Ospital Referal Konsidera MS Foti Profisional Saude Nasional Mak Eskola iha Rai Liur

DILI, STLTIMORLESTE.com – Ospital referal sira konsidera Ministeriu Saude (MS) foti deit Profisional Saude sira iha nasional mak ba halo estudu iha rai liur, maibe profisionál saúde sira iha ospital referal sira nee ladun tau prioridade, tanba nee sira husu atu Ministériu Saúde tenke konsisten.

Nia dehan, kona-ba rekursu umanu sira neebe mak koloka iha ospital rejional atu prienxe ninian nesidade sira iha ospitais sira, maibe tenke prienxe mos saida mak ospitál rejional nia planu, maibe ospital referál sira laos otonomo atu bele halo reklamasaun mesak ba profisional saude sira.

“Uluk karik hau hanesan Diretor Klínika hau sempre hakilar beibeik, atu hatete deit saida, karik rekursu umanus tenke hatene ami laos otonomi para ami atu bele halo rekrutamentu mesak, ami nia rekursu umanu lo-loos nee ita boot sira mak hatete liu ona, dehan ospital referal hanesan Maubisse nee, nia presiza mediku hira, infermeiru hira, parteira hira, no tekniku aliadu hirak nee ita boot sira iha mapeamentu kompletu tiha ona, maibe lae, ita boot sira husu fali mai ami mak fo, mais kuandu ita boot sira hili malu haruka ba eskola, nee hili malu iha nasional deit, nee atu hatete saida, atu fo hanoin ba ita, tanba ita boot sira iha nasional nee katak oin nusa koalia ho ita nia nai ulun sira atu haruka ema ba kapasita ema ba eskola atu mai prienxe tuir fatin sira neebe mak ita presiza nee tenke konsisten,” hatete Diretór Ezekutivu Ospitál Referál Maubisse, Virgílo Mendonça Pereira ba jornalista sira hafoin partisipa iha Worshop Nasional ba implementasaun planu estratéjiku ba ospitál sira iha tinan 2026-2030 iha Novu Turizmu, Kuarta (25/02/2026).

Nia dehan, iha Worshop ida nee husi dader too kalan pelumenus bele iha rezultadu saida mak ba planu ba oin nee atu realiza.

“Se lae ita koalia halimar, DJ deskupa mais ita so koalia halimar hela, tanba buat sira nee laos ohin mak ita koalia, beibeik ba beibeik, hau atu hatete hanesan nee DJ, hau Diretor Klínika tinan 11 ba tan Diretór Ezekutivu tinan tolu resin ona sira hamutuk tinan hirak ona, mais buat ida nee hau komesa husi neeba hau hakilar too agora nein realiza,” nia dehan.

Tanba nee agradese ba planu estratéjia neebe mak oras nee daudaun iha nee atu bele implementa iha ospitál referál iha futuru mai.

“Agradese ba planu estratejia neebe iha livru iha tiha ona liu-liu ospitál sira ita atu implementa ba oin, mais hau chellege nafatin se la iha nafatin, tanba rekursu umanu mai nafatin, ezemplu ida foin daudaun sira neebe mak ba tiha ona Cuba nee planu katak ema neebe atu mai nee tenke mai husi referal sira ho hanoin ida katak, sira fila mai karik ba servisu iha ospital, derepente too mai detik-detik terak nee foti deit ema husi Hospitál Nasionál Guido Valadares mak ba, entaun ita koalia nusa, agora nee laos ami sira kiik iha karik neeba, ami sira kiik iha karik neeba kuitadu koalia se mak atu rona, Maubesse bele hakilar tun mai Dili la rona, neebe ita boot sira halo favór ida iha nasionál nee strong oituan hatudu katak ita boot sira mos bele para implementa saida mak imi nia hakarak,” nia esplika.

Entaun atu dehan saida, husi buat sira neebe mak ohin koalia nee sita liu ba rekursu umanu, buat neebe mak atu koalia nee laos repetisaun, tanba antes mos kada ospitáis sira koalia no iha buat lima neebe mak importante.

“Ita koalia kona-ba rekursu umanus nee iha ospitál nee iha buat lima nee tenke iha kompletu, ita koalia osan, ita koalia edifisu, ita koalia rekursu umanu, ita koalia medikamentus, ita koalia mos ekipamentus. Pelumenus hau haree iha parte rekursu umanu nee koalia nunee, se ita koalia koloka mediku sira hanesan ohin dehan nee, tenke koloka ba iha espesial baze haat neebe mak durante ospitál referál sira iha nee, atu koloka ba nee, depois buat ida maka tenke tau atensaun,” nia esplika.

Nia informa, ohin iha Visi Ministru hatete katak planu sira laos para atu redúz traferensia maibe rasional nee mak importante.

“Hau sita lianfuan ida señór vise hatete dehan laos deit atu reduz traferensia nee, maibe rasionál nee mak importante, atu rasional kerdizer tenke hatene buat ida nee, buat ida ohin hau hatete pontu lima nee importante tebes, ida nee durante nee hau la haree,” nia relata.

Iha fatin hanesan, Diretór Jerál Servisu Ospitálar iha Ministeriu Saude (MS), Mariano deklara, kada departamentu ida-idak iha ospitál munisípiu ka ospitál rejionál sira nee importante tebes hodi bele prepara sira, hodi nunee espesialista sira nee mak servisu hamutuk fulan neen ka tinan ida too tinan rua kuandu iha bolsa sira nee mosu iha obrigasaun atu prepara karta rekomdasaun ida.

“Katak hau servisu ho ema nee iha fatin nee iha tinan barak nia laran ho hau, hau rekomenda nia ho komportamentu di’ak atu foti no tau hamutuk ho nia departamentu mai iha rekursu umanu para kompleta deit ho kandidatu sira mai direta husi postu saude ou seidauk esperiensia ba area klíniku neebe mak atu ba foti hanesan ninia espesilizasaun ka kareira iha futuru, ida nee mak ita husu para kada ospital sira atu bele aproveita didiak espesialista iha ita nia ospitál,” dehan nia.

Nia hatutan, se lae mak hanesan ohin dehan ema neebe mak mai halo hotu, ida hamutuk ho ema iha ospitál nee la aprende buat ida.

“Neebe kada espesialista iha kada iha ospitál referal presiza aloka ita ba mediku ida no mos job neebe mak klaru ba espesilista nee katak o nia obrigasaun ida mos atu hanorin hau nia ema nee, agora sira operador ona ita bolu fali kuidadu ida mak sai fali asistensia nee entaun ita nia maluk atu aprende husi neebe, entaun espesilista neebe mak Governu halo rekruta ona para servisu aloka mos ida nee,” katak nia.

Tanba nee husu ba ospitál referál liu husi dirijente sira no xefe departamentu mak besik liu atu bele reforsa ida ne’e iha sira nia servisu fatin.

“Maibe atu halo planu sira nee ho susesu laos husi leten deit, maibe husi karik mos tenke halo barulhu beibeik katak ami mos presiza ida nee, rekomendasaun no reforsa husi kraik sae mai depois planu sira ba entaun ita bele aliña ho mapamemtu neebe mak iha,” nia afirma.

(jen)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *