DILI, STLTIMORLESTE.com – Ho mina folin neebe daudaun governu seidauk bele normaliza iha rai laran, halo ema hotu preokupa liu-liu povu kiik sira neebe buka osan liu husi lori kareta hanesan maluk kondutor sira. Bainhira ema selu la tuir tarifa neebe iha no lalos, halo sira hirus too dala ruma tenke hakilar malu ho pasajeiru sira.
Durante mina folin sae iha rai laran, halo kondutor balun dada iis tanba tuir sira atu buka osan rahun hodi sosa sigaru no bee ba hemu dala ruma la too, tanba osan neebe sira hodi ense mina no entrega ba kareta nain. Nee mak bainhira pasajeiru sira selu osan la too ou lalos, nee halo sira triste, hirus too dala ruma mosu dezentendimentu entre sira ho maluk sira neebe sae kareta. Situasaun nee laos deit akontese ba ema baibain maibe mos ba estudante sira. Tanba nee dala ruma haree estudante sira mak para, maluk kondutora balun lakohi para atu tula tanba selu lalos. Maibe iha kondutor balun iha hanoin hodi para kareta no tula fodik, tanba ho hanoin ida nia mos iha oan, subrina no familia balun sei estudante hela.
Kondutor Mikrolet 010, Aziu Pereira dehan, dezde mina folin sae nee halo ema hotu laran susar, liu liu povu kiik sira neebe buka haknauk osan rahun hodi sustenta familia nia moris. Tanba osan neebe hetan sorin ense hotu ba mina deit, nee mak ema selu lalos no la too 0,25 centavos nee halo kondutor sira hirus tebes.
“Ida mak hau, kuandu ema sae tiha kareta depois tun mak sira selu la too 0,25 centavos nee hau hirus no hakilar tuir, para selu halo kompletu. Ami nia kolega balun nee tun too atu baku malu tan ho ema, tanba deit sira selu la too 0,25 centavos nee,” dehan nia ba STL iha Komoro, Kuarta (01/07/2026).
Nia hatete, pior liu mak estudante SMP no SMA sira nee, dala ruma balun tun fo deit 0,10 centavos. Nee mak halo kondutor sira hirus too dala ruma lakohi tula sira, tanba selu lalos. Ba estudante SD oan sira nee selu 0,10 mos diak.
Pasajeru Rogenia da Silva hatete, bis nain sira hasae folin ba Atsabe tanba mina folin neebe daudaun sae makaas hela nee. Antes nee sei bis halai kada ema ida selu US$ 7 hela, maibe depois mina sae no kondisun estrada iha tempu udan neebe aat los nee mak sae too US$ 15 kada ema ida. Agora tama ba bailoron nee sira hatun fali ba US$ 10 kada pasajeirus. Nee tanba folin mina sae no kondisaun estrada ba Atsabe nian mos ladun diak. Bainhira pasajeiru selu la too nee kondutor sira hirus duni, tanba mina folin sae no kondisaun estrada mai Atsabe nian mos aat.
“Ita sae bis ba foho, nunee mos iha sidade Dili bainhira sae mak tun selu la too tuir tarifa kareta nian, nee maun kondutor sira hirus duni ita, tanba haree ba mina folin sae. Neebe ita sira sae kareta nee tenke hatene aan, tun selu la tuir tarifa neebe iha ona, atu nunee labele mosu desintendimentu entre ita pasajeirus ho maun kondutor sira,” nia tenik.
Nia sujere ba governu atu bele normaliza fali mina folin iha rai rai laran, tanba tuir informasaun neebe fo sai husi media sosial, mina folin iha merkadu internasional normaliza fali ona, labele halo povu kiik sakrifika aan hodi sosa nafatin mina ho folin neebe karun, hodi fo oportunidade ba pertamina sira raut osan povu nian.
Nunee mos Estudante Kristal, Amanu Castro hatete, dala ruma estudante sira halo kondutor sira hirus, tanba selu lalos. Balun tun selu duni 0,25 centavos maibe balun tun fo deit 0,10 centavos ou 0,15 centavos nee mak halo maun kondutor sira hirus.
“Ami tun mak selu osan la too 0,20 ka 0,25 centavos, nee halo maun kondutor sira hirus no hakilar ami. Sira dehan, agora nee mina folin sae neebe alin sira tenke selu halo lo-loos, se lae lalika sae kareta. Hau mos dala ruma selu la too, tanba sosa tiha sasan ba han. Maun kondutor sira nee mos laos hot-hotu hirus, balun diak ita fo la too mais simu deit, balun mak hakilar no hirus ita tenke aumenta tan osan,” tenik nia.
Entretantu reprezentante povu iha uma fukun Parlamentu Nasional liu husi Bankada FRETILIN, Deputadu Jose da Cruz husu governu atu halo revizaun ba dekretu lei kona ba medidas temporariu folin mina nian, tanba tuir nia observasaun folin mina iha merkadu internasional normaliza ona. Atu nunee labele sakrifika nafatin sidadaun sira hodi sosa gazoel no gazolina neebe ho folin karun.
(dom)







