chapeu, arguidu HdJF hatais jas metan, iha arguidu nain rua maka sasin la dun indentifika husi CCTV.
Sasin deklara, konhese arguidu sira tanba sei kiik dala ruma sira halimar hamutuk, no sasin dala ruma mos ransu ba mai hamutuk ho sira.
No sasin Becior Len Mendes da Silva sasin deklara katak, momentu neeba sasin tur hela iha mota ninin, lezadu mos mosu ba iha sasin hodi koalia halimar. No ikus mai sasin no matebian deside hodi lao halimar, no sira ba iha Metiaut sira hare ema nia bibi ida, sira mos foti atu lori ba fan iha Klak Fuik.
Sasin deklara, motor matebian maka lori, no sasin maka kous bibi, sira atu liu husi Rate Becusi nian, momentu neeba too iha Halihun Hun boot rotunda Hali Laran nian, vitima no sasin mos hetan kolega Kevin no Dito, tanba nee vitima mos bolu sira nain rua atu tuir sira ba Klak Fuik.
Sasin deklara, sira ho motor rua halai ba, to iha rate Bekusi nia oin, sira rona ema balu basa liman, no derepente deit arguidu MX foti fatuk ida tuda kona iha vitima nia inus, maibe vitima seidauk mate kontinua konduz motor.
Sasin deklara, momentu neeba arguidu sira kontinua duni lori fatuk tuda vitima no sasin, tanba nee Kevin no Dito tauk hodi konduz motor halai tiha.
Sasin kontinua hare, arguidu nain ida foti fatuk tuda vitima, no ikus liu arguidu nain ida foti tan fatuk boot hiit riba ba iha vitima, halo vitima dezmaia hodi motor monu rasik ba rai.
No sasin mos haree motor monu ona, halo sasin tauk hodi halai husi fatin akontesementu. Sasin deklara, la iha problema ho arguidu sira antes nee, no sasin mos la envolve iha grupu ruma, maibe sasin konese arguidu sira tanba uluk kiik sira mos halimar hamutuk.
Tribunal mos konfirima ba iha video neebe CCTV akapta, sasin konese hotu arguidu sira, neebe video nee akpta.
Arguidu MX deklara katak, momentu neeba arguidu koalia hela ho telefone, tanba nee arguidu la hare se se maka hamrik iha fatin neeba, no arguidu mos la konese arguidu nain lima seluk.
Arguidu deklara, kona-ba vitima sira tula bibi ho motor liu husi estrada arguidu la hare, tanba arguidu fokus hela koalia ho telefone. No iha oras balu arguidu rona motor ida monu tarutu, arguidu mos halai ba hodi haree, no iha fatin akontesimentu nee iha vitima ida maka monu tun husi motor ran sai hela, maibe laos arguidu mesak maka halai ba hare maibe ema barak.
Arguidu mos deklara, la konhese vitima no la iha problema ho vitima. Arguidu mos nega, nein lori fatuk tuda ba iha vitima, no la envolve iha problema nee.
Bainhira Tribunal loke CCTV neebe iha, arguidu nafatin nega, la konese arguidu sira neebe CCTV akapta, tanba momentu neeba arguidu tur ho distansia dook uitoan.
Tuir faktus katak, iha loron 28 fulan Fevereiru tinan 2024, maizumenus tuku 04:00 dadeer, vitima Armandino Lemos Soares, akompanha husi nia kolega, oras nee sasin Becior Len Mendes da Silva, ho motor lao ba diresaun Becora ho nasi kuning iha liman.
Antes sai, lezadu dehan ba sasin atu ba Dolok-Oan hodi naok bibi ida, maibe too iha neeba, iha Metiaut, sira konsege naok tiha bibi-ida.
Sira fila husi Metiaut no liu husi rotunda ida. Taibesi hasoru kolega nain rua ho naran Kevin no Dito no lezadu husu ba sira atu akompanha sira ba iha Becora Klak-Fuik. Nunee, sira ho motor-rua, liu husi Semiteriu Becusse.
Kuandu too iha semiteriu nia oin, sira rona sinal husi angudos sira “basa liman no hakilar iha momentu neeba arguidu, MX, hamrik hela iha estrada ninin, foti fatuk tuda ba lezadu nia oin hodi motor baku fila ba rai, arguidu hakilar ba, BdRG, CdCSG, LVS MAS no HdJF hamriik hela iha estrada publiku, tuda fatuk ba lezadu no sasin sira.
Hafoin arguidu CdCSG tuda tan fatuk ba lezadu, kona iha nia ulun, halo lezadu monu ba rai no halo kanek todan no ran sai, hanesan hatudu iha fotografia sira iha arkivu 93 too 103.
Nuudar rezultadu husi atake sira nee, vitma, Amardino Lemos Soares, sofre ulun fatuk nakfera no rai sai makaas no ikus mai vitima lakon vida.
Ho nunee, arguidu nain-neen hanesan, MX, BdRG , CdCSG, LVS MAS no HdJF hanesan ko-autor ba materia ho forma konsumada ho krime Omesídiu Simples neebe prevista iha artigu 30 no 138 Kodigu Penal Timor Leste.
Audensia julgamentu nee, prezide husi Juiz Kolektivu, Ivan Patrocenio, Zulmira Auxiladora, Arjentino Nunes, Ministeriu Publiku reprezenta husi Prokurador, Renato Bere Nahac, arguidu sira hetan asistensia legal husi Defensior Publiku, Pedro Aparicio.
Jornalista: Terezinha De Deus
Editora: Carme Ximenes







