DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta fila mai Timor-Leste, hafoin partisipa iha Simeira Globál NOW Perth 2026 no hato’o diskursu iha Universidade Sydney, Austrália.
Prezidente Repúblika José Ramos-Horta to’o iha Aeroportu Internasionál Dili, kuarta-feira (21/10/2026), tuku 07:30, ho aviaun Airnorth, hafoin hala’o vizita traballu iha Austrália.
Durante vizita ne’e, Ramos-Horta partisipa iha eventu globál ne’ebé halibur líder sira, reprezentante governu, emprezáriu no sosiedade sivíl.
Objetivu mak buka solusaun ba dezafiu enerjia no mudansa klimátika, molok Konferénsia ONU kona-ba Mudansa Klimátika (COP31).
Simeira ne’e hala’o iha Sentru Konvensaun no Espozisaun Perth, Austrália Osidentál.
Eventu ne’e kria plataforma atu líder sira husi setór oioin diskute solusaun prátiku, anunsia kompromisu foun, hametin parseria no mobiliza investimentu.
Foku prinsipál mak habelar asesu ba enerjia moos, aselera eletrifikasaun, hametin seguransa enerjétika no apoia dezenvolvimentu globál.
Iha simeira ne’e, Prezidente Ramos-Horta partisipa iha diskusaun ho títulu “Enerjia, Seguransa no Independénsia”.
Diskusaun ne’e modera husi Tzeporah Berman, Prezidente Tratadu Naun-Proliferasaun Kombustível Fóssil, hamutuk ho Anote Tong, eis-Prezidente Kiribati, no Mafalda Duarte, Diretora Ezekutiva Fundu Verde ba Klima.
Diskusaun ne’e aborda seguransa enerjétika, asesu ba eletrisidade ho folin asesível no konfiável, investimentu iha enerjia renovável, finansiamentu klimátiku no tranzisaun justu.
Partisipante sira mós konsidera nesesidade espesífika nasaun ki’ik no nasaun sira ne’ebé sei dezenvolve hela.
Prezidente Ramos-Horta subliña katak, asesu ba eletrisidade importante atu hadi’a edukasaun, kuidadu saúde, oportunidade ekonómika no dignidade umana.
Maski Timor-Leste halo ona progresu signifikativu hodi habelar asesu ba eletrisidade desde restaurasaun independénsia, nasaun kontinua depende ba kombustível importadu.
Tanba ne’e, Timor-Leste presiza harii sistema enerjétiku ne’ebé konfiável, asesível no sustentável.
Prezidente mós apela ba kooperasaun internasionál ne’ebé forte liután, atu nasaun sira ne’ebé sei dezenvolve hela bele asesu ba finansiamentu, teknolojia apropriada no koñesimentu tékniku.
Ramos-Horta enfatiza katak asaun klimátika tenke la’o hamutuk ho dezenvolvimentu ekonómiku no redusaun pobreza.
Nia hateten katak, nasaun sira hanesan Timor-Leste presiza uza rekursu ne’ebé iha ho responsabilidade, atu finansia futuru ne’ebé diversifikadu no sustentável.
(eme)






