DILI, STLTIMORLESTE.com – Tribunal seidauk deklara konstitusionalidade ba revogasaun Lei Pensaun Mensal Vitalisia (LPMV), tuir Jurista nomos Prezidente Partidu PST, Avelino Coelho, katak sei iha prosesu nia laran.
Avelino Coelho hatoo kestaun nee ba jornalista iha Palasiu Prezidensial Nicolau Lobato, Dili, Sesta (12/12/2025). Nia hatete, oras nee dadaun Tribunal seidauk deklara konstitusionalidade ba revogasaun LPMV, nee sei iha prosesu nia laran desizaun mai husi Tribunal.
Jurista Timoroan nee dehan Lei pensaun Vitalisia mos uluk dehan labele book maibe too ikus partidu sira konsensus vota unaminidade, nunee mos norma konstituisaun mos bele hetan konsensus tuir forma politiku iha parlamentu, no revizaun nee mos laos permanente maibe tinan 6 bele halo fali, bele mos durante tinan 6 nia laran husi ultima lei da revizaun halo fali revizaun, nee presiza kuatru kintu.
Uluk luta tanba ho esperansa, se laiha esperansa lalika luta, nunee mos agora konaba lei nee mos tuur hamutuk hodi diskute, se laos agora ba oin bele halo defende ba partidu neebe manan iha 2028, tanba konstituisaun nee laos biblia, biblia mak labele book maibe konstituisaun nee ema mak halo leno aan hodi ukun rai nee.
Lei Pensaun Vitalisia dadaun nee iha ona tribunal no seidauk iha desizaun, ida nee sei iha prosesu nia laran.
“Nee sei prosesu kuandu sistema demokratiku parlamentu halo lei bankada balun bele husu fiskalizasaun, Prezidente mos bele husu, Provedor Direitus Humanu no Justisa bele husu, nee iha prosesu demokrasia ita lao hanesan nee, ita mak tenke hein desizaun tribunal deside, oinsa nee kompetensia tribunal, ita labele komentariu too iha neeba,” hakotu nia.
Seidauk Deklara Konstitusionalidade Ba Revoga LPMV
Estudante Universidade Timor-Leste (EUTL) realiza konferensia imprensa hodi ezije Tribunal Rekursu atu deklara konstitusionalidade ba revogasaun LPMV.
Porta voz EUTL Caetano da Cruz hateten, EUTL nuudar movimentu estra-parlamentar ida neebe dirije povu nia insatisfasaun perante sistema liberal no parlamentarizmu neebe la reflete ona ba povu nia moris.
Nia dehan, movimentu nee eziste ho ezijensia prinsipal no imediata haat maka kansela sosa karreta ba deputadu 65, no hapara total tradisaun sosa karreta luxuozu, halakon total LPMV no alterasaun ba Lei Liberdade Reuniaun, manifestasaun neebe impede ema nia direitu atu hatoo ideia kontra poder publiku no alokasaun OJE ba setor estratejiku sira.
Povu maubere nia asaun manifestasaun mak konsege rezulta hodi kansela sosa kareta Toyota Prado no halakon LPMV, maibe liu-liu luta ba kestaun PMV ladauk termina. Tanba oras nee iha ona Tribunal Rekursu nia liman no seidauk halo desizaun ba lei revogasaun refere.
Tuir Konstituisaun Republika Demokratika Timor-Leste – KRDTL perante artigu 118.° nu. 1 mostra katak “Tribunal maka orgaun soberania ho kompetensia atu halao justisa hodi povu nia naran. Ho epigrafe ida-nee hateten katak, tribunal ezerse justisa bazeia ba povu nia interese ba realidade objetiva neebe povu hasoru”.
Husi rezistensia povu maubere nian atravez asaun mak halo presaun ba PN hodi diskuti no aprova ba revogasaun lei refere no Prezidente Republika promulga liu husi lei nu. 7/2025, 29 fulan Setembru.
Hafoin promulga tiha lei revogasaun PMV iha benefisiariu nain tolunulu (30) husi ex-deputadu, ex-membru governu no ex-titular orgaun soberanu sira hatama pedidu fiskalizasaun abstrata susesiva ba tribunal rekursu liu husi PDHJ iha loron 24 fulan outubru liu ba, atu tribunal rekursu deklara.
Jornalista: Emerenciana Pinto | Editor: Carme Xinemes
