DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta hakarak transforma saudozu Nicolau dos Reis Lobato nia fatin ikus hakotu iis, iha Binani, Suku Mindelo, Postu Administrativu Turiskai, Munisipiu Manufahi, sai fatin memoria nasional neebe sagradu.
Nia dehan, saudozu Nicolau Lobato ema ida neebe fiar nain sempre kaer tersu loron-loron, tanba nee Prezidente Republika hakarak uza fatin Binani sai fatin sagradu fiar nain, nunee povu ou sarani sira bele reza no presta omenajen tuir fiar ema idak idak nia.
Prezidente Republika nia vizita Binani iha Turiskai, fatin istoriku hanesan eroi Nasional Nicolau dos Reis Lobato nia destinasaun ikus ba rezistensia. Iha deslokasaun neebe eskreve hanesan “kompromisu pesoal” neebe klean, Xefe Estadu fo omenajen no aprezenta vizaun ida ba Transformasaun husi espasu nee.
Prezidente Republika, Ramos Horta hatoo ninia intensaun hodi transforma area nee ba “fatin sagradu”, memorial nasional ida neebe dignu kompleta ho jardín simboliku no infraestrutura ho kualidade. Objetivu atu garante katak rai neebe aman fundador asaun nian ida monu ba sei onraduiha asesu ba timoroan tomak no vizitante internasional sira.
Iha okaziaun Xefe Estadu trasa planu dezenvolvimentu abranjente ida, neebe buka atu iha balansu ba prezervasaun istorika ho benefísiu neebe sustentavel ba komunidade lokal. Vizaun inklui konstrusaun ba uma tradisional ida, kampu akampamentu, no fornesimentu ba bee, saneamentu, no eletrisidade. Aleinde harii espasu ida ba memoria no reflesaun, inisiativa ida-nee mos atu estimula ekonomia lokal, halo Binani sai referensia ida ba turizmu istoriku no Kultura nasaun nian.
Rekonhese dezafiu atual sira, Prezidente Republika, Ramos Horta apelu ba governu atu inklui reabilitasaun ba estrada sira iha Orsamentu Jeral Estadu 2026, hodi sublina katak infraestrutura lo-loos maka fundamental atu valoriza fatin nee no konkretiza nia potensial tomak.
Prezidente Republika reafirma nia administrasaun nia kompromisu metin hodi asegura repatriasaun restu mortal Nicolau Lobato nian husi Indonezia. Xefe Estadu fo sai konvesasaun sira neebe kleur ona mantein ho líder indoneziu sira neebe liu ona no iha esperansa katak asuntu nee bele rezolve durante mandatu husi Prezidente-eleitu Prabowo Subianto, Prezidente sublina signifikadu istoriku no simboliku katak jestu ida nee reprezenta amizade entre povu nasain rua nian.
Aleinde nee fatin nee istoriko maibe Estrada mai iha fatin nee seidauk diak, oinsa rekomendasaun Prezidente Republika nia ba Nunu Governu konstitusional husi OJE 2026 bele tau prioridade ba fatin refere hatan ba kestaun nee Prezidente Republika hatete ida nee simples presiza tau orsamentu hodi hadia.
“Hau hanoin ida nee simples atu tau orsamentu ba 2026 maibe mos haree setor pribaduo, prioridade ba setor privadu ba Timorense para halo buat ruma iha nee nunee fatin nee sai turistiku,” katak PR, Horta.
Prezidente Republika hatete, setor privadu atu hadia fatin nee sai fatin turismo mos presiza iha inisiativu ruma husi Governu tanba hahu tinan rua no tolu setor privadu sei gasta osan ho neneik mak ema foin mai barak.
(eme)







