DILI, STLTIMORLESTE.com – Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili (TJPID) halao julgamentu ba arguidu nain tolu (3) ho inisial N, GL no RFdCM, tanba komete krime hasoru lezadu BPS.
Tuir akuzasaun katak, iha loron 27 fulan Julhu tinan 2020, haleu tuku 16h00 loraik, lezadu BPS toba hela iha uma, iha Aldeia Baia Leste, Suku Komoro, Postu Administrativu Dom Aleixo, Munisipiu Dili.
Maibe la kleur lezadu nia alin LP mosu mai hodi hateten katak, ema baku nia iha Kampus Universidade DIT nia oin.
Rona tiha informasaun nee, lezadu ho nia alin L no B desloka kedas ba iha Kampus DIT nia oin, no wainhira too iha neeba, lezadu husu ba arguidu sira katak se mak ohin baku hau nia alin, arguidu RFdCM responde katak nusa, imi jagoan ka, hakarak tuku malu deit.
Tuir mai komesa mosu diskusaun entre lezadu ho arguidu sira, entaun arguidu N direitamente mai husi kotuk lori tudik sona dala rua atinji iha lezadu nia kabaas, liman loos parte kalilin okos rezulta kanek no raan makaas.
Mezmu lezadu hetan ona kanek no raan sai makaas, arguidu N, GL, RFdCM no sira seluk tan deskonhese kontinua baku lisuk lezadu, no lezadu haree arguidu N mak tebe dala ida iha lezadu nia hirus matan, lori fatuk tuda iha kanotak dala ida provoka moras, bubu, mean no metan iha fatin atinjidu.
Konsekuensia direita husi agresaun fizika nee rezulta lezadu sente moras, bubu, metan no kanek iha fatin atinjidu, no simu asistensia saude iha hospital durante loron lima, suku kanek iha kabaas, hasai X-raio no halo mos operasaun iha kalilin okos.
Katak liu husi agresaun fizika neebe arguidu sira pratika hasoru lezadu afeita tebes ba nia kapasidade atu halo servisu loron-loron no fo perigu ba nia vida.
Arguidu N mos hatene labele utiliza objetu kroat ho kualker meiu guarda uza ka lori tudik hodi halo ameasa ka ofende ema seluk, bele provoka lezadu ka hamosu ema mate, maibe arguidu kontinua halo nafatin no hatene rezultadu husi hahalok nee.
Ho sirkunstansia hotu-hotu neebe temi iha leten, arguidu sira halo ho forma konsiente, livre no deliberada, hatene momos katak ho konjugasaun esforsu, halo agresaun fizika hasoru lezadu hanesan faktu sira deskritu iha leten, nuudar meiu ida neebe aptu hodi provoka moras, bubu no kanek iha lezadu nia isin ka nia saude, maibe arguidu sira kontinua pratika nafatin no pretende katak, hahalok nee proibidu no punidu tuir lei penal.
Tanba nee konstitui arguidu sira pratika krime iha konkursu real arguidu sira GL, RFdCM no N nuudar ko-autoria material ho forma konsumadu, pratika krime ida (1) Ofensa ba integridade Fizika Grave, previstu iha artigu 146 husi Kodigu Penal, arguidu N nuudar autor material singular ho forma konsumadu pratika krime ida (1) Armas brankas, lei numeru 5/2017, loron 19 fulan Abril.
Hatan ba akuzasaun nee arguidu RFdCM deklara katak, momentu neeba iha kampus DIT, oras intervalu nian arguidu hamutuk ho tan arguidu GL tur hela iha kantina hodi han.
Arguidu deklara, momentu neeba arguidu GL hadau malu kadera ho M iha kantina laran, sira nain rua atu tuku malu, tanba nee arguidu dehan ba sira nain rua katak, labele tuku malu iha kantina laran, se hakarak tuku malu bele sai ba iha liur.
Arguidu deklara, iha liur sira nain rua kontinua tuku malu, ema mos mai haree, tanba nee arguidu tauk hodi hases an husi fatin akontesementu.
Kona-ba lezadu hetan kanek, arguidu la iha konhesimentu konaba ida nee, no liu tiha loron ida maka arguidu foin rona katak, lezadu hetan sona.
Arguidu afirma tan, sira rejolve ona no oras nee dadaun sira hare malu diak hela.
Arguidu N deklara katak, momentu neeba arguidu hare arguidu GL tuku malu ho M, no arguidu GL hanesan arguidu N nia kaka semester. Tanba nee hare sira nain rua baku malu, arguidu mos hakbesik an ba, hodi dehan ba sira nain rua atu para tuku malu, tanba arguidu GL ran hela iha rentos.
Arguidu deklara, arguidu koalia atu sira nain rua para, maibe lezadu hamrik iha klaran hanesan wasit hodi dehan kontinua deit, ka soran fali sira nain rua atu kontinua tuku malu, tanba nee maka halo arguidu N nervoju, hodi foti save motor bith sona husi lezadu nia kotuk laran.
Konaba sona kuak hira arguidu la hatene, maibe arguidu rekonese lori duni save motor sona. Arguidu mos deklara, sira rejolve ona problema nee tuir kultura neebe iha, arguidu fo kuda ida, maibe baku deit ba osan nia folin.
Aleinde nee lezadu mos deklara katak, momentu neeba arguidu N maka lori save sona lezadu, no sona kuak rua. No lori ba iha hospital suku, no mos halo operasaun ba iha kalilin okos.
Lezadu mos deklara, sira rejolve ona problema nee, arguidu N fo osan hodi taka fali gastu ba kanek neebe iha, no lezadu nia aman fo fali tais ida ba iha arguidu N.
Rona tiha arguidu no lezadu, tama kedan ba iha alegasaun.
Iha alegasaun Ministeriu Publiku deklara katak, arguidu sira konfesa ba faktus. Tanba nee ba arguidu RFdCM husu Tribunal atu absolve. Ba arguidu N husu Tribunal atu kondena tuir modura krime neebe iha, maibe tetu mos ho sirkunstansia balu, tanba sira diak malu ona.
Aleinde nee, Defensor Publiku, Joao de Carvalho, husu Tribunal tetu atu aplika pena suspensaun.
Rona tiha alegasaun, Tribunal adia ba loron seluk hodi rona desizaun.
Audensia julgamentu nee, prezide husi Juiz Kolektivu, Zulmira Auxiladora, Ivan Patrocenio, Arjentino Nunes, Ministeriu Publiku reprezenta husi Prokurador Bartolomeo de Araujo, arguidu hetan asistensia legal husi Defensor Publiku João de Carvalho.
(ter)
