AMBENO, STLTIMORLESTE.com – Worldfish Timor Leste (TL) hamutuk ho Governu Autoridade Rejiaun Administrativa Espesial Oecusse-Ambeno (RAEOA) halao konsensializasaun kona-ba meu ambiente, inklui re-florestasaun ai Parapa akuakultura sustentavel ho tema “Hamriik Hamutuk ba Haburas Kosteira Refloresta Natureza Empodera Juventude no Komunidade Jeral”.
Serimonia nee halao liu husi simu bainaka ho lia dadoli, bidu tradisional bsoot hodi tama ba iha fatin serimonia neebe halao iha Sede Suku Beneufe, Postu Administrativu Nitibe, RAEOA, Segunda (16/02/2026).
Tuir Almerindo de Oliveira da Silva nuudar Koordenador tekniku WorldFish TL dehan, liu husi konsensializasaun ambiental neebe maka ohin halao iha Suku Beneufe Oecusse, atu komunidade bele iha informasaun naton liu husi avizu sedu para ba iha tempu udan ninian, oinsa bele hasoru dezastre sira neebe maka akontese hanesan mota tun, estraga iha area kosteira sira neebe komunidade labele tesi ai parapa iha tasi ibun hodi konserva ambiente atu labele prezudika peskador sira nia atividades kaer ikan atu bele hetan ikan, tanba liu husi ai Parapa bele hasae produsaun ikan iha tasi ibun sira.
“Ohin ita halao serimonia kuda simbolikamente ai Parapa, ita la kuda barak, maibe ita halo deit ploting, para ai parapa moris ho natural, ita proteze no konserva area sira neebe protezida ba ai parapa ninian, nunee ema labele tesi, atu nunee ai parapara oan bele kontinua moris. Ita nia atividades ohin mos fahe live jaket ba iha peskador sira iha tempu udan, anin boot karik sira halao atividades peskas nian, bele salva sira iha tasi laran hodi salva vida, nunee mos sira bele identifika fatin balun ba sira atu hakiak kadiuk, boek neebe hetan tulun husi kompanhia sira nomos orghanizasaun sira seluk neebe maka serbisu hamutuk ho Ministerieu Agerikultura Pequaria Floresta no Peskas,” dehan nia.
Nia hateten, Oecusse hanesan Rejiaun Espesial ho nia kosteira sira maka husi Fronteira Sakato too Beneufe, halo konserva para bele garante rikusoin iha tasi laran hanesan alternativa ba ekonomia azul nian ba komunidade nia moris ba ekonomia baze komunidade, tanba nee liu husi desiminasaun informasaun neebe ohin WorldFish ho Governu Autoridade RAEOA ohin halo, husu ba povu atu partisipa ativu no komunidade tenke sai nain ba sira nia rekursu rasik iha area kosteira sira, liu-liu peskador sira neebe loron-loron halao atividades peskas iha tasi ibun hodi kontinua sustentabilidade peskas ninian.
Iha biban nee Jestor Postu Administrativu Nitibe, Agustinho Afulit agradese ba programa sensibilizasaun meu ambiente neebe maka ohin WorldFish TL ho Autoridade RAEOA halao iha Suku Beneufe, oinsa proteje ambiente kosteira sira husi tasi ibun Fronteira Sakato mai too Suku Beneufe.
“WorldFish ninia prezensa iha nasaun TL kleur ona no ohin foin maka primeirabes halao ninia programa iha Oecusse liu Suku Beneufe, ida nee pasu ida importante tebes, tanba durante nee hahu husi tasi ibun Fronteira Sakato mai too Naktuka, area kosteira sira neebe maka iha riku soin barak teb-tebes iha tasi laran, tanba nee hau agradese ba kooperasaun diak WorldFish TL neebe maka realiza mos sira nia programa iha Oecusse,” dehan nia.
Nia haktuir tan katak parseiru governu nian barak maka mai lori sira nia programa iha Oecusse liu-liu iha Suku Beneufe maibe too final lori tristeza ba povu Oecusse tanba konfiansa neebe governu fo laiha kontinuasaun, tanba nee husu ba WorldFis TL atu kontinua ninia programa hodi tulun maluk peskador sira nia atividades iha Oecusse.
Nunee mos Diretor Rejional Agrikultura, Jose Oki dehan tempu too ona atu dezenvolve nasaun ida nee liu husi baze, tanba nee ba oin, sei organiza serbisu husi baze atu hamutuk ho povu lori nasaun TL ba oin.
“Durante nee ita abandona serbisu barak iha area rurais, tanba nee hahu ohin ba oin, ami sei organiza serbisu barak iha area rurais hamutuk ho povu liu husi atividade oi-oin, sei organiza povu liu husi estrutura anterior neebe moris nanis ona hanesan liurai, katuas lia nain sira hodi organiza serbisu, fo konfiansa ba lider kulturais sira, tanba husi sira ita rona malu, atu kore povu husi kiak no mukit,” dehan nia.
Tuir observasaun STL iha Suku Beneufe, hafoin halao sensibilizasaun kona ba meuambiente, kuda simbolikamente ai parapara iha tasi ibun Aldeia Citrana, Suku Beneufe, Postu Administrativu Nitibe RAEOA.
(jos)







