Moras HIV iha Area Pante Makasar Sae ba 95 Kazu

Adjuntu Diretor Servisu Saude RAEOA, Tomas Vasco. (Foto: STL/Jeniche da Costa)

OEKUSI, STLTIMORLESTE.com – Adjuntu Diretor Servisu Saude RAEOA, Tomas Vasco hatete, hahu husi 2013 too 2025 kazu moras HIV-SIDA rejistu makaas iha Postu Administrativu Pante Makasar, Munisipiu Oekusi-RAEOA hamutuk nian 95.

Nia dehan, INCIDA hakat mai iha Oekusi ajuda fo hanoin ba komunidade sira liu-liu ba moras hadaet, tanba moras hadaet sai problema publiku iha nasaun Timor Leste inklui Oekusi.

“Moras HIV-SIDA tuir dadus 2013 too trismeter segundu tinan 2025 ita rejista kazu hamutuk 95, husi 95 kazu nee rejistu makaas iha area Pante Makasar nee rejista makaas, tanba nee oportunidade ohin ita hakat mai hodi rona oinsa hadaet, oinsa detekta, oinsa prevene, oinsa atu hatene ita nia moras,” hatete Adjuntu Diretor Servisu Saude RAEOA, Tomas Vasco ba jornalista sira liu husi nia diskursu iha Sede Suku Naimeko, Segunda (22/09/2025).

Nia esplika, moras hadaet sira neebe mak iha, ida mak moras HIV-SIDA, moras HIV-SIDA moras neebe pregozu tebes-tebes ba ema nia moris, liu-liu ba grupu risku sira, ba foin sae sira idade 15 too 49 nee sai trazetu ba moras hadaet ida nee.

“Tanba nee INCIDA mai fo formasaun kona-ba Virus HIV nee mai ita, mai ita rona hamutuk no hakotu moras ida nee, moras nee mai ita aan rasik, moras nee pregozu ba ita nia moris, ita husu ba inan-aman fahe tutan mos ba ita nia oan sira nomos ba ema hotu-hotu neebe la marka prezensa iha nee,” nia deklara.

Iha fatin hanesan, Prezidente Institutu Nasionál Kombate HIV/SIDA (INCSIDA, I.P), Daniel Marçal iha Pante Makasar nee numeru HIV makaas, tanba INCIDA mai dala rua hodi fo hanoin nafatin ba joven no komunidade sira hodi kuidadu aan husi moras HIV.

“Pante Makasar nee barak los, uluk hau mai numeru 10 resin, agora nee sae ba 95, sei hadaet husi relakan seksual nee barak liu ona, nee bele atus sia, tanba transmisaun husi raan ita bele kontrol, saude dehan ema ida daun ida, imi bele halo tato mos daun ida sona ema ida, labele ba ema rua tolu, nee ita bele kontrol, maibe relasaun seksual ita kontrola hotu la hetan,” nia informa.

Nia hatutan, HIV iha Suku Naimeko nain 95 nee balun mate ona, tanba ba ona HIV-SIDA sei labele kura, tanba nee Oekusi oan tenke kiidadu aan husi Virus HIV.

Nunee mos Komunidade Naimeko, Martina Kolo informa, hakfodak tebes tanba virus HIV hadaet makaas ona ba sidadaun sira iha Pante Makasar liu-liu ba komunidade Naimeco.

“Hau hakfodak tebes wainhira rona katak dadus sae makaas ona, tanba ita lakohi kuidadu aan husi moras HIV-SIDA, maibe agradese tanba INCIDA ohin mai iha ami nia fatin hodi fahe informasaun kona-ba moras HIV-SIDA, nee loke ona ita nia hanoin atu hodi preven ba moras sira nee, tanba moras nee risku ba ita nia vida moris,” nia afirma.

Jornalista: Jeniche da Costa
Editor: Xisto Mendonça

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *