Programa Merenda Eskolar iha Kovalima fo Benefisiu ba Xineza

KOVALIMA, STLTIMORLESTE.com – Komunidade preokupa implementasaun Programa Merenda Eskolar iha Munisipiu Kovalima, tanba produtu neebe oferese ba estudante sira konsumu, sosa iha loja Xineza sira neebe eziste iha Kovalima.

Preokupasaun nee feto potensial Kovalima, Ilaria Amaral dos Santos aprezenta ba Primeiru Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão iha ambitu vizita ofisial iha Munisipiu Kovalima, Kuarta (11/03/2026).

“Ita haree realidade katak, impaktu produtu lokal nia folin komesa menus no ema la utiliza ona produtu lokal neebe mak iha, tanba liga ba merenda eskolar estratejia saida mak Ministeriu Edukasaun halo atu nunee labele sosa aifuan iha loja Xineza sira,” hateten Ilaria Amaral dos Santos.

Tuir feto potensial nee katak, husi menu ba programa merenda eskolar neebe Governu inisia, garante ona atu enkaixa produtu rai laran 75% no produtu importadu 25%, maibe realidade iha Munisipiu Kovalima barak liu utiliza aifuan importadu husi rai liur neebe Xineza sira daudaun faan.

Nia komenta, asaun hirak nee presiza Ministeiru Edukasaun foti solusaun liu husi koordenasaun ho Ministeriu Agrikultura Pekuaria, Peskas no Floresta kria fatin espesifiku ba hortikultura nian iha Munisipiu Kovalima, nunee komunidade agrikultor sira kuda ai neebe fo fuan hodi orsamentu husi programa merenda eskolar sirkula deit iha rai laran.

Tanba orsamentu neebe Governu aloka ba programa merenda eskolar iha Kovalima laos benefisia ba povu agrikultor, maibe fo benefisiu ba Xineza sira neebe halo negosiu iha Kovalima.

“Merenda eskolar ema halai barak liu ba loja Xineza, ita nia produtu lokal laiha valor liu liu aifuan sira hanesan pateka, ainanas sira nee dodok deit iha merkadu neeba, halo ferik katuas sira servisu iha toos kolen saugati deit,” Katak Ilaria.

Enkuantu Autoridade Suku Belekasa, Leoneto Gusmão mos komenta, observasaun Autoridade Suku nian ba implementasaun programa merenda eskolar iha Kovalima akontese duni estudante sira la konsumu produtu lokal, tanba orsamentu la sufisiente atu sosa produtu lokal liu liu foos rai hodi tein ba estudante sira, nunee durante nee utiliza deit foos importadu no aifuan importadu sira hodi oferese ba estudante sira iha programa refere.

“Liu liu kona-ba menu ai-haan ita partisipa ona, povu nia oan iha nee aidila sira lakohi han, hudi, pateka sira lakohi, maibe hakarak appel, oinsa ho problema ida nee. Hau koordena ona ho diretor sira ita bele sosa produtu lokal foos maibe folin nee difirensia entaun oinsa mak bele sosa foos, aifuan ga manu tolun lokal,” Leoneto Gusmão argumenta.

Enkuantu hatan ba kestaun nee, Ministra Edukasaun Dulce de Jesus Soares hateten, fornesementu ai-haan ba estudante sira liu husi programa merenda eskolar 75% mai husi produtu lokal, maibe la atinji pursentu refere fila fali ba Autoridade Lokal sira nia esforsu reduz folin produtu lokal, tanba orsamentu ba programa refere montante kiik ba kada eskola ida.

“Iha duni produtu lokal maibe presu aas liu entaun fornesedor sira halai ba sosa produtu iha loja, osan ba merenda eskolar nee kiik liu, entaun iha 2026 karik iha KRO mak ita bele, serake ita bele aumenta ga oinsa, maibe hakarak atu fo hatene katak, se diak liu ba ita, ita uza lai saida mak ita iha agora,” katak Ministra Dulce.

Maibe Governante nee dezafia komunidade agrikultor sira atu nafatin reforsa produsaun lokal atu nunee bele responde ba programa merenda eskolar.

“Kona-ba oan sira lakohi han aidila melansia, hau hanoin Ministeiru Edukasaun sei servisu hamutuk ho Ministeriu Saude esplika ba oan sira saida mak importansia husi ai-haan neebe mak saudavel, estratejia mak hanesan nee deit, laiha tips ida hemu paracetamol ulun moras diak maibe ita tenke halo ezersisiu haree merenda eskolar,” Dulce argumenta.

Entretantu programa merenda eskolar iha Munisipiu Kovalima ba estudante sira iha eskola ensinu baziku sentral no filial hamutuk 16.614 husi eskola 96 ho valor orsamentu US$ 1.098.305.00 ba loron efetivu 148. No ba estudante sira iha eskola ensinu pre-eskolar hamutuk 2.016 husi eskola 43 ho valor orsamentu US$ 125.315.00 ba loron efetivu 148.

(tom)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *