DILI, STLTIMORLESTE.com – Oras nee feto foti desizaun numeru menus, tanba nee Governu liu husi ministeriu relevante inklui mos organizasaun neebe mak luta ba direitu feto presiza fo formasaun no kapasitasaun, nunee bele hasae numeru iha politika liu-liu iha area foti desizaun.
Tuir Akademista Lazaro Soares katak, feto barak iha potensia no kapasidade hodi partisipa iha vida politika nomos dezenvolvimentu nasional, maibe iha area foti desizaun numeru sei menus tebes, tanba nee presiza promove feto.
“Ita haree ohin loron feto barak mak iha potensialidade no feto barak mos oras nee daudaun apoiu mane sira iha servisu fatin, maibe kona-ba foti desizaun numeru sei menus tebes, tanba nee husu ba iha Governu neebe mak iha vontade boot promove igualdade jeneru, hamutuk ho parseru sira nafatin halo formasaun no fo mos korajen nunee bele hasae numeru feto iha area foti dezisaun nia,” katak Lazaro ba jornalista STL iha nia knaar fatin Bairo Pite, Sesta nee (27/06/2025).
Nia hatete, feto sira iha kapasidade no matenek barak maibe dala barak la hetan oportunidade no dala ruma mos iha sistema patriarkal neebe mak nafatin taka dalan ba feto sira, tanba nee formasaun no sosializasaun husi Governu liu husi ministeriu relevante sira presiza halo too iha area remotas sira nunee komunidade bele hatene katak feto mos iha direitu hanesan mane.
Nunee mos Sekretaria ba Igualdade (SEI), Elvina Sousa hatete, IX Governu Konstitusional iha vontade promove igualdade jeneru no objetivu mak atu fo kbiit no oportunidade ba feto sira atu bele foti desizaun, reklama sira nia direitu ba rai no propriadade familia, lideransa, oportunidade no asesu ba rekursu oin-oin.
“Partisipa iha forma lei, politika no programa sira ba feto hotu. Deklarasaun Maubisi foka ba igualdade jeneru ba feto rural sira, no ida nee nuudar parte ida hodi kontribui ba kompromisu rejional no nasional sira,” dehan SEI.
Sekretaria Estadu dehan, Governu liu husi SEI nafatin halo Advokasia ba moris diak Feto Rural no Ema ho Defisiensia sira importante tebes, tanba bareira barak sei satan netik sira nia asesu atu goza moris neebe diak no justu.
Nunee mos Rita Francisca da Cruz Gomes, Xefe Departamentu Ministeriu Edukasaun hatete, Ministeriu Edukasaun servisu hamutuk ho SEI kontinua halo sosializasaun ba komunidade sira no oinsa promove asuntu igualdade jeneru.
Nunee mos husi Ministeriu Ensinu Superior Siensia no Kultura komprimisu boot mak hadia kapasidade Ministeriu Ensinu Superior no Kultura atu fornese dadus dezagregadu tuir seksu no kategoria hanesan feto no mane, ema ho defisiensia area geografika urbana no rural no seluk tan.
Aleinde nee MESSK iha ona atividade neebe hatan ba kompromisu inklui kria no reforsa sistema baze de dadus iha diresaun sira, promove integrasaun trabalhador feto hodi reforsa MESSK, no promove feto hodi asumi kargu lideransa.
Nunee mos tuir dadus iha MESSK tinan 2014-2025 funsionariu feto neebe okupa kargu foti desizaun hamutuk nain 13 no ba tinan 2026 sei promove feto neebe iha kapasidade atu asumi kargu Xefia nunee meta ikus husi nain 13 sae ba feto nain 15.
(eme)







