MS Laiha Planu Prevene Moras Dengue

Foto: Espesial

DILI, STLTIMORLESTE.com – Bankada Partidu FRETILIN iha uma fukun Parlamentu Nasional (PN) konsidera Ministeriu Saude (MS) la iha planu atu kombate moras dengue, tanba oras nee numeru pasiente sae makaas, maibe seidauk halo intervensaun ruma.

Deputada Nurima Alkatiri hatete, problema dengue laos prolema foun ba Timor Leste, tanba nee tuir lolos molok tempu udan nee, Ministeriu Saude, HNGV koordena ho parseiru dezenvolvimentu sira atu halo prevnsaun liu halo sosializasaun no halo fumigasaun ba susuk.

“Hau hanoin problema boot neebe ita iha nee mak mal jestaun ho falta planu tanba sei ita hatene katak moras nee akontese kada tinan, fasil lolos atu kontaktu ho parseiru sira neebe bele fo apoiu atu halo planu ida neebe bele kobre ba tempu badak no tempu naruk nia laran atu prevene moras dengue nee, maibe infelismente ida nee la akontese” ,” hatete deputada Nurima ba jornalista sira iha resintu PN, Tersa (27/01/2026)

Nia hatutan, Ministeriu Saude koordena ho parseiru sira iha dever atu prepara planu atu prevene moras dengue liu husi halo fumigasaun, limpeza no halo sosialiasaun ba populasaun sira oinsa evita moras dengue nee labele aumenta,

Nia dehan, oras nee HNGV identifika ona populasaun barak afeita moras dengue, no oras nee halo hela tratamentu iha HNGV maibee fatin ba pasiente sira la sufisiente, tan nee MS tenki halo lalais atuasaun nunee pasiente sira bele hetan tratamentu neebe diak husi pesoal saude sira.

“Hau hanoin Pasiente sira neebe oras nee baisa ona iha ospital sira, MS tenki kordena ho HNGV, INFPM atu garante katak ita iha reazente sira neebe nesesariu atu halo teste no iha medikamentu sira neebe nesesariu atu halo tratamentu ba pasiente sira, no halo kampania mos ba doasaun raan, tanba ita hatene katak moras dengue nee presiza ran hodi ajuza ita nia pasiente sira,” dehan nia

Sorin seluk Prezidenti Komisaun F neebe trata asuntu Saude Seguransa Sosial no Igualidade Jeneru iha Parlamentu Nasional (PN), Deputada Maria Bareto rekonese pasiente ba moras dengue barak oras nee halao tratamentu iha Ospital Nasional Guidu Valadares maibe fatin la fusiente tanba iha deit kama hamutuk 359.

“Ita hotu preokupa ba pasiente sira neebe oras nee baisa iha HNGV tanba fatin nakonu hotu ni kuaze balun halo tatamentu iha sala koridor sira nee klaru, tanba sa hau dehan nunee, klaru pasiente tenki baisa iha sala koridor tanba tuir ita nia estandar kama neebe iha HNGV iha deit kama hamutuk 359,” dehan Prezidenti Komisaun F, deputada Maria Bareto

Nia dehan, pasiente sira neebe ba halao tratamentu iha HNGV ho volume neebe mak bot, tan nee atu responde ba problema nee, oras nee HNGV kria hela sala emerjensia iha koridor HNGV nunee bele fo fatin ba sira hodi halo tratamentu.

Nia mos husu direjenti sira iha HNGV koordena ho Ministeriu Saude atu halo transferensia ba pasiente husi HNGV ba iha sentru saude vera Cruz no sentru saude formoza.

“Solusaun neebe diak mak HNGV tenki koordena ho MS mak tenki transfere fali pasiente balun tenki ba baisa iha Sentru Saude vera cruz, no sentru saude Formoza, agora hau la hatene se pasiente barak demais pasiensia tenki utiliza sala izolamentu neebe mai husi fundu covid-19 nian hodi atende pasiente sira neebe iha,”

Deputadu Bankada partidu CNRT nee mos preokupa ho Ministeriu saude neebe to oras nee seidauk halo fumigasaun ba susuk, hodi prevene moras dengue nee maske populasaun barak mak afeta on aba moras dengue nee.

“Ami seidauk rona direita husi parte ministeriu Saude ninia tanba saida mak la halo fumigasaun ba iha bairo sira neebe mak iha pasiente ba moras dengue ninia,”

Nunee mos Diretor servisu Apoiu Diagnostiku Terapeutiku Hospital Nasional Guido Valadares (HNGV), Vidal de Jesus Lopes hateten, HNGV rejista ona ema nain 245 mak sofre moras dengue no husi total nee ema nain hat mak mate.

“Agora kazu dengue neebe mak hahu iha dia (01-27/01/2026) ohin loron nee total kazu dengue neebe baixa iha Hospital nee hamutuk 245, husi total nee na’in-haat mak mate ona”, hatete Diretur Servisu Apoiu Diagnostiku Terapeutiku Hospital Nasional Guido Valadares (HNGV), Vidal de Jesus Lopes ba joranlista sira iha nia knaar fatin, Bidau, Tersa

Nia haktuir, pasiente sira ida mate nee idade pedeatria labarik deit husi tinan 5 too 9 mak mate. Maioria sira husi sentru saude iha Dili laran nee balun mos husi Hospital referal sira husi Munisipiu Baukau, Maubisse, no mos husi Maliana.

“Klaru espasu nee problema klasika nee laos problema forte, problema neebe mak dala barak ita boot joranlista sira husu beibeik kestaun sira nee rasik. Laos dengue mosu mak ita mosu problema espasu nee desde mosu iha tinan hira ba kotuk, no tinan rua ikus nee ita enfrenta espasu ho razaun tanba numeru transferensia mai iha HNGV nee aumenta”, dehan nia.

(alb)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *