DILI, STLTIMORLESTE.com – Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili (TJPID) liu husi desizaun ikus deside absolve arguidu GAJdO nuudar maun husi krime Violensia Domestika, ho forma maus tratus ba inkapaz, tuir artigu 153 husi Kodigu Penal hasoru lezada inisial ESdO hanesan feton.
Iha sala julgamentu laran, Juiz prosesu Fransisca Cabral deklara katak, MP akuza arguidu ba krime Maus Tratus ba inkapaz, iha audensia julgamentu arguidu konfesa ba faktus.
Tribunal deklara, lezada mos konfirma ba faktus neebe iha no konfirma katak lezada sofre moras.
Ikus mai Tribunal foti konkluzaun no bazeia ba iha artigu 45 husi kodigu penal neebe dehan katak, momentu neeba lezada nia situasaun permite duni arguidu sira halo atuasaun.
No Tribunal haree katak, artigu nee mos fo biban ba iha Tribunal hodi foti desizaun, tanba nee Tribunal deside la iha dono no intensaun hodi ikus mai deside absolve arguidu.
Tuir observasaun STL nian, depois Tribunal deside absolve arguidu, lezada hanesan feton la simu hodi hamonu mata-been. Tanba lezada konsidera nia maun halo krime hasoru lezada.
Maibe Tribunal esplika, la konkorda liu husi lezada nia Prokurador hodi halo rekursu.
Tuir akuzasaun katak, iha loron 26 fulan Junhu tinan 2023, oras tuku 09:00 OTL, arguidu sira halo agresaun fizika hasoru lezada iha sira nia hela uma aldeia Guideon, Suku Vila Verde.
Motivu husi problema, tanba armari tau netik iha dalan atu ba haris fatin klot tebes, tan nee mak lezada fo hatene ba sra. Estela atu hasai tiha roupa iha armari laran, nunee hodi muda armari nee. Maibe sra. Estela lakohi hasai mak arguidu CdJO (lezada nia aman) hirus koalia ho lian makaas dehan roupa tenki hasai hotu husi armari laran para muda tau iha kuartu laran.
Momentu nee sra. Estela komesa hirus hodi hasai roupa husi armari laran inklui arguidu GAJdO nia roupa.
Wainhira hasai roupa, sra. Estela mos lori liman hodi riba aat tiha lezada nia odamatan kuartu nian, tanba nee lezada mos hirus hodi dehan ba sra. Estela katak, tia o halo hau nia odamatan at ona nee, ema ba haris fatin ema hetan hela hau no hau toba la seguru.
Katak rona tiha lezada koalia nunee, ba sra. Estela, arguidu CdJO lori liman hodi basa kedas dala ida lezada nia hasan los, hafoin lezada hatete ba arguidu katak pai baku hau tanba defende pai nia alin feto nee.
Iha biban nee, arguidu GdJO mos tama ba hodi lori liman basa dala ida ba lezada nia hasan parte tilun hun no buti lezada nia kakorok halo lezada dada iis mos la diak.
Momentu nee lezada hirus hodi dehan ba arguidu GAJdO, restorante taka tiha tanba restaurante nia fatin nee hau nian, tanba sa mak halo violensia hasoru hau, hafoin arguidu GAJdO haruka nia subrinu sira kaer metin lezada tanba tauk lezada sobu restaurante, hafoin argudu GAJdO aproveita hodi ain tebe kedas ba lezada nia hirus matan no tebe tan dala ida iha lezada nia kotuk laran, arguidu mos silu lezada nia liman karuk to naksalak.
Momentu nee arguidu GAJdO mos dehan ba lezada katak, kuandu o keixa iha PSIK, antes hau tama kadeia hau oho tiha o, hafoin arguidu komesa trata lezada ho lia fuan katak o bulak nee kuidadu selae hau lori o ba ospital Laclubar.
Katak antes ida nee, arguidu nain rua sempre halo agresaun fizika bebeik hasoru lezada hanesan baku, tuku, rakut lezada nia fuk, soe kadeira ba lezada nia leten no buti lezada nia kakorok, maibe lezada nunka ba halo keixa tanba lezada nuudar ema defesiensia mental.
Konsekuensia husi aktu arguidu GAJdO nian, lezada sente moras iha nia isin lolon mak hetan agresaun, lezada ba halo tratamentu iha sentru saude Pradet, atestadu mediku.
Arguidu sira halo ho forma livre, ho depropozitu halo agresaun fizika hasoru lezada ESdO, nuudar ema neebe mak defesiensia mental, katak agresaun mak arguidu sira halo hasoru lezada, konsidera hanesan meiu ida halo moras ba lezada nia isin, tuir buat neebe mak hakerek ona iha leten.
Hahalok arguidu nian ho konxiensia rasik no hatene katak, hahalok nee lei, bandu maibe arguidu halo nafatin.
Ho hahalok sira nee, konsidera arguidu sira, hanesan ko-autor material ho forma konsumadu.
Pratika krime, Violensia Domestika, tuir artigu 3, 35 al. a) husi Lei nº 7/2010, ho forma Maus Tratus ba inkapaz, tuir artigu 153, husi Kodigu Penal.
Audensia julgamentu nee prezide husi Juiz kolektiva, Fransisca Cabral, Jose escurial, no estajiariu nain ida no Ministeriu Publiku reprezenta husi Prokurador Aderito Tilman, no arguidu hetan asistensia legal husi Defensor Publiku Sergio Dias Quintas.
(ter)
