DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta nia viajen ba Roma sublina Timor Leste nia pozisaun neebe buras daudaun iha palku mundial.
Iha loron Segunda (24/11/2025) Prezidente Republika Jose Ramos Horta fila husi vizita privadu ba Italia no vizita estadu ba Santa Se neebe susesu, destaka Timor-Leste nia pozisaun global no lideransa kompaixaun
Prezidente no Laureadu Nobel ba Pas, J. Ramos Horta, ohin Segunda (24/11/2025) fila ona mai Timor Leste hafoin vizita privadu ba Italia no vizita Estadu ba Santa Se neebe susesu husi loron 19 –22 Novembru 2025. Vizita nee sublina Timor Leste nia pozisaun neebe buras daudaun iha palku mundial, hodi selebra nia viajen husi luta ba demokrasia neebe estavel no nia papel nuudar lian global ba pas, rekonsiliasaun no dignidade umana.
Rezultadu prinsipal sira husi vizita nee inklui enkontru nivel aas iha Vatikanu, Prezidente simu iha Audiensia Ofisial husi Sua Santidade Papa Leão XIV. Prezidente Ramos Horta hatoo fiar neebe metin no saudasaun kmanek povu Timoroan nian, hodi reafirma ligasaun espiritual neebe profundu no dura entre nasaun no Santa Se.
Prezidente mos halao enkontru produtivu sira ho Sua Exelensia Arsebispu Paul Richard Gallagher, Santa Se nia Sekretariu ba Relasaun ho Estadu no Organizasaun Internasional sira.
Onra Akademiku Prestijiozu iha Italia, Prezidente nia dedikasaun ba pas no demokrasia durante nia moris tomak hetan rekonhesimentu ho onra signifikativu rua. Prezidente simu premiu Doutor Honoris Causa iha Siensia Polítika husi Universidade Messina, instituisaun istoriku ida iha Italia neebe estabelese iha 1548, no simu titlu Profesor husi Universidade Link Campus iha Roma kona-ba Rezolusaun Konflitu no Dalan sira ba Pas. Papel ida nee rekonese formalmente Prezidente nia matenek iha dekada barak nia laran no fornese plataforma ida atu inspira jerasaun sira iha futuru. Iha ninia diskursu aseitasaun, Prezidente Ramos-Horta trasa viajen estraordinariu Timor Leste nian husi konflitu ba demokrasia neebe vibrante, hodi destaka ninia jestaun ekonomika neebe prudente no ninia rekonsiliasaun istorika ho Indonezia nuudar modelu global ida ba pas. Prezidente mos fo sai apelu forte ida ba reforma urjente Konselhu Seguransa Nasoins Unidas nian hodi sai ekuitativu no efetivu liu tan.
Hametin Parseria Estratejiku sira Prezidente halao enkontru estratejiku ida ho Profesor Andrea Riccardi, fundador Komunidade SantEgidio nian, iha loron 20 fulan-novembru, iha Roma. Sira diskute valor sira neebe fahe no esplora dalan sira ba kolaborasaun iha mediasaun no defende ema sira neebe vulneravel liu iha mundu. Prezidente mos atribui Kolar Orden Timor-Leste nian ba PD. Dr. Andreas Josef Kreis, MD, distintu oftalmologista Suisu, hodi rekonese ninia dekada servisu esepsional no dedikadu ba setor saúde Timor-Leste nian. Premiu prestijiadu nee atribui ba PD. Dr. Andreas Josef Kreis, tuir Dekretu Prezidente Repúblika No.118 /2025, neebe realiza iha Piazza della Repubblica iha Roma, Italia.
Omenajen ida ba antesesor Molok konklui vizita iha Italia iha loron 22 fulan-novembru, Prezidente no delegasaun presta sira-nia respeitu ba Sua Santidade Papa Francisco nia rate iha Bazílika Santa Maria Maior (Bazílika di Santa Maria Maggiore) iha Roma.
Refleta ba simbolizmu profundu husi viajen ida nee. “Vizita ida nee laos deit diplomasia maibe selebrasaun ida ba klamar husi ita-nia nasaun. Ita hamriik iha salaun sira Vatikanu nian no iha universidade antigu sira laos deit nuudar Estadu ida, maibe nuudar povu fiar-nain no reziliensia. Hodi konvida Tia Sofia, ita fo onra ba inan-aman timoroan ida-idak neebe sira-nia sakrifísiu nonok harii ita-nia nasaun nia futuru. Ita hatudu ba mundu katak polítika esterna Timor Leste nian laos deit kona-ba envolvimentu poder, maibe kona-ba fo kbiit ba ita nia povu no fahe ita nia esperiensia susesu iha dalan ba pas,” dehan PR Horta.
Vizita nee reafirma ho susesu Timor Leste nia parseria internasional neebe metin no ninia kompromisu atu sai lian konxiensia, kompaixaun, no dialogu konstrutivu iha komunidade global.
Jornalista: Emerenciana Pinto
Editor: Xisto Mendonça
