DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta konvoka seminariu nasional kona-ba, papel jerasaun foun iha dezenvolvimentu nasional.
Prezidensia Republika liuhusi Servisu Apoiu Polítiku (SAPO), organiza Seminariu Nasional iha Palasiu Prezidensial Nicolau Lobato. Seminariu nee halao ho tema, Papel Jerasaun Foun iha kontestu Dezenvolvimentu Nasional hodi Hatutan Obra Jerasaun Tuan, ho objetivu atu haburas espíritu patriotizmu, hametin unidade nasional, no kuda estadista iha foin-sae sira hodi garante future ida neebe pasífiku no prosperu ba timoroan hotu.
Liu husi diskursu abertura iha palasiu Prezidensial, Nicoloa Lobato, Tersa (02/09/2025), Prezidente Republika, Ramos Horta sublina dever fundamental sira neebe estadu no nia foin-sae sira partilha.
“Obrigasaun Estadu nian maka kria kondisaun sira ba ita-nia joven sira atu estuda. Obrigasaun joven sira nian mak estuda, sai diak liu, atu hodi bele kontribui ba nasaun ida-nee no no halo orgullu ba imi-nia família no komunidade”, Prezidente Republika firma.
Diskusaun sira destaka responsabilidade estadu nian atu orienta no hakbiit foin-sae sira nuudar motor prinsipal ba progresu nasional. Ida nee partikularmente krítiku iha era mudansa teknolojika neebe lalais, hanesan dezenvolvimentu Intelijensia Artifisial, no mudansa jeopolítika neebe signifikativu hafoin Timor Leste nia adezaun ba ASEAN.
Iha biban nee Primeiru Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, hatoo diskursu prinsipal ida ho sub-tema “ForsaLíder Futuru sira Navega Dezafiu sira no Aproveita Oportunidade sira.
Primeiru Ministru Gusmão bolu jerasaun foun atu sai arkitetu ativu ba futuru nasaun nian, hodi hateten: “Ita manan funu tanba povu nia hakarak. Atu sai sidadaun ida, ita tenke iha vizaun ba futuru. Rai ida nee iha imi nia liman hadomi malu, keta fahe malu. Presiza iha revolusaun mental ida iha-neebe ita nia juventude sira hakat liu konesimentu hodi dezenvolve inisiativa rasik, transforma idea inovativa sira ba realidade no beibeik husu ba sira nia an saida maka sira bele halo ba nasaun ida nee. Konfiansa lo-loos hetan hosi povu, laos fo husi governu, no líder loloos ida tenke uza poder ho justu no responsabilidade,” dehan PM Xanana.
Sesaun dadeer inklui distintu panelista sira ho hanoin krítiku husi Dr. Benjamin Corte Real, Akademiku, no Prof. Dr. Joel da Costa Pinto, OFM, Reitor Universidade Katolika Timor (UCT). No tuir mai ho sesaun pergunta no resposta ho partisipante sira.
Iha parte loraik, Visi Primeiru Ministru II, no Ministru Koordenador ba Asuntu Sosial, Mariano Assanami Sabino Lopes, hatoo diskursu prinsipal ho sub-tema unidade ba objetivu: lideransa kolaborativa ba dezenvolvimentu nasional, patriotizmu, no sidadania demokratika.”
Iha ninia diskursu, Visi Primeiru-Ministru Assanami hateten, “Ita tenke fo onra ba ita-nia eroi sira-nia legadu hodi kontinua sira-nia valor sira. Ida nee signifika abranze lideransa Ekipa ba ita-nia futuru ida neebe dedika ba proteje ita-nia ambiente, haburas sosiedade ida neebe armonia, no harii relasaun sira neebe metin no dura ho ita-nia vizinu sira,” dehan Visi PM, Assanami.
Ninia diskursu nee tuir fali ho painel ida neebe inklui ho Dr. Helder Lopes, Governador Banku Sentral Timor-Leste, no Fidelis Magalhães, Fundador MOTIVA no IPIA.
Moderadu husi Alexandrino Xavier Araujo, Koordenador SAPO nian, seminariu nee halibur audiensia oioin husi governu, setor justisa no defeza, akademia, grupu estudante sira, jerasaun patriota, organizasaun juventude, no ONG sira.
Seminariu Nasional nee konklui ho jerasaun foun Timor-Leste nian bolu hodi fo onra ba legadu eroi nasaun nian hodi evita konflitu iha futuru no sai parseiru primariu Estadu nian. Liuhusi aprezentasaun sira, seminariu nee ho objetivu atu kuda esperansa no prepara foin-sae sira atu hametin nasaun nia futuru liuhusi dezenvolve rekursu no envolve iha rekonsiliasaun. Ida nee koloka sira atu simu estafeta husi jerasaun tuan sira no ho responsabilidade lidera nasaun ba oin.
Jornalista: Emerenciana Pinto
Editora: Carme Ximenes







