TL Laiha Kbiit Rezolve Kazu Mianmar, Espera Tribunal Arkiva

Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão. (Foto: Media PM)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão hatete, Timor Leste (TL) laiha kbiit atu rezolve kazu neebe sidadaun Mianmar hatoo keixa iha Ministeriu Publiku TL.

Primeiru Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão hatoo kestaun nee ba jornalista sira, bainhira remata halo enkontru semanal ho Prezidente Republika Jose Ramos Horta iha Palasiu Prezidensial Nicolau Lobato, Bairo Pite, kinta (19/02/2026) hatete, TL laiha kbiit atu rezolve kazu junta militar neebe sidadaun Mianmar mai hatoo iha tribunal judisiaria Primeira Instansia Dili.

“Sira hasai desizaun ita respeita, ita mos temi katak justisa nee justisa nian, mais ita sente katak, ita laiha kbiit atu ba halo julgamentu ba buat sira neebe akontese iha rai seluk. Nee duni mak ita espera katak, iha Tribunal, Prokuradoria mak arkiva tiha, tanba ita rasik mos bainhira hau lori dokumentu krime funu nian, neebe komisaun rekonsialiasaun verdade justisa hasai hamutuk ho Indonezia, asina hamutuk estadu rua kona-ba krime hotu-hotu neebe Indonezia komete iha Timor hotu. Balun la tau karik tanba ema laiha ona, haluha tiha ona mais, ita hotu asasinatu masakre tau hotu, no Timor rasik mos oho malu tau hotu ba entrega Sekretariu Jeral ONU Kofi Anan, hau dehan verdade labele bosok,” dehan PM Xanana.

Verdade mak nee, saida mak akontese tinan 24 iha neeba mak ida nee, mais hakarak atu dehan la buka justisa dehan atu haruka ba Tribunal Internasional, taka ona.

Xanana dehan “Ba ami pasadu, pasadu, saida mak ami hakarak ida nee dehan labele repete iha futuru, hau lori mos ba komisaun Direitus Umanus iha Zebra mos diskute kleur ho ONG sira. Neebe oho ita rasik, tanba ita la fo kulpa ba ema sira neebe mai oho nee, kulpa nee lao liu sira. Tanba nee mak hau sei lembra iha nee rasik iha 2009, ita halo tinan 10, milisia ida husi Suai Maternos Bere, nia tama família sira nia oho nee ba tuku nia, polísia ba kaer tiha nia, lori mai iha nee iha Agostu 2009 halo tinan 10, 1999 nian konvida Ministru Negosiu Estranjeiru Indonezia nian mai. Mais komu sira hanoin katak, tama tiha ona iha kadeia polísia salva tiha nia, mais hatama tiha iha kadeia neebe hanoin katak, ita atu loke problema sai problema boot, nee mak telefone hamutuk ho Longuingos Monteiro, ami haree ida nee, nia iha hela Kupang atu mai, la mai, mai, la mai, iha nee demora hela oituan.” Katak Xanana.

Xefe Governu dehan, nia mos aviza ba Prezidente Republika, Jose Ramos Horta momentu neeba, neebe sira ba hasai nia, entrega ba Embaixada, Embaixada lori tiha ba, Ministru Negosiu Estranjeiru Indonezia nian mos mai, sira selebra tiha.

“Aban fali hau hasoru kongresista Amerikana señora rua, foti problema krime kontra umanidade, tenkeser nunee, tenkeser hau dehan lae, hau uluk iha funu laran Indonezia tiru ami ho aviaun mutin, aviaun kiik, semo dook tiru tun mai. Husi Amerika mak fo fali aviaun sira neebe uza iha Vietname, mai tan ho buat aat ida neebe mai oho arbiru. Uluk ami hahu funu, Indonezia mos iha nia kilat nee, kilat artigu depois mak Amerika mos faan kilat, buat sira nee hotu neebe imi mak la faan karik sira la oho ami, ami duni tiha ona sira. Neebe kulpa nee se loos, jenerais sira oho ami nee ka, imi mak fo kbiit ba sira atu oho ami, neebe sira nonok deit, sira fila. Tanba ida nee mak ita foti ita nia lian dehan buat nee nunee,” dehan Xanana.

PM Xanana dehan, liga ho kazu Mianmar, Timor Leste laiha kompetensia atu rejolve, tanba nee problema rai seluk nia.

“Mais iha kazu ida Mianmar agora nee ita laiha kompetensia, tanba nee mak husik liu tiha ba, tanba uluk mos hau dehan iha nee karik mak kontinua ita la tama ASEAN sai problema tiha, mais too ida nee hau bele dehan deit katak, ita laiha kompetensia atu halo buat ida nee. Impaktu mak nee, mais se ita dehan, ita laiha kbiit atu halo julgamentu sira nee entaun sira mos rona, sira mos hatene,” dehan Xanana.

Antes nee sidadaun husi Mianmar hatoo keixa iha Ministeriu Publiku iha Timor Leste, aleinde nee sira mos halo enkontru ho Prezidente Republika Jose Ramos Horta hodi relata krime neebe mak akontese iha Mianmar.

(eme)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *