DILI, STLTIMORLESTE.com – Veteranus husi Indonezia hamutuk ema nain 82 inklui Tenente Jeneral Reformadu Kiki Syahnakri husi Asosiasaun Ofisiál Ezérsitu Reformadu sira-nian ka Persatuan Purnawirawan Angkatan Darat (PPAD) Xefia husi Major Jeneral Komaruddin Simanjuntak vizita Timor Leste (TL) hodi halao pregrinasaun ba Jardin Herois de Patria ka Taman Makam Pahlawan (TMP) Seroja Dili no Jardin Herois de Patria Metinaro.
Ekipa veteranus Indonezia neebe vizita TL nee lidera husi Xefe PPAD, Major Jeneral Komaruddin Simanjuntak nee to’o iha Aeroportu Prezidente Nicolau Lobato, Komoro, ho aviaun militar Indonezia nian iha Tersa (7/10/2025).
Ekipa veteranus Indonezia nee espesialmente simu husi Adidu Defesa iha KBRI Dili, Koronel (Arm) Hengky Sweeto Parsaoran neebe hetan seguransa masimu husi militar F-FDTL.
Atividade dahuluk neebe sira halao mak halo pregrinasaun ka ziarah iha TMP Seroja Dili hodi fo omenajen ba eroi sira neebe mate iha funu nia laran no mos kari aifunan iha eroi sira nia rate.
Xefe ekipa veteranus, Major Jeneral Komaruddin Simanjuntak ba STL hatete objetivu husi veteranus sira nia vizita mai TL nee atu fo omenajen ba eroi sira neebe mate iha funu nia laran, tantu husi Timor Leste no mos Indonezia.
“Veteranus Indonezia nia vizita mai Timor Leste nee relasiona ho aniversariu Forsa Armada Nasional Indonezia (TNI) ba dala 80 neebe selebra iha loron 5 fulan outubru liuba. Atividade neebe ami halao maka pregrinasaun nasional neebe halao iha Indonezia tomak no Timor Leste,” hatete Komaruddin neebe akompanha husi Tenente Jeneral Reformadu Kiki Syahnakri.
Tuir nia, veteranus Indonezia neebe uluk involve funu iha Timor Timur (agora Timor Leste) hakarak vizita TL, tamba sira iha memoria barak.
“Ami mai atu fo hanoin no fo onra ba ita nia antesesór sira neebé mate iha funu nia laran. Ita iha memória barak ho ita-nia maun-alin sira iha Dili no distritu sira seluk. Tanba nee, ho vizita ida-nee ita fó ita-nia respeitu hodi vizita Semitériu Herois Seroja iha Dili no aban (Kuarta-Red.) ami sei vizita mós Semitériu Eroi Timor Leste nian iha Metinaro. Ida nee mos nuudar forma agradesimentu ida ba povu Indonézia neebé fó onra ba sira nia luta iha tempu neebá,” dehan Komaruddin.
Nia mos dehan, ho vizita nee bele hametin liutan relasaun entre nasaun rua nee, relasaun entre governu ho governu, povu ho povu, relasaun entre funu nain sira no veteranu sira.
Tuir Major Jeneral Komaruddin Simanjuntak, antes nee Prezidente Assosiasaun Veteranu, Vidal de Jesus “Riak Leman” vizita ona eskritóriu PPAD nian iha Jakarta dala rua. Tamba nee, vizita ida nee hanesan vizita resiproka.
“Lori ekipa veteranus nia naran hakarak hato’o agradesimentu ba governu, komunidade no seguransa neebe simu ami ho diak. Espera katak atividade neebe ami halao iha Timor Leste lao ho diak. Buat hotu laok diak tuir planu. Objetivu ikus maka atu hametin lasu maun-alin nian,” katak Komaruddin.
Tuir observasaun STL nian hatudu katak hafoin omenajen ba eroi sira, ekipa veteranus kari aifunan iha rate eroi sira nian iha TMP Seroja Dili.
Tenente Jeneral Reformadu Kiki Syahnakri no Major Jeneral Komaruddin Simanjuntak kari aifunan iha rate Governador Timor Timur, Arnado dos Reis Araujo.
Lere: Problema Pasadu Tau Ba Kotuk
Husi TMP Seroja Dili, Xefe Ekipa Veteranus Indonezia, Major Jeneral Komaruddin Simanjuntak akompanha husi Tenente Jeneral Reformadu Kiki Syahnakri no Adidu Defesa iha KBRI Dili, Koronel (Arm) Hengky Hengky Sweeto Parsaoran hasoru malu ho Tenente Jeneral Reformadu Lere Anan Timur iha Farol, Dili.
Iha hasoru malu nee, Asesor Prinsipal Prezidente Republika, Lere Anan Timur hatete problema TL ho Republika Indonezia uluk nee tau ba kotuk tanba funu nia hahalok agora tuur hamutuk hakerek ba istoria.
Eis Komandante F-FDTL nee hato’o bemvindu ba veteranus jeneral sira husi Indonezia neebe bele hakat mai nia rezidensia hodi koalia hamutuk istoria neebe liu ona hamutuk hodi fo liman ba malu hodi hametin relasaun bilateral nasaun rua nian iha futuru.
“Ita maun ho alin. Problema neebe uluk nee ita tau ba kotuk, agora ita tuur hamutuk hakerek ita nia istoria,” dehan Lere.
Lere hatete, Komandante Kiki ho nia ekipa mai TL hodi konta istoria rai rua nian no haree mos serbisu oras nee lao oinsa ona.
“Iha funu laran ami hanoin katak ami deit mak vitima, mais kuandu funu hotu, povu Indonezia no povu Timor Leste hotu sai vitima, tanba nee maka iha nesesidade hakerek istoria, nunee aban bainrua ita nia oan sira labele repete tan,” katak nia.
Nia hatete, bainhira veteranus sira husi Indonezia mai TL iha Konsellu veteranus parte rua sei koalia no hakoak malu no istoria rai rua marka istoria diferense iha mundu.
“Ita marka istoria diferensia iha mundu entre nasaun rua nee, no veteranus mos foin harii ami presiza imi nia tulun, no ami mos foin harii banku ida kona-ba do nosso futuru lahatene aban bainrua banku nee lao diak ka lao aat seidauk hatene,” katak Lere.
Nia hatutan sente kontente bele simu veteranus sira husi Indonezia mai TL liu-liu mai rezidensia neebe simples. “Imi mai hanesan mos iha Indonezia no ami ba mos hanesan iha Timor,” hakotu nia.
Nunee mos Xefe Veteranus Indonezia nian, Major Jeneral Reformadu Komaruddin Simanjuntak hatete sente kontente mai TL, tamba bainhira temi atu mai TL no temi deit naran Lere, veteranus hotu-hotu hakarak mai hotu, maibe tanba aviaun ida deit, tanba nee veteranus nain 82 deit mak mai.
“Obrigado Bapa Lere ami mai iha nee hamutuk nain 82 nee ida neebe mak senior hotu. Hau lori sira tanba sira iha esperiensia uluk iha Timor Leste, tanba nee ami sei ba vizita mos Jardim Metinaro, no Seroja no veteranus barak hakarak mai hotu maibe Xefe Estadu Maior Tentara Nasional Indonezia fo aviaun ida deit, no bainhira temi naran Lere sira hotu-hotu hakarak mai,” dehan nia.
Nia hatutan sente kontente bele mai TL bele hasoru malu mos ho nia maluk veteranus sira iha TL.
Nia husu mos lisensa iha loron Kuarta (8/10/2025) sei vizita mos Heroi sira neebe mak mate oras nee hakoi iha Metinaro, nomos heroi sira iha Seroja, sira nia mate tanba luta, maibe buat neebe liu nee liu ona agora hamutuk oinsa bele hare ba futuru.
Nia haktuir tan katak vizita ida nee hanesan vizita premeiru vez ho ekipa neebe boot no loron seluk iha loron TNI nia kada tinan sira sei mai vizita TL nunee bele hatudu solidaridade no relasaun rai rua forte no diak liu tan.
Jornalista: Mikael Mali Mau
Editor: Mikael Mali Mau
