BAUCAU, STLTIMORLESTE.com – Mehi atu hasae numeru produsaun haree kulit iha Munisipiu Baucau, maibe alokasaun orsamentu ba manutesaun traktor boot sira neebe destaka iha Servisu Munisipal Agrikultura Baucau ho montante kiik la sosa kotu sasan sira inklui prafuzu.
Xefe Mekanizasaun, Manuel da Costa Gusmão aprezenta, total traktor boot atualidade destaka iha Diresuan Servisu Munisipal Agrikultura Baucau neebe durante apoiu fila rai gratuita ba agrikultores sira hamutuk unidade 33, maibe alokasaun orsamentu ba manutesaun traktor unidade 18 nee ho deit montante US$ 250 ba kada trimestral.
“Traktor hirak nee nia osan manutensaun trimestral ida US$ 250 ami bagi ba traktor hotu hotu traktok ida hetan US$ 7.00 ba” hateten Xefe Mekanizasaun Manuel da Costa Gusmão ba jornalista sira iha natar Caibada Macasa’e, Kuarta (24/06/2026).
Nia esplika, tuir loloos kada traktok ida hetan osan manutensaun iha trimestral ida US$ 300 ba tinan ida, maibe husi alokasaun orsamentu US$ 250 ba trimestral ida fahe ba traktor sira kada trator hetan deit US$ 7.00, iha neebe durante tinan ida tomak kada traktok hetan osan manutensaun US$ 28.00.
Nia kestiona alokasaun orsamentu ba manutesaun traktor nee, tanba la responde ba kondisaun traktor bainhira kondisaun avaria, iha neebe traktor unidade ida avaria ona semena ida iha natar laran area Suku Caibada Macasa’e nian, maibe too ohin loron seidauk halo manutensaun, tanba orsamentu ba manutesaun traktok la sufisiente.
“Nee preokupasaun ida mai ami, tanba atu sosa deit baut oan mos laiha, klem oan ida atu monta iha kabudias nee deit mos laiha,” Xefe Mekanizasaun nee informa.
Iha fatin seluk, Setor Privadu neebe mos investe iha setor agrikultura iha Baucau, Estanisilão Maria Quintas da Costa kritika politika alokasaun orsamentu manutesaun ba traktor sira neebe destaka iha Servisu Munisipal Agrikultura Baucau, tanba konsidera alokasaun orsamentu refere kiik no labele kobre ba manutensaun traktor unidade hirak neebe mensiona.
“Hau hanoin US$ 250 ba manutensaun ba traktor 33 nee labele, ba deit traktok ida mos labele tiha ona, tanba koalia kona-ba manutensaun kada traktok minimal US$ 500,” Estanisilão informa.
Tuir setor privadu nee katak, traktor ida tinan ida prezisa hetan alokasaun orsamentu manutesaun ho montante US$ 500, tanba kada traktor boot ida ninia komponente hanesan filitru iha 3, kompostu filitru anin, filitru solar no filitru oleo. Iha filitru oleo nee mos iha tan komponente 2 mak hanesan filitru oleo hidroloku no filitru oleo motor, neebe kada filitru folin too US$ 200, oleo hidroloku bele tinan ida troka dala ida, maibe hanesan oleo motor bainhira traktor halao ona servisu fila rai durante oras 100 tenke troka. Tanba traktor uza oras halao servisu la hanesan kareta movimentu sura kilometrajen.
“Orsamentu US$ 250 nee la halo buat ida, hau hanoin US$ 500 ba manutensaun traktor ida ba trismestral ida nee bele. Hanesan kareta kiik sira halai iha aspal leten trimestral ida nia manutensaun US$ 100, prado sira US$ 200, mais traktok nee halao servisu todan, mak mosu tan reparasaun hanesan baut ida tohar ou roda kuat nee nia kustu boot liu tan,” Estanisilão komenta.
Setor privadu nee hateten, mehi politika neebe iha katak, sei aumenta numeru produsaun hare kulit iha Baucau no sei reduz fos importadu ba Baucau, maibe politika alokasaun orsamentu manutesaun ba traktor ho montante refere, sei la atinji mehi aumenta numeru produsaun ba tinan naruk.
“Se ita la halo manutensaun diak ba traktor nia impaktu ba iha produsaun, tanba agrikultura prezisa traktor halao servisu prepara rai, se bainhira traktor la diak sei la rekupera ita nia agrikultores sira nia natar,” Estanisilão katak.
Enkuantu Diretor Servisu Munisipal Agrikultura Baucau, Agostinho Ximenes relata, traktor boot unidade 33 neebe atual destaka iha Baucau apoiu fila rai ba komunidade agrikultores sira, maibe durante nee 14 deit mak funsiona halao servisu fila rai enkuantu restu para permentente iha edifisiu, tanba kondisaun aat.
“Iha Munisipiu nee orsamentu oituan kada trimestral US$ 250 nee planu husi Munisipal. Nee atu sosa deit prafozu no fiu kiik oan sira, nee klaru katak labele too,” Agostinho hateten.
Diretor Servisu Munisipal Agrikultura Baucau nee rekoinhese, alokasaun orsamentu manutesaun ba traktor sira atual iha Munisipiu neebe kada trismestral aloka deit US$ 250 la sufisiente, tanba sasan folin karun.
Maibe nia dehan, orsamentu manutesaun ba traktor sira neebe Diresaun Servisu Munisipal Agrikultura Baucau relata ba Autoridade Munisipal atu aloka liu montante liu US$ 250, maibe finalmente aloka deit mak montante refere, tanba hetan kortes.
Maibe manutensaun ba roda, rolamentus no seluk tan responsabilidade husi parte Ministeriu Agrikultura Pekuaria Peskas no Floresta (MAPPF) Nasional.
Entretantu epoka nee, Servisu Mekanizasaun husi Servisu Munisipal Agrikultura Baucau mobiliza traktok fila ona rai iha natar hektare hamutuk 332 kobre husi Postu Administrativu Vemasse, Venilale no Baucau Vila.
(tom)







