MS & WHO Sosializa Rejistu Dadus Mortalidade iha Baukau

Ministeriu Saude (MS) hamutuk ho World Health Organization (WHO) sosializa rejistu dadus mortalidade ba Autoridade Suku sira iha Munisipiu Baukau. (Foto: STL/Tomas Reis)

BAUKAU, STLTIMORLESTE.com – Ministeriu Saude (MS) hamutuk ho World Health Organization (WHO) sosializa rejistu dadus mortalidade ba Autoridade Suku sira iha Munisipiu Baukau.

Vise Ministru Saude, Flávio Brandão esplika, mezmu durante nee Instituisaun Estadu hanesan Ministeriu Justisa liu husi Diresaun Servisu Konservatoriu Rejistu Notariadu emprime sertidaun obitu ba sidadaun sira neebe mate nomos Institutu Nasional Estatistika Timor Leste inklui Ministeriu Saude neebe durante nee halo rejistu kona-ba mortalidade iha fasilidade saude sira, maibe seidauk uniformeniza ho diak ba dadus mortalidade, tanba nee Ministeiru Saude konsidera tempu ona halo uniformeniza ba dadus mortalidade iha Timor Leste.

“Ohin hamutuk ho Xefe Suku sira atu koalia oinsa mak bele hetan modelu ida aproprioadu bele reprezenta hotu modelu sira neebe eziste, tanba evidensia hatudu ita nia kobertura menus de 50% ba kazu mortalidade iha ita nia rai,” hateten Vise Ministru Saude, Flávio Brandão ba jornalista sira hafoin remata sesaun abertura ba sosializasaun refere iha salaun apuramentu Vila Nova Baukau, Kinta (26/03/2026).

Nia sublina, taxa kobertura ba kazu mortalidade iha Timor Leste sei menus husi 50% neebe ajusta iha sistema, tanba nee iha tinan nee Ministeriu Saude hamutuk ho WHO sosializa rejistu dadus mortalidade ba Autoridade Suku sira iha Baukau atu implementa nuudar projetu pilotu ida iha Baukau hafoin kontinua ba munisipiu seluk.

Nia fundamenta, rejistu dadus mortalidade refere mak nuudar meius foun atu reprezenta entidades sira hotu atu hatene kuaza ba mortalidade ida, tanba rejistu dadus mortalidade refere mak sei fo resposta serteja ba estadu atu halo intervensaun.

“Ita fiar katak ho prezensa Xefe Suku sira nian, Administrasaun Estatal, Saude, Justisa bele fo meius diak ba ita nia kolekta, analiza dadus oinsa mak halo intervensaun iha oin,” Flávio akresenta.

Vise Ministru Saude nee deklara, servisu rejistu dadus mortalidade nee nuudar servisu koletiva neebe parte Autoridade kada Suku sei halao nia knaar, nunee mos parte saude halao nia knaar iha fasilidade saude sira, maibe servisu hamutuk hanesan ekipa ida atu introdus dadus koletiva neebe fo rezultadu diak ba redusaun taxa mortalidade iha Timor Leste.

Tanba ekipa refere sei identifikasaun ba sidadaun matebian ida nia kauza sira ho dadus kompletu ba Ministeriu Saude atu tetu no atua kazu mortalidade.

Brandão husu entidade hotu tenki servisu hamutuk nuudar ekipa nunee intrudus koletiva hodi Governu foti desizaun ba prevensaun taxa mortalidade iha futuru.

“Esperiensia mak nee, kuandu dadus diak konserteza ita halo prevensaun diak no hetan rezulta diak,” Falvio Brandão argumenta.

Iha fatin hanesan, Reprezenta Organizasaun Mundial Saude (OMS) iha Timor Leste, Arvin Mathur hateten, Baukau sai munisipiu dahuluk ba implementasaun rejistu dadus mortalidade neebe sei implika ba nasional.

Nunee durante implementasaun sei iha prioridade tolu hanesan hametin koordenasaun entre ministeriu sira, hadia kompletu no kualidade relatoriu kona-ba mate no dezenha sistema sira neebe funsiona iha linha oin.

“Mai ita hotu uza oportunidade ida ner atu harii sistema ida neebe loloos, no ida nee hahu iha Munisipiu Baukau no habelar ba iha teritoriu hotu,” Arvin Mathur komvida.

Enkuantu Sekretariu Munisipal Asuntu Administrasaun no Finansas Baukau, Juvinal Daniel Filipe husu Autoridade Suku sira atu kolabora nunee rezultadu husi sosializasaun nee bele implementa iha baze liu liu rejistu komunidade neebe lakon vida inklui kauza husi mate nunee fasilita Ministeriu Saude halo prevensaun ba taxa mortalidade iha futuru.

“Objetivu mak ita bele hatene kauza mortalidade neebe mak aas nunee Ministeriu Saude bele asegura numeru moras neebe aas,” Juvinal hameno.

Entretantu, sosializasaun nee hetan partisipasaun husi Autoridade Suku 62 neebe eziste iha Munisipiu Baukau.

(tom)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *