Trabalhador Nain 10 Servisu iha Nova Zelandia

Sekretariu Estadu Formasaun Profisional no Empregu (SEFOPE), Rogeiro Araujo Mendonça. (Foto: Espesial)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Governu liu husi Sekretariu Estadu Formasaun Profisional no Empregu (SEFOPE) husi etapa primeiru liu husi programa Empregador Seasonal Reconesido (RSS), haruka trabalhador Timor oan nain 10 ba servisu iha Nova Zelandia.

“Lansamentu ba ita nia trabalhador nain 10 neebe sei hola parte iha programa RSS apresia mos ba governu Nova Zelandia liu husi MBA neebe esforsu makaas tebes programa nee bele realiza, hanesan marka historia boot iha Timor Leste. Ita sempre iha esperansa ba joven sira sempre hamutuk katak oinsa politika governu hodi bele redus tasa dezempregu iha rai laran,” hatete Sekretariu Estadu Formasaun Profisional no Empregu (SEFOPE), Rogerio Araujo Mendonça liu husi diskursu iha City8 Manleuana, Dili, Kuarta (4/2/2026).

Nia dehan iha tinan 2009, SEFOPE estabelese MoU ho governu Korea. Iha tinan 2012, SEFOPE kontinua asina MoU ho governu Australia no iha tinan 2023, no IX Governu Konstisional liu husi SEFOPE asina akordu ho governu Japaun tinan 2025.

Tan nee, iha tinan 2026 sai hanesan tinan Ida neebe fo oportunidade mai governu liu husi SEFOPE hodi estabelese tan MoU ida ho governu Nova Zelandia liu husi programa RSE neebe realiza traballador nain 10 hetan ona oportunidade ba servisu iha Nova Zelandia.

Nia dehan, ema nain 20 resin mak konkore ba vaga ida nee no ema nain 10 hetan fiar husi empregador Nova Zelandia ba servisu iha neeba hodi kontribui ba programa RSS.

Husu ba traballador nain 10 neebe lori nasaun nia naran ba no hanesan embaixador, reprezenta nasaun ba pilotu primeriu nee, tanba nee husu ba sira atu hatudu sira nia dedikasaun no responsabilidade no hatudu maturidade iha ema nia nasaun.

Tanba nee, nia husu nafatin ba sira atu servisu ho responsabilidade, hatudu sira nia komitmentu no responsabilidade ba nasaun neebe deposita ba sira atu aumenta ba beibeik no fo fiar nafatin ba Nova Zelandia liu-liu empregador sira.

SEFOPE agradese ba familia neebe durante nee suporta oan sira too hetan susesu.

Husu mos ba traballador sira laos ba servisu deit, maibe buat ida importante mak oinsa ba aprende saida mak seidauk hetan iha rai hodi hasae abilidade, kompetensia no esperiensia.

Atu nunee fila fali lori konhesimentu hodi suporta familia no fo kontribui ba governu hodi hasae kresimentu iha rai laran.

Nia fiar katak Nova Zelandia proteje direitu traballador sira nian. Tanba nee, oportunidade neebe hetan ona tenke uza ho didiak, atu nunee iha futuru bele gania mos kompania ninia interese hodi bele simu tan joven iha futuru oin mai.

Tanba nee, SEFOPE husu joven sira kontinua esforsu labele lakon oportunidade, tanba Programa RSS sei rekruta traballador hamutuk nain 25.000 no sei kontinua halo rekrutamentu iha fulan Marsu too Setembru tinan nee.

Entretantu, Embaixadora Nova Zelandia ba Timor Leste, Helen Tunah hatete hatete katak momentum importante tebes ba Timor Leste no Nova Zelandia, tanba traballador nain 10 adina deklarasaun ba servisu iha Nova Zelandia.

“Ami hein katak sei kontinua no numeru boot iha tinan tuir mai. Importante ba Nova Zelandia atu ajuda nasaun idak-idak neebe ba servisu iha Nova Zelandia atu hetan susesu. Ida nee mak komprimisu boot ba dezenvolvimentu iha rai laran,” dehan nia.

Nunee mos, traballador, Marcos da Costa Dias hatete, nia agradese ba governu Timor Leste liu husi SEFOPE no governu Nova Zelandia loke oportunidade ba Timor oan sira liu-liu ba sira nain 10 neebe naran sai, pilotu ba inisiu ida nee agradese ba governu rua neebe kontinua suporta sira.

Harii Sentru Formasaun Iha Munisipiu Sira

SEFOPE iha planu sei hari sentru formasaun iha munisipiu sira, hodi fasilita joven sira iha munisipiu atu hasae konesementu atu nunee bele hetan oportunidade mos ba servisu iha rai liur ho objetivu atu redus numeru dezempregu neebe kada tinan eskola universitariu sira iha territoriu laran tomak produs, nunee bele redus numeru dezempregu iha Timor-Leste kada tinan atu nunee labele halerik ba servisu.

Tanba nee, politika IX governu liu husi SEFOPE, planu prioridade hodi estabelese sentru formasaun iha Munisipiu Ermera, Aileu, Baukau, Manatuto no Ainaru hodi fasilita formasaun ba joven sira hodi hasae konesimentu no abilidade iha lingua ingles, portuges, xina no korea.

“Hodi fasilita ita nia joven sira ba servisu iha Australia, Korea, Nova Zelandia hodi nunee redus dezempregu iha rai laran no traballador sira fila mai iha Timor bele kria servisu ba sira nia an rasik no fo servisu ba ema seluk iha rai laran”, hatete Diretor Jeral SEFOPE, Carlito do Rosario Cabral, iha seremonia asina akordu ho traballador ba servisu iha Nova Zelandia, iha City 8 Manleuana, Dili, Kuarta (04/02/2026).

Nia dehan, loke formasaun iha sentru sira iha kapital Dili, tanba nee agora loke iha munisipiu sira atu prepara joven sira ba servisu nasaun sira neebe asina ona akordu ho Timor-Leste, hodi nunee haruka joven ba servisu iha area ortekultura area peska.

Nee maka politika SEFOPE fo prioridade area formasaun sentru nasional no munisipiu sira hodi hasae kapasidade juventude sira nian, iha area oi-oin bazeia ba nesesidade merkadu traballu nian.

“Tanba nee maka ita enkoraja joven sira neebe ba servisu iha ema rain fila mai ho rendimentu neebe iha koko atu kria servisu ba sira nia an no fo servisu ba ema seluk neebe presiza,” dehan nia.

SEFOPE husu ba joven iha territoriu laran tomak, atu asesu ba programa SEFOPE nian hanesan auto empregu, temporariu nunee bele hakbiit joven iha area rurais bele hahu ho negosiu ruma.

Entretantu, SEFOPE, Rogerio Araujo Mendonca dehan atu aumenta numeru traballador servisu iha rai liur hanesan, Australia no Nova Zelandia nee tenke espanda sentru formasaun sira iha munisipiu.

“Ita hare tinan hirak liu ba, ita nia joven hotu-hotu kosentra iha kapital, oinsa politika governu nian, bele lori sentru formasaun ba iha munisipiu idak-idak ba too postu atu nunee joven sira bele asesu wainhira iha rekrutamentu hanesan nee bele hetan oportunidade,” dehan nia.

(joa)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *