DILI, STLTIMORLESTE.com – Tinan 2026 planu Governu nian sei implementa sidadaun sira neebe ba trata dokumentus bele kontribui hanesan saida mak halo durante nee kontribui liu husi trata pasaporte.
“Ba oin ita komesa kontribui saida mak ita bele kontribui ba ita nia nasaun, katak ita komesa introduz politiku ida imulamentu, ho razaun ida ita bele iha responsabilidade, hau no ita boot sira ita hotu bele kontribui oituan oituan,” dehan Ministru Justisa, Sergio Hornai ba jornalista sira iha Salaun Maukoha, Surikmas, Tersa nee (05/08/2025).
MJ hatutan, ita halo prozesaun ida neebe naruk, nunee dokumentus ofisial neebe ita halo emisaun ita hotu bele kontribui oituan, hodi nunee bele asegura ita nia operasaun no mos sustentabilidade ita nia nasaun nian halo mos manutensaun sira neebe la halo kobertura hotu, maibe iha fatin ruma hodi bele kontribui ba ita nia despezu Estadu.
Reforsa, tinan oin sei halo implementasaun hanesan mos ita kontribui ba iha pasaporte, no ita sei halo implementasaun ba molamentu nee rasik.
Antes nee Diretor Nasional Servisu Rejistu Notariadu, Agustinho Gonslaves Viera dehan, iha tinan oin trata dokumentus legal sei selu.
“Iha tinan oin dokumentus legal hanesan BI no sertidaun RDTL hahu husi 01 Janeiru selu hotu ona, hanesan legaliza BI mos selu hotu ona, atu halo sertidaun RDTL selu hotu ona nomos halo rejistu kriminal selu hotu ona”, hateten Agustinho.
Nia dehan, razaun aplika ida nee tanba dekretu lei no diploma ministerial husi Ministeriu Justisa nian hasai tiha ona, nunee iha tinan oin sei aplika selu ba tratamentu dokumentus legal sira.
Nia dehan, lei sai tiha ona, lei nu. 46/2011 no diploma ministerial nu.14/2025 kona-ba pagamentu involvimentu ba rejistu notariado nian hahu ona 01 janeiru. Nunee hahu hosi janeiru involvimentu diresaun jeral hahu halao ona.
Reforsa, ita nia lei nee sai tiha iha 2011 maibe seidauk aplika, mak foin daudaun hatama proposta ba, nunee pagamentu nee bele hahu ona atu regula deit. No lei no diploma Ministeriu Justisa aplika pagamentu trata dokumentus legal sira ba munisipiu hotu-hotu iha territoriu nasional.
Afirma, ba munisipiu hotu-hotu, involvimentu nee berlaku hotu ba sira iha territoriu laran tomak. Agora buat hotu selu bele selu too US$ 5 ka US$ 10, ida nee valor kiik oan, valor la boot ida.
Nunee aplika ba BI, sertidaun RDTL no bom komportamentu selu hotu ona. Ita halo regulamentu ida nee atu regula para ema hotu-hotu selu tuir deskobrimentu neebe hatur ona.
Diretor nee espera katak, lei nee aplika sei kobre diak ba rekolha reseitas ba estadu, nunee sei la impaktu ba sidadaun sira, tanba garante katak, sei implementa lao ho diak.
“Hakarak informa deit katak, iha tinan2026 involvimentu pagamentu iha diresaun jeral iha Dili nomos munisipiu sira hahu lao ona, hahu husi fulan Janeiru selu ona trata dokumentus hanesan BI no RDTL no rejistu kriminal”, nia konklui.
(ter)








One Response
Lae sira elite halo lei sira ne’e priviléjiu ba sira de’it, povu nafatin sai vítima, tanba agora de’it povu moris iha hela pobreza nia laran mais Governu através Ministro Justisa fo orientasaun ba Diretor Diresaun Nasional Rejistu Notariadu hodi fo sai públiku katak dokumentu legal sira presiza selu hodi nune’e bele hatama reseita ba Estadu sera ke durante ne’e povu nia kontribuisaun ba Estadu liu husi taxa no impostu ida ne’e seidauk naton ka oinsa, mais laiha kapasidade hodi ezekuta no gestaun ho didi’ak maka kria buat sira hodi povu nafatin sai vítima ba elite sira nia planu sira. Que triste!