MSSI Husu ba Familia Defisiensia Mental Kolabora ho Estadu Tulun Sira

Ministra Solidariedade Sosial no Inkluzaun, Veronica das Dores. (Foto: STL/Joseph Koa)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Ministeriu Solidariedade Sosial no Inkluzaun (MSSI) husu ba familia defisiénsia mental atu kolabora ho estadu, nunee tulun sira, tau matan ba maluk Timor oan sira neebe moras mental no lao tunsae no toba iha estrada ninin iha Dili nomos iha munisipiu.

Informasaun nee hatoo husi Ministra Solidariedade Sosial no Inkluzaun, Veronica das Dores ba STL iha Palasiu Governu hafoin partisipa enkontru extraordinariu iha Konselhu Ministru (KM), Segunda (30/06/2025) bain hira responde perguntas jornalista nian kona ba maluk Timor oan sira neebe moras mental, familia balun abandona sira katak, dadaun governu iha sentru ba maluk defisiensia mental iha rua, ida maka iha Tibar Munisipiu Liquica no ida seluk iha Munisipiu Manatuto Laklubar.

“Solusaun ba maluk sira neebe maka defisiensia mental no dadaun balu toba deit iha estrada ninin, balun lao tun sae iha kapital Dili no Munisipiu maka ita haree ba fatin, tanba dadauk nee ita iha fatin rua deit, fatin ida maka iha Tibar no fatin ida seluk maka iha Manatuto liu-liu iha Laklubar. Kuandu fatin nee mamuk, ita bele foti maluk sira neebe maka defisiensia mental nee, ba tau iha neeba, maibe fatin neeba kuandu la mamuk, ita labele. Primeira koeza neebe maka difikulta ami, maka kuandu familia la koopera, tanba ita lori moras mental ida ba, familia tenke koopera no lori ona ba iha neeba, familia tenke hein, tanba ami la iha funsionariu para atu ba hein iha Ospital no laiha funsionariu sira atu hein iha institusionariu sira. Realidade familia barak maka koopera ho ami, ohin loron lao diak, agora balun la koopera ho ami, entaun ami labele halo buat ida, ida nee maka ami nia difikuldade, laos dehan la tau matan ba maluk defisiensia mental sira,” dehan Ministra Solidariedade Sosial no Inkluzaun, Veronica das Dores.

Nia haktuir tan katak, kona ba total maluk defisiensia mental, ida nee dadus nee iha Sentru Nasional Reabilitasaun, tanba MSSI laiha diresaun ida neebe spesifiku ba ema ho defisiensia maibe sira la identifika maizumenus 20 pesoas resin.

“Ita atu identifika maka tenke iha foto, depois ita tenke hatene katak nia husi munisipiu neebe, tanba nee ami husi MSSI, koopera ho Ministeriu Saude kona ba situasaun sira nee. Ita hatoo ba familia sira atu koopera ho governu, kuandu ami ba foti dadus karik, familia koopera ho ami para ita bele lori ba halo tratamentu saude tanba, ita kuandu fo aimoruk, familia tenke fo aimoruk ba sira, aimoruk maka bele hadia sira nia mental para bele hadia sira nia saude, alebia sira nia estres ka despresaun neebe maka iha ita nia kakutak nee. Tanba nee serbisu nee, laos deit governu nomos laos deit familia deit, maibe hotu-hotu kompostu husi sosiedade sivil, governu, familia, presiza serbisu hamutuk ho instituisaun sira,” dehan nia.

Iha fatin seluk, Mariano Soares nuudar Komunidade Dili iha Portu Dili oin, haree tiu ida toba latan iha trotoar leten besik ho Postu tranzitu iha Otel Timor oin, maluk defisiente mental ida lahatene husi neebe, toba latan iha estrada publiku, tanba nee husu ba entidades kompetente sira neebe maka tau matan ba maluk defisiensia sira atu fo atendementu saude ba sira, tanba sidade Dili nee, kapital nasaun nian, kuandu maluk defisiensia sira governu ho familia la taumatan, visitor sira husi nasaun boot mai haree dehan saidaba estadu ho ukun nain sira.

“Hau husu ba governu nomos familia neebe maka ninia maluk karik sofre defisiensia mental, diak liu buka dalan atu sira hetan tratamentu saude, tanba uluk funu barak maka sofre, balu hetan baku, tanba nee governu presiza tau matan ba sira, kada fulan sira simu osan karik, husu ba familia sira atu jere osan nee ba maluk sira neebe moras mental, atu labele lao ou toba iha trotoar leten, bele fo ameasa mos ba maluk seluk neebe utiliza trotoar nee,” dehan Mariano.

Iha biban nee, nia mos husu ba maluk sira atu lao tuir dalan ninin maka hetan maluk sira neebe moras mental, presiza informa ba autoridade kompetente hodi tau matan ba sira, tanba balun moras mental, la hanoin atu haan no hemu bee, ida nee prezudika ba sira nia saude.*

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *