DILI, STLTIMORLESTE.com – Primeiru Ministru (PM) liu husi despaisu delega kompetensia ba Ministru Prezidensia Konselhu Ministru (MPKM), Agio Perreira atu lidera Komisaun Interministerial Siberseguransa no Dijitalizasaun Servisu Estadu.
Despaisu nee espaxu asina iha loron 6 fulan Agostu tinan 2026, iha Dili, determina hodi kria Komisaun Interministerial Siberseguransa no Dijitalizasaun Servisu Estadu (CICDE) neebe responsavel ba koordenasaun polítika no inisiativa públika iha area hirak nee.
“Komisaun nee prezide husi Ministru Prezidensia Konsellu Ministrus no iha vise-prezidente maka Ministru Transporte no Komunikasaun,” haktuir nota komunikadu imprensa neebe STL asesu husi governu, Sabadu (08/08/2026).
Ministeriu neebe Integra mos iha CICDE nee mak hanesan Ministru Justisa, Ministru Interior no Ministru Administrasaun Estatal, nunee mos reprezentante sira hosi Servisu Nasional Intelizensia Estratejika, TIC Timor, Polisia Sientífika Investigasaun Kriminal, Unidade Informasaun.
Koordenasaun teknika sei assegura husi Diretor-Jeral Servisu Nasional Intelijensia Estratejika, neebe hetan apoiu husi Diretur Ezekutivu TIC Timor. Apoiu administrativu no dokumental sei responsabiliza hosi Prezidénsia Konsellu Ministrus.
“Kriasaun CICDE nee, halao hafoin entrega proposta autorizasaun lejizlativa hodi aprova pakote lejizlativu integradu kona-ba sibersiguransa ba Parlamentu Nasional, iha loron 31 fulan-jullu tinan 2026. Proposta nee aprova hosi Konselhu Ministrus iha loron 22 fulan Julhu ulhu, neebe aprezenta husi Ministru Prezidensia Konsellu Ministrus, Agio Pereira, no sei haruka ba Parlamentu Nasional husi Primeiru-Ministru,” haktuir komunikadu.
Pakote lejizlativu nee abranje Estratejia Nasional Siberseguransa, rejime juridiku seguransa siberespasu nasional, rejime servisu dijital sira no enkuadramentu penal no prosesual penal aplikavel ba krime pratika sira iha ambiente dijital, inklui regra sira kona-ba rekolla, prezervasaun no utilizasaun prova eletronika.
Inisiativa nee ho objetivu atu kompleta Timor-Leste nia kuadru juridiku ida neebe koerente, atu prevene, investiga no kombate krime informatika, proteje infraestrutura krítika sira no reforsa seguransa sidadaun, empreza no instituisaun sira iha ambiente dijital.
Komisaun foun nee mak kontinua Grupu Interministerial Siberseguransa, neebe kria iha fulan-outubru tinan 2025 atu koordena protesaun ba sistema no infraestrutura krítika nasional sira, ho atensaun espesial ba Kabu Submarinu Fibra Otika Timor-Leste South Submarine Cable (TLSSC), nunee mos hametin kooperasaun internasional iha area nee.
Mudansa estrutura nee hatan ba avansu dijitalizasaun Administrasaun Publika, nunee mos utilizasaun siberespasu neebe aumenta husi Estadu. Mandatu nee agora abranje, ho forma integrada, siberseguransa, regulasaun siberespasu, protesaun dadus, prevensaun no reprimasaun siberkrime no dijitalizasaun servisu Estadu nian.
CICDE sei asegura koordenasaun iha area polítika, jurídika, institusional no teknika ba asuntu hirak nee. Komisaun nee sei ezerse funsaun iha koordenasaun, orientasaun, artikulasaun, akompañamentu no fiskalizasaun, sein troka knaar Ministeriu, servisu no entidade publika seluk neebe responsável ba ezekusaun projetu sira nee.
Entre ninia atribuisaun sira mak define prioridade komun, prepara dokumentu konsolidadu polítika publika no planu lejizlativu fazeadu ida, nunee mos koordena proposta sira kona-ba siberseguransa, protesaun dadus, infraestrutura krítika kona-ba informasaun, siberkrime no prova eletronika.
Komisaun nee sei koordena mos proposta kona-ba administrasaun eletronika, identidade dijital, asinatura eletronika no servisu konfiansa, governasaun dadus, interoperabilidade, partilla informasaun neebe seguru no tramitasaun dijitál ba prosedimentu administrativu sira.
(alb)






