MAUBISSE, STLTIMORLESTE.com – Anin malirin huu ai-funan sira iha jardim, ambiente hakmatek hadook husi barullu no movimentu sidade, fatin ne’e mak ho naran Hlorilau kika Bonu ba Pousada Maubisse kontinua hamosu nia furak atrai tebes vizitante estranjeiru sira no nasional.
Fatin ne’e lokaliza iha laletek oan iha posto administrativu Maubisse Munisipiu Ainaro, ho paisajen naturál ne’ebé hare’e foho. Bainhira ema tama iha área ne’e, anin malirin no ai-funan fresku sira halo ambiente sai hakmatek liután. Maibé fatin ne’e Governu seidauk autoriza ema hodi toba iha laran, no governu iha politika atu halo rekrutamentu ba kompanha ne’ebé manan foin jere fatin ne’e bainhira vizitante sira vizita no toba iha laran, maibe agora dadaun loke deit ba publiku vizita deit.
Ba vizitante balu, viajen ba Maubisse la’ós de’it atu buka fatin ida atu deskansa netik oras ida rua. Maibé, sai mos oportunidade atu hare’e diretamente beleza foho, sente anin malirin, aprecia natureza no konese moris komunidade lokal.
Pousada ne’e haleu ho ai-funan oin-oin ne’ebé kuda iha área jardim. Furak natureza ne’e sai parte ida husi atrasaun ba ema sira ne’ebé mai vizita.
Hammad, vizitante estranjeiru husi Malazia, ba STL iha Maubisse Sabadu (12/09/2026) hatete, bainhira hare’e paisajen no ambiente Pousada Maubisse, halo nia hakfodak tanba fatin ne’e furak los.
“Waoo, fatin furak, fatin ne’ebé atrai ema barak nia matan, mai iha fatin ida-ne’e,” dehan Hammad.
Tuir nia, Pousada Maubisse sai nu’udar fatin turizmu ida ne’ebé furak no iha potensial atu atrai ema barak mai vizita.
Nune’e mos Pritesh, hanesan Xefe Golden Compass Timor-Leste Tours and Travel, ne’ebé babain lori turista estranjeiru sira mai vizita Maubisse, mos hare’e potensial boot iha Pousada Maubisse. Maibé fatin seidauk iha fatin hemu kafee, no seidauk bele toba.
Tuir Pritesh, limpeza no manutensaun mak buat importante atu garante fatin turizmu ida bele kontinua atrai vizitante.
“Fatin ne’e kapaas loos, turista barak bele mai. Importante mak hamos fatin ne’e, halo sai mos. Fatin hemu kafee mak laiha, maibé importante mak fatin ne’e mos, halo turista barak bele mai. Hau nia kompanhia Golden Compass Timor-Leste Tours and Travel, hau lori turista barak mai iha fatin ida-ne’e,” dehan Pritesh.
Nia hatete, nia gosta mai iha Pousada Maubisse tanba pousada ne’e nakonu ho ai-funan fresku no natureza. Tuir nia, Maubisse rasik iha fatin turizmu oin-oin ne’ebé bele dezenvolve atu atrai vizitante barak liután.
Nune’e mos Jestor Pousada Maubisse, husi Ministériu Turizmu no Indústria (MTI), Leonardo Amori Pereira, hatete katak Pousada Maubisse foin remata liu hosi prosesu reabilitasaun. Maibe dadaun ne’e loke ona vizitante mai vizita maibe seidauk utiliza toba.
“Ministériu Turizmu no Indústria sei halo tan prosesu administrativu, inklui submetesaun dokumentus no tenderizasaun públika, atu buka empreza ne’ebé prense rekezitu hodi bele sai jerente ba pousada,” dehan nia.
Situasaun ne’e halo Pousada Maubisse iha kondisaun ida-ne’ebé kontraditóriu nia furak no atrai ema atu mai vizita, maibé seidauk bele sai hanesan fatin alojamentu turístiku atu toba iha fatin refere. Maibe Governu bainhira loke tenderizasaun ba kompanha ne’ebe manan hodi jere fatin ne’e mak foin autoriza vizitante hodi toba iha pouzada ne’e.
Maubisse la’ós Furak deit, Maibé Iha Istória, Pousada Maubisse la bele hare’e de’it husi nia edifísiu no jardim. Fatin ne’e mos iha ligasaun ho istória lokal Maubisse, ne’ebé bele sai parte importante husi identidade turístika.
Leonardo hatete katak, iha Munisípiu Ainaro, Postu Administrativu Maubisse, iha atrasaun ne’ebé bele oferese esperiénsia ba turista lokal no estranjeiru.
Entre istória ne’e mak kona-ba Hlorilau Kika Bonu, naran orijinál ne’ebé liga ho área laletek. Istória ne’e hatudu katak fatin ne’ebé agora ema hare’e hanesan destinasaun turístika, iha ona relasaun ho moris no memória komunidade iha tempu uluk.
Iha área ne’e mos iha fatin ne’ebé uluk uza nu’udar fatin helikópteru para, no iha piscina ne’ebé sai parte husi memória tempu uluk.
Ai-funan sira ne’ebé kuda hela iha área ne’e mos la’ós de’it atu halo pousada sai furak. Ai-funan sira bele hare’e nu’udar símbolu ida ne’ebé representa Hlorilau Kika Bonu, no sai hanesan eransa ida ne’ebé kontinua husi tempu uluk ba Timor-Leste independente.
Iha ne’e mak Maubisse nia istória no natureza hasoru malu, anin malirin, ai-funan, paisajen foho no memória lokal. Hotu-hotu bele sai patrimóniu ida ne’ebé fó identidade ba fatin ne’e.
Pousada Maubisse nia natureza furak atrai turista sira mos komesa hare’e no aprecia ona. Pergunta mak, bainhira pousada ne’e bele opera ho kompletu, bele ka lae Maubisse transforma nia furak no istória sai oportunidade ekonomia ba komunidade lokal?
Resposta ba pergunta ne’e sei depende ba jestaun, limpeza, servisu turizmu no preservasaun ba istória no natureza ne’ebé Maubisse iha.
Maibé ida ne’ebé klaru, iha foho leten ne’e, Pousada Maubisse la’ós de’it edifísiu ida. Nia iha natureza, iha memória no iha istória halo ema mai, hare’e, sente rasik nia furak.
(eme)
